Απόψε ο χρόνος αλλάζει. Μέσα μας μονάχα, μα και για να συνεννοούμαστε στα πρακτικά. Αλλά αυτό δεν είναι λίγο ούτε μικρό.
«Για μας το ουσιώδες είναι ότι υπάρχει παντού μια ιδέα για το τέλος και την έναρξη μιας χρονικής περιόδου, που βασίζεται στην παρατήρηση των βιοσυμπαντικών ρυθμών και αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου συστήματος – του συστήματος των περιοδικών καθαρμών (βλ. καθάρσεις, νηστεία, εξομολόγηση αμαρτιών κ.λπ.) και της περιοδικής αναγέννησης της ζωής», γράφει ο μεγάλος Ρουμάνος θρησκειολόγος και συγγραφέας Μιρτσέα Ελιάντε στο εκπληκτικό, κλασικό βιβλίο του «Κόσμος και Ιστορία. Ο Μύθος της Αιώνιας Επιστροφής» (μτφρ.: Στρατή Ψάλτου, επιμ.: Μάριου Μπέγζου, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 1999).
Με άλλα λόγια, μια νέα δημιουργία, «δηλαδή μια επανάληψη της κοσμογονικής πράξης». Ολο αυτό παραπέμπει στην ιδέα ενός κυκλικού χρόνου, η οποία έρχεται σε αντίθεση με την έννοια της Ιστορίας: η τελευταία, όσο κι αν κάνει τους δικούς της κύκλους (αλλά σε άπειρες παραλλαγές), υποτίθεται πως προχωράει μπροστά.
Αυτό είναι ένα φιλοσοφικό ζήτημα που δεν θα αγγίξουμε εδώ, καθώς, ένεκα των ημερών, αυτή την –επίσης λειψή λόγω των αργιών– εβδομάδα θα μας απασχολήσει η έννοια του χρόνου, τεράστιο ζήτημα στο οποίο επανερχόμαστε συχνά μέσα από αυτήν τη στήλη.
Ο Ελιάντε τονίζει ότι η δημιουργία του κόσμου «αναπαράγεται κάθε χρόνο». Στην καθημερινή ανθρώπινη εμπειρία, σε πολύ μικρότερη κλίμακα, η διεργασία αυτή επαναλαμβάνεται κάθε μέρα, για την ακρίβεια, κάθε αυγή, με τον ερχομό ενός νέου φωτός: Ο ύπνος «σκοτώνει» τον παλιό χρόνο της προηγούμενης ημέρας και κάθε πρωί υποδεχόμαστε τη νέα ημέρα ωσάν να έχει αναγεννηθεί ένας νέος χρόνος μέσα μας. «Στο κάτω κάτω, αύριο είναι μια άλλη μέρα», λέει η Σκάρλετ Ο’ Χάρα στην κλασική ταινία «Οσα παίρνει ο άνεμος».
Αύριο θα είναι μια νέα χρονιά «στο κάτω κάτω». Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, επινοούμε τα λεγόμενα resolutions, αποφάσεις και επιλογές που φιλοδοξούμε να κάνουν τη διαφορά με τον «παλιό τον χρόνο». Π.χ., θα ασκηθούμε περισσότερο, θα διαβάσουμε τους κλασικούς, θα ξυπνάμε με ένα χαμόγελο προς τον σύντροφό μας κτλ. Πράγματα που παραπέμπουν σε έναν καλύτερο εαυτό και μια καλύτερη ζωή. Το αν τα τηρήσουμε ή όχι (και αν, εφόσον τα τηρήσουμε, κάνουν τη ζωή μας καλύτερη) είναι μια άλλη κουβέντα…
Η ανάγκη, ωστόσο, και η επιθυμία είναι ήδη εκεί. Ο ίδιος ο χρόνος, φυσικά, αγνοεί τις δικές μας σκέψεις και αγωνίες. Ο χρόνος αυτός καθ’ εαυτόν είναι κάτι άλλο. Οπως έλεγε ο Ιερός Αυγουστίνος: «Τι είναι ο χρόνος λοιπόν; Αν με ρωτήσετε τι είναι χρόνος, δεν ξέρω. Αν όμως δεν με ρωτήσετε, γνωρίζω πάρα πολύ καλά».
Για απόψε, πάντως, μην προβληματιστεί κανένας. Απλώς αναγεννηθείτε χορεύοντας και πίνοντας. Καλή χρονιά σε όλες και όλους!
