Τις προάλλες, ένα βροχερό μεσημέρι, είδα έναν τυφλό με το μπαστούνι του να τα βγάζει πέρα στους δρόμους της πόλης. Οι δρόμοι είχαν γίνει ποτάμια και σκεφτόμουν πως είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να προσπαθεί κανείς να πάει κόντρα στο ρεύμα. Τ’ αυτοκίνητα διπλοπαρκαρισμένα. Το πεζοδρόμιο είχε καρέκλες, για να μπορούμε οι αρτιμελείς να πίνουμε έξω καπνίζοντας. Οι επιθυμίες μας –βάσει μιας οικονομίας υπηρεσιών που μαστίζει τη χώρα– πάνω απ’ όλα. Ο άνθρωπος πάλεψε χωρίς να χάνει τη σιγουριά του. Μπήκε σε μία πολυκατοικία. Αισθανόμουν πως η ταπείνωση ήταν όλη δική μας.
Σκεφτόμουν πως δεν αρκεί να κάνει πράγματα η πρόνοια (γιατί κάνει, όντως, κάποια πράγματα). Χρειάζεται μία συνολική θεώρηση της ζωής με βάση την ανθρώπινη ευαλωτότητα. Ευαλωτότητα που δικαιολογεί στιβαρές δομές φροντίδας, υγείας και συμπερίληψης. Υπάρχουν αξιόλογα άτομα σε όλους αυτούς τους τομείς του κράτους που δουλεύουν πλάι στα άτομα με ειδικές δεξιότητες.
Χρειάζεται περισσότερη προσπάθεια, όμως (το ύψος των αναπηρικών συντάξεων, η φροντίδα για τους καρκινοπαθείς κ.λπ. είναι κάπως ντροπιαστικά για τη χώρα μας, ενώ τα πεζοδρόμια, τα μέσα κ.λπ. τα ξέρετε). Το ξέρω, οι πολιτικές για την αναπηρία δεν φέρνουν ψήφους, δεν ξεσηκώνουν, δεν πουλάνε. Αρα δεν είναι ψηλά στη λίστα προτεραιοτήτων. Είδατε καμία πορεία αρτιμελών για την αναπηρία; Η αποστροφή του βλέμματος απ’ την ανάγκη, αυτό είναι το αντανακλαστικό μας.
Σκεφτείτε: πού διασκεδάζουν οι άνθρωποι με αναπηρία; Πού κολυμπούν; Πού βγαίνουν βόλτα με το λαμπραντόρ τους; Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αναπηρίας που ήταν χθες, έψαξα πού πάνε ταξίδι. Η Ισπανία φαίνεται ελκυστική. Μικρές ισπανικές πόλεις φιγουράρουν ψηλά στις λίστες που αξιολογούν πράγματα όπως: τα απλωμένα και άνετα πεζοδρόμια, τα συμπεριληπτικά μέσα μαζικής μεταφοράς, τα προσβάσιμα αξιοθέατα. Από τέτοιες λίστες δεν λείπουν ποτέ κάμποσες σουηδικές πόλεις και μερικά ολλανδικά χωριά. Πολύ χαμηλά οι βαλκανικές πρωτεύουσες, Τίρανα, Σόφια κ.λπ.
Σε ό,τι αφορά τις πρωτεύουσες ειδικότερα, το Βερολίνο τα πάει πολύ καλά στις σχετικές αξιολογήσεις. Η αλήθεια είναι πως τόσο στα μουσεία όσο και στα μπαρ του Βερολίνου θα δεις ανθρώπους με αναπηρία, και νομίζω εκεί ήταν που είδα πρώτη φορά έναν νέο άνδρα σε αμαξίδιο ευτυχισμένο λόγω μέθης να χαζολογεί με τους φίλους του. Υστερα σκέφτηκα «ναι, φυσικά, γιατί όχι;».
Αλλά πώς να κάνω αυτή τη σκέψη όταν το σώμα που πάσχει είναι ιατρικοποιημένο, αποσεξουαλικοποιημένο, αποστειρωμένο κι αποστασιοποιημένο, στερούμενο επιθυμιών; Οταν είμαι κατασκεύασμα ενός συστήματος που αποσιωπά την ασθένεια ή την κακουχία και αποθεώνει το προνόμιο και την ψευδαίσθηση; Εν τω μεταξύ, όλοι μας έχουμε ελλείψεις ή ασθένειες, καλές και κακές περιόδους στη ζωή μας – απλώς δεν κάνει να το πεις.
Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Για Τον Προσβάσιμο Τουρισμό (European Network for Accessible Tourism) απονέμει ένα βραβείο κάθε χρόνο στην πιο προσβάσιμη πόλη. Για το 2025 επέλεξαν τη Βιέννη. Κάνω μια αναζήτηση στο Ιντερνετ για το εάν η Ελλάδα είναι δημοφιλής προορισμός για άτομα με αναπηρία. Βρίσκω κανάλια συζητήσεων όπου άνθρωποι περιορισμένης κινητικότητας, καρκινοπαθείς κ.λπ. λένε για τα νησιά και τα αρχαία.
Αρκετοί άνθρωποι που έχουν περάσει κάποια μεγάλη περιπέτεια υγείας φαίνεται να έχουν όνειρο ζωής να περάσουν λίγες μέρες πλάι στη θάλασσα και να δουν την Ακρόπολη. Η Αθήνα φαίνεται να προκαλεί άγχος στους περισσότερους, ενώ ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα είναι οι καύσωνες. Κάποιοι λένε «με τίποτα το καλοκαίρι, οι θερμοκρασίες είναι αφύσικες», ενώ τρόμο φέρνουν και τα πλήθη.
Πόσο όμορφα θα ήταν, όμως, περισσότεροι άνθρωποι μετά την επέμβαση ή το ατύχημα, μετά τη μάχη με τον καρκίνο ή την παράλυση, να κυκλοφορούσαν στον βαθμό που το επιθυμούν! Γιατί να μην πάνε να πέσουν στις πισίνες ή ν’ απολαύσουν τις παραλίες; Δεν τους λείπει τίποτα απ’ όσα χρειάζεται κανείς, για να χαρεί το ψάρι του σε μια παραθαλάσσια ταβέρνα. Η πραγματική έλλειψη είναι να μην μπορείς να φανταστείς τους άλλους ανθρώπους ως όντα με δικές τους επιθυμίες και εσωτερικούς κόσμους. Οι αποκλεισμοί που στενεύουν το βλέμμα και τη μεταξύ μας κατανόηση είναι εντελώς παράλογοι. Γιατί δεν τους πετάμε;
