Πρωτοπόροι πάντα, οι Ελληνες το 2023 αναδείξαμε έναν παντελώς άγνωστο σε (τέως πια) αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ασφαλώς, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δείξει τον δρόμο για έναν μη πολιτικό να εφορμήσει στον χώρο και να ανατρέψει το «σύστημα». Και πριν από αυτόν, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι το πέτυχε αυτό. Ο Μπερλουσκόνι και ο Τραμπ, όμως, ήταν ήδη πασίγνωστοι, με ισχυρή παρουσία στη δημόσια ζωή πριν επεκτείνουν τις εμπορικές τους δραστηριότητες στον χώρο της πολιτικής. Ο Στέφανος Κασσελάκης ήρθε από το πουθενά, σαν κεραυνός που χτύπησε τον ζαλισμένο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος, εκπαιδευμένος στον βολονταρισμό, πίστεψε ότι ο φωτογενής νεανίας θα τον οδηγούσε μπροστά. Μετά, στην Κύπρο, ξέσπασε το φαινόμενο «Φειδίας» – άλλος ένας «άγνωστος» αλλά πασίγνωστος στα κοινωνικά δίκτυα, που μόνος του κέρδισε έδρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Προχθές σημειώθηκε πολιτικός σεισμός στη Ρουμανία, στις προεδρικές εκλογές. Ο Καλίν Γκεοργκέσκου (υπερεθνικιστής και φίλος της Μόσχας) διέψευσε τις δημοσκοπήσεις και αντί για 5% που αναμενόταν να πάρει, αναδείχθηκε πρώτος με 22,9% και οδεύει προς τον δεύτερο γύρο στις 8 Δεκεμβρίου. Μεγάλο μέρος της απρόσμενης επιτυχίας του Γκεοργκέσκου είναι η επιτυχημένη εκστρατεία του στο TikTok.
Αυτή η «εξήγηση» για εκλογικές εκπλήξεις δεν αποτελεί πια έκπληξη. Ο Μπερλουσκόνι είχε στη διάθεσή του δημοφιλή μέσα μαζικής ενημέρωσης δικής του ιδιοκτησίας πριν από την εξάπλωση των κοινωνικών δικτύων.
Ο Τραμπ είχε –και έχει– την προσοχή όλων των Αμερικανών με τις λεκτικές (και άλλες) εξαλλοσύνες του, και στα παραδοσιακά μέσα και στα νέα. Και έχει αποδειχθεί μεγάλος μάστορας στην αξιοποίηση όλων των νέων μέσων επικοινωνίας – από τη χρήση των κοινωνικών δικτύων και την ίδρυση δικού του δικτύου έως τις συνεντεύξεις με διάφορους podcasters, οι οποίοι παράγουν τις δικές τους εκπομπές στο Διαδίκτυο και έχουν τεράστια ακροαματικότητα και επιρροή στους νέους άνδρες. Κυρίως αυτοί οι εκτός επίσημου οικοσυστήματος ενημέρωσης/ψυχαγωγίας μετέδωσαν και γιγάντωσαν το ψέμα της «κλεμμένης εκλογής» του 2020, αυτοί κινητοποίησαν πολλούς να ψηφίσουν τον Τραμπ, μεταξύ αυτών και μέλη ομάδων που συνήθως ψήφιζαν μαζικώς υπέρ των Δημοκρατικών (όπως οι ισπανόφωνοι, όπου το 48% των ανδρών κάτω των 40 χρόνων ψήφισε τον Τραμπ φέτος).
Η επιρροή των νέων μέσων έχει παγιωθεί πλέον. Η κόντρα μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και νέου σχήματος Κασσελάκη, όπως και η εξέλιξη της σχέσης Φάμελλου – Πολάκη εντός ΣΥΡΙΖΑ, θα δείξουν εάν οι πιο «συγκροτημένες δυνάμεις» μπορούν να αντισταθούν στις εκρήξεις που εντυπωσιάζουν ένα ολοένα πιο ανυπόμονο κοινό.
Τα νέα, «ατομοκεντρικά» μέσα δεν εξαρτώνται από το παραδοσιακό μοντέλο της διαφήμισης, που αναγκάζει τα παραδοσιακά μέσα να τηρούν το μέτρο για να προσελκύσουν το μεγαλύτερο δυνατό κοινό. Αντιθέτως, ό,τι πιο ακραίο και άμεσο τα τροφοδοτεί με ύλη και κοινό. Ενίοτε επηρεάζονται και χρηματοδοτούνται από άγνωστες πηγές. Το κέντρο, που βάλλεται από παντού, δεν διαθέτει αντίστοιχη βάση για να σταθεί.
