Στο βιβλίο του «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ως πλαστουργός Ιστορίας» (εκδ. Πατάκη), ο Θανάσης Διαμαντόπουλος γράφει πως η περίοδος 1910-1915 ξεχώρισε για τον «μεταρρυθμιστικό οίστρο» των βενιζελικών κυβερνήσεων. Ειδικά έως το 1914 ο Βενιζέλος και η κυβέρνησή του δεν εξάντλησαν αυτόν τον οίστρο σε ανώτατο θεσμικό επίπεδο, αλλά «πήρε επίσης πολλά ευρύτερα μέτρα αστικού εκσυγχρονισμού, κυρίως όμως δρομολόγησε, σε μια χώρα με ισχνότατη κοινωνική νομοθεσία και περίπου ανύπαρκτο εργατικό δίκαιο, μια εξαιρετικά προωθημένη κοινωνική πολιτική».
Ενδεικτικά στεκόμαστε στη νομοθεσία που πέρασε το 1912, η οποία «μεριμνούσε για την κανονική και χωρίς καθυστερήσεις καταβολή των ημερομισθίων στους εργάτες». Ο Θ. Διαμαντόπουλος μνημονεύει τον μαρξιστή ιστορικό (και βραχύβιο αρχηγό) του ΚΚΕ Γιάννη Κορδάτο, ο οποίος χαρακτήρισε «πρωτάκουστο» το ενδιαφέρον μιας αστικής κυβέρνησης για «τα συμφέροντα και τη μοίρα της εργατιάς».
Η εκσυγχρονιστική πολιτική του Βενιζέλου «έμπασε» την Ελλάδα στον 20ό αιώνα. Οχι όμως μόνον με την εσωτερική του πολιτική. Ενα τεράστιο κεφάλαιο εκείνων των χρόνων είναι ο λεγόμενος αλυτρωτισμός και η αναβίωση του οράματος της Μεγάλης Ιδέας, που είχε αναπτυχθεί μετά τον αγώνα της Ανεξαρτησίας μέσα στον 19ο αιώνα. Αυτό ταυτίστηκε με τη διεύρυνση των συνόρων και εδώ είναι που θα αρχίσει να αναδεικνύεται ένα στοιχείο του Βενιζέλου που έχει χαρακτηριστεί «τζογαδόρικο».
Ο Θ. Διαμαντόπουλος επισημαίνει ότι η εμπλοκή της Ελλάδας σε ένα πλέγμα αντιοθωμανικής συμμαχίας βαλκανικών κρατών συνέβη «κυριολεκτικά την τελευταία ώρα» και κατέστη δυνατή λόγω της ναυτικής ισχύος της Ελλάδας τότε, την οποία είχαν μεγάλη ανάγκη τα σλαβικά κράτη της βαλκανικής χερσονήσου. Είναι επίσης σημαντική η ακόλουθη επισήμανση του συγγραφέα: «Η βρετανική κυβέρνηση θεωρούσε ότι χωρίς συμμετοχή της Ελλάδας στη χριστιανική συμμαχία, στα μεταπολεμικά Βαλκάνια θα κυριαρχούσε απόλυτα το σλαβικό στοιχείο, άρα η Ρωσία». Αρα όλοι ήθελαν την Ελλάδα σε αυτή τη συμμαχία.
Περισσότερο απ’ όλους ο ίδιος ο Βενιζέλος. Πού έγκειται όμως εδώ ο «τζόγος»; Διαμαντόπουλος: «Συνειδητή ανάληψη ρίσκου, αφού ενέταξε τη χώρα στην εν λόγω συμμαχία χωρίς να έχει επιτύχει προσυμφωνία με τους συμμάχους για τη μεταξύ τους διανομή των εδαφών που θα –εικάζετο πως– τους έφερνε ο πόλεμος».
Το ρίσκο που πήρε ο Βενιζέλος οδήγησε στην ανάκτηση ελληνικών εδαφών (αν και με μεικτό πληθυσμό σε κάποιες περιπτώσεις), με κορυφαία παραδείγματα τη Θεσσαλονίκη και τα Ιωάννινα. Εδώ όμως φάνηκε για πρώτη φορά και με μεγάλη ένταση το πρώτο ρήγμα στη σχέση του Βενιζέλου με τον βασιλιά Κωνσταντίνο…
