Η ελληνική κοινωνία, υποστηρίζουν ορισμένοι, πρέπει να ζυμωθεί προτού ξεκινήσει η συζήτηση για την ευθανασία. Δυσκολεύομαι να καταλάβω όσους περιμένουν να είναι έτοιμες οι κοινωνίες για μεγάλες αλλαγές και τι ακριβώς έχουν στο μυαλό τους ως κατάλληλη στιγμή για μια συζήτηση.
Η Θεσσαλονίκη, λ.χ., δεν είναι ακόμη έτοιμη για Κέντρο Αποτέφρωσης Νεκρών από το 2011 που ο Γιάννης Μπουτάρης έβαλε το θέμα στην ατζέντα και παραμένει άγνωστο πότε θα προχωρήσει, ενώ η Αττική «ετοιμάστηκε» μετά κόπων και βασάνων να υποδεχθεί το αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας, όπου πρόσφατα έγινε ο τελευταίος αποχαιρετισμός στον κυρ Γιάννη. Αυτός ο ένθερμος υποστηρικτής της αποτέφρωσης δεν κατάφερε να δει τη δημιουργία αποτεφρωτηρίου στην πόλη του.
Πριν από λίγες ημέρες οι βουλευτές της Βρετανίας ψήφισαν νομοσχέδιο για την υποβοηθούμενη θανάτωση – αυτοκτονία ενηλίκων ασθενών τελικού σταδίου, με προσδόκιμο ζωής έξι μηνών και κάτω. Εχουν προηγηθεί και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, Ελβετία, Βέλγιο, Ολλανδία.
Και στην ελληνική κοινωνία υπάρχει έντονος προβληματισμός για την ευθανασία. Η συζήτηση όμως γίνεται χαμηλόφωνα, ιδιωτικά.
Ωστόσο και στην ελληνική κοινωνία υπάρχει έντονος προβληματισμός γύρω από το θέμα. Η συζήτηση όμως γίνεται χαμηλόφωνα, ιδιωτικά. Στην Ευρώπη του μεσογειακού τόξου η οικογένεια αντιλαμβάνεται ως καθήκον της να φροντίζει τους ασθενείς της, τους ετοιμοθάνατους. Βουβά αντιμετωπίζει καθημερινά την οδύνη του δικού της ανθρώπου, τον οποίον ο πόνος βυθίζει αργά και βασανιστικά στην ταπείνωση· φόβος, ντροπή, μεγάλες αγωνίες, τι είναι σωστό και τι λάθος, αναρίθμητα διλήμματα και ενοχές, επώδυνες μάχες για όσους αναμετριούνται με τις χρόνιες, ανίατες ασθένειες ανθρώπων, και για όσους βρίσκονται πλάι τους.
Αυτό το παραδοσιακό «κλειστό σύστημα» φροντίδας –μοντέλο που αλλάζει ταχύτατα στη Μεσόγειο τα τελευταία χρόνια– είναι και ο λόγος που άργησε τόσο πολύ να ασχοληθεί σοβαρά η πολιτεία με τη δημιουργία κέντρων παρηγορητικής αγωγής, σε αντίθεση με τις αγγλοσαξονικές χώρες και τις χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά, οι οποίες εδώ και πολλά χρόνια προσπαθούν να βρουν λύσεις στο θέμα. Ακόμη και σήμερα όμως η ανακουφιστική φροντίδα στην Ελλάδα δεν έχει αναπτυχθεί όσο θα έπρεπε, οι δομές είναι ελάχιστες, οι ανάγκες μεγάλες, οι ελλείψεις τεράστιες.
Είναι επιπόλαιο και ίσως εγωιστικό να υποστηρίζουμε ότι η συζήτηση «για το τέλος» κάποια στιγμή θα μπορεί να γίνει ήρεμα και σε πιο κατάλληλες συνθήκες. Δεν θα είμαστε ποτέ έτοιμοι, γιατί λίγες έστω παραπάνω στιγμές, μια χαραμάδα διαύγειας, δυο ακόμη λόγια αγάπης, θα είναι πάντα πιο σπουδαία από οτιδήποτε άλλο. Το ίδιο σπουδαίο όμως είναι να σηκώνει κανείς μόνος του την ευθύνη του τέλους του.
