Οχι πως δεν το είχαμε καταλάβει. Αλλά ο Ερντογάν το είπε, ως συνήθως, ωμά. Ανάμεσα στους ηγέτες, είπε, μόνον δύο έχουν απομείνει: «Εγώ και ο Πούτιν». Ο Τούρκος πρόεδρος το διατύπωσε ίσως έτσι για να καθησυχάσει τον Ρώσο ομόλογό του, την ημέρα που ο Ασαντ φυγαδευόταν στη Μόσχα.
Πέρα όμως από την τακτική της στιγμής, ο Ερντογάν αναγνώρισε και μια βαθύτερη συγγένεια. Ο ίδιος, όπως και ο Πούτιν, είναι οι μόνοι παίκτες στη διεθνή σκηνή που βρίσκονται στην εξουσία για πάνω από δύο δεκαετίες. Οι τρόποι τους να κυβερνούν εντός συνόρων –με τυπική νομιμοποίηση από εκλογές που δεν διεξάγονται σε συνθήκες ελευθερίας– μοιάζουν ολοένα και περισσότερο.
Εξίσου μοιάζει και η προτεραιότητα που δίνουν στη γεωπολιτική – κι αυτός είναι ο πιο κομψός τρόπος για να χαρακτηρίσει κανείς τον αναθεωρητισμό τους. Στον αντίποδα του δυτικού κόσμου, Πούτιν και Ερντογάν δεν χρησιμοποιούν την εξουσία τους για να μεταρρυθμίσουν τις χώρες τους, αλλά για να μεγαλώσουν το αποτύπωμά τους στον χάρτη – για να προβάλουν την ισχύ τους, όχι μόνο με μέσα αόρατης επιρροής, αλλά με drones στον αέρα και αρβύλες στο έδαφος.
Η ομοιότητα στην κουλτούρα και στις μεθόδους δημιουργεί μια χημεία αλληλοκατανόησης μεταξύ των δύο. Εχουν δείξει ότι μπορούν πολύ εύκολα να συναλλάσσονται, αψηφώντας τον διεθνή περίγυρο. Δεν πρόκειται, όμως, για μια συμμαχία σταθερή, βασισμένη σε αρχές που υπερβαίνουν τα πρόσωπα. Οι δύο «τελευταίοι ηγέτες» –κατά τη φράση του σουλτανικού αυτοθαυμασμού– θυμίζουν ενίοτε τους δύο σκορπιούς που καλούνται να συμβιώσουν κλεισμένοι σε ένα μπουκάλι. Συνέβη στη Λιβύη. Συνέβη στο πεδίο της Ουκρανίας (την οποία η Τουρκία εξόπλιζε, ενώ ταυτόχρονα διευκόλυνε τον Πούτιν να «προσπεράσει» τις δυτικές κυρώσεις). Συνέβη και στη Συρία, στον αέρα της οποίας η Τουρκία είχε φτάσει να πλήξει ρωσικό μαχητικό αεροσκάφος το 2015.
Η συγγένεια με τον Πούτιν δεν μεταφράζεται αναγκαστικά σε συμβίωση.
Πώς θα συμπεριφερθούν οι σκορπιοί στο άναρχο πεδίο της Συρίας; Μπορεί ο Ερντογάν να ελέγξει τα «τζίνι» που απελευθέρωσε; Καθοδήγησε στην ανατροπή τα στίφη των τζιχαντιστών. Θα είναι πολύ πιο δύσκολο να τα ενορχηστρώσει σε μια σταθεροποίηση χωρίς αιματηρές παρενέργειες.
Θα χρειαστεί, εκτός όλων των άλλων, να μάθουμε και τι κρύβει η σιωπή του Πούτιν για τη Συρία, καθώς εκείνος προσπαθεί να διασώσει τα ερείσματά του στην Ανατολική Μεσόγειο – τις βάσεις του στην εκκρεμή χώρα.
Ο Ερντογάν φαντάζει τώρα νικητής, επειδή αλλάζει τον χάρτη κατά τα συμφέροντά του – προωθώντας τα πιόνια του στη Δαμασκό και ανοίγοντας χώρο για το σενάριο ενσφήνωσης φίλιων προσφυγικών πληθυσμών στα τουρκοσυριακά σύνορα, εν είδει αντικουρδικού φράγματος.
Ο Ερντογάν πιστεύει ότι ελέγχει τη Συρία. Αλλά μέχρι πριν από δύο εβδομάδες το ίδιο πίστευε και ο Πούτιν.
