Πριν από μόλις πέντε ημέρες ανέλαβε ευθύνες η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στους έξι μήνες που μεσολάβησαν από τις Ευρωπαϊκές Εκλογές, η Γαλλία βυθίστηκε στην πολιτική αβεβαιότητα, η Γερμανία οδεύει προς πρόωρες εκλογές, ο Ντόναλντ Τραμπ επιστρέφει στον Λευκό Οίκο, ο Πούτιν αντέχει και απειλεί, η Μέση Ανατολή φλέγεται, η Κίνα αρχίζει να αξιοποιεί τη δεσπόζουσα θέση της στη βιομηχανική παραγωγή και στον έλεγχο κρίσιμων υλικών για την «πράσινη ανάπτυξη», οι αντιδράσεις εναντίον των μεταναστών, η κλιματική κρίση και τα πολιτικά αδιέξοδα ταλανίζουν ολοένα περισσότερες χώρες. Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει πολλούς, ετερόκλητους εχθρούς, εντός και εκτός συνόρων, τους οποίους ενώνει ο κοινός στόχος της διάλυσής της. Τα γνωστά προβλήματα είναι μεγάλα και απειλητικά. Η επιστροφή Τραμπ σε λίγες εβδομάδες θα τα επιδεινώσει και θα προσθέσει κι άλλα. Οι Ευρωπαίοι δεν αγνοούν τους κινδύνους, όπως υπογραμμίζουν οι εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα. Κι όμως, οι ηγεσίες των χωρών-μελών και των κορυφαίων θεσμών της Ε.Ε. κινούνται σαν να έχουν λόγο να ροκανίζουν τον χρόνο.
Παρουσιάζοντας τη νέα Επιτροπή, η πρόεδρος του κορυφαίου αυτού ευρωπαϊκού θεσμού, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανέλυσε τους κινδύνους που απειλούν την Ενωση και περιέγραψε τις συγκεκριμένες ευθύνες κάθε επιτρόπου. Δεν είναι ότι ουδείς καταλαβαίνει την κρισιμότητα της εποχής –ο Μάριο Ντράγκι, εξάλλου, μιλάει ευθέως για ζήτημα επιβίωσης της Ενωσης– ή ότι δεν προτείνονται λύσεις. Ομως, είναι αναπόφευκτη η αίσθηση ότι κάποιοι στόχοι είναι ξεπερασμένοι από τα γεγονότα κι όμως επιμένουμε σε αυτούς, ότι πολλές δυσκολίες δεν αντιμετωπίζονται με ρεαλισμό και ταχύτητα. Ακόμη πιο σοβαρό είναι το δομικό λάθος ότι ενώ η Επιτροπή ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για τη χάραξη πολιτικής της Ενωσης, καθώς δεν υπάγεται στους εκλογικούς κύκλους των χωρών-μελών, η πολιτική της εξαρτάται από τις εκλογικές ανάγκες των κυβερνήσεων των χωρών-μελών. Αυτές δεν διαθέτουν το πολιτικό κεφάλαιο και τον χρόνο για να αναλάβουν πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της Ευρώπης. Φοβούμενες τις αντιδράσεις των πολιτών, περιορίζουν τις κινήσεις των ευρωπαϊκών θεσμών. Κάθε αδύναμος κρίκος απειλεί όλο το οικοδόμημα.
Το συστημικό αδιέξοδο απαιτεί και δομικές αλλαγές και ηγέτες με κύρος και αποφασιστικότητα, που θα πείσουν τους ψηφοφόρους ότι νικούν –επιβιώνουν– αυτοί που δεν χρονοτριβούν.
