Με τα γεγονότα στη Συρία εμφανίστηκαν και πάλι τόσο οι ανησυχούντες για την πορεία της εξωτερικής μας πολιτικής όσο και οι τουρκολάγνοι. Αυτοί που θεωρούν τον Ταγίπ Ερντογάν μέγα σκακιστή. Περίπου τα ίδια υποστήριζαν και για τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Το πρόβλημα δεν είναι οι ανησυχίες των μεν και τα συμπλέγματα των δε. Το πρόβλημα βρίσκεται στο ότι αμφότεροι περιορίζουν το εύρος της εξωτερικής μας πολιτικής στις σχέσεις της με την Τουρκία. Για να θυμηθώ μια έκφραση των ηρωικών αμφιθεάτρων της δεκαετίας του ’70, θέλουν τα πάντα να «αξονίζονται» γύρω από το τι κάνει ο εξ ανατολών γείτονάς μας. Θέλουν μια τουρκοκεντρική εξωτερική πολιτική.
Η Ελλάδα όμως έχει εντελώς διαφορετικό status στο διεθνές στερέωμα. Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της Ευρωζώνης και έχει αποδεχθεί το αξιακό σύστημα του δυτικού κόσμου. Δηλαδή σέβεται τις διεθνείς συνθήκες, επιζητεί τον διάλογο και δεν θεωρεί τον πόλεμο μέσο επίλυσης των διαφορών μεταξύ κρατών. Επιπροσθέτως, η πατρίδα μας δεν απειλείται υπαρξιακά από κανένα. Ουδείς θέλει να μας εξαφανίσει από τον χάρτη. Συνεπώς, όπως δεν πρόκειται να γίνουμε ποτέ Ισραήλ, δεν πρόκειται να γίνουμε ποτέ και Τουρκία. Στο κάτω κάτω το ισοζύγιο της εξωτερικής μας πολιτικής είναι εμφαντικά θετικό. Αν ανατρέξω στα παλιά, θα θυμηθώ την ένταξή μας στο ΝΑΤΟ, την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, την ένταξή μας στην ΕΟΚ, στη συνέχεια την ένταξή μας στην Ευρωζώνη, ενώ εθνική επιτυχία αποτελεί και η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, με μια αναγνωρισμένη διεθνή υπόσταση, στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια. Είχαμε και τις αποτυχίες μας, όπως την απόρριψη του σχεδίου Ατσεσον, την τραγωδία των Ιμίων που έφεραν τις γκρίζες ζώνες, καθώς και τον συνολικό χειρισμό του λεγόμενου μακεδονικού προβλήματος.
Ομως δεν γίνεται μονίμως να ανησυχούμε και σταθερά να ομφαλοσκοπούμε. Αν κάτι χρειαζόμαστε είναι η εθνική αυτοπεποίθηση που όλοι, πλην ελαχίστων, αισθανθήκαμε στη «μάχη» του Εβρου, τον Μάρτιο του 2020. Τότε οι ανησυχούντες τελούσαν υπό καθεστώς σιωπής και οι ομφαλοσκοπούντες υπό καθεστώς αμηχανίας. Ακούω και διαβάζω για κατευνασμό απέναντι στην Τουρκία και προσπαθώ να καταλάβω ποιες κινήσεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής συνιστούν πράξεις κατευνασμού. Οι σημαντικές διαφορές παραμένουν και ουδείς το έκρυψε αυτό. Και κυρίως η παρούσα κυβέρνηση δεν έπραξε κάτι διαφορετικό από αυτό που έπρατταν όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Διότι δεν ενθυμούμαι ελληνική κυβέρνηση να επέκτεινε τα χωρικά μας ύδατα στα 12 ν.μ.
Ακούω και διαβάζω για κατευνασμό απέναντι στην Τουρκία και προσπαθώ να καταλάβω ποιες κινήσεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής συνιστούν πράξεις κατευνασμού.
Προχθές, ο Κώστας Καραμανλής επεσήμανε ότι η κυβέρνηση Σαμαρά με δήλωσή της στον ΟΗΕ (Ιανουάριος 2015) απέκλεισε τη δικαιοδοσία των διεθνών δικαστηρίων για θέματα εθνικής ασφάλειας και κυριαρχίας. Αυτή είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή είναι πως εκείνη η κυβέρνηση ήταν συγκυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας – ΠΑΣΟΚ και η πρωτοβουλία της δήλωσης στον ΟΗΕ ανήκε στον τότε υπουργό Εξωτερικών Ευάγγελο Βενιζέλο.*
* E. Bενιζέλος «Εκδοχές πολέμου 2009-2022», εκδ. Πατάκη, 2022, σελ. 301-302.
