Υπάρχει κάτι θαυμαστό στον τρόπο που μάς ηρεμεί το σκοτάδι. Στήνει μία απόσταση ανάμεσα σ’ εμάς και τους άλλους. Καθημερινές λειτουργίες, όπως το μαγείρεμα ή το άναμμα μίας σόμπας, γίνονται τελετουργίες. Καθώς περνώ κάτω από φωτισμένα παράθυρα που έχουν στολίσει ή από βιτρίνες που έχουν βγάλει ψεύτικο χιόνι, σκέφτομαι πως το σκοτάδι είναι το μόνο που δεν κατάφεραν να λεηλατήσουν οι προηγούμενες γενιές.
Τα ζεστά ροφήματα, οι χουχουλιαστές κουβέρτες, οι κολοκυθόσουπες, όλα τα βότανα των γιαγιάδων για το κρύωμα και την αλλαγή του καιρού, το φθινόπωρο, δηλαδή, οι μηλόπιτες, τα ρόδια, όλα τα πράγματα που σε κάνουν ν’ αντέχεις το κρύο, τα πεσμένα κόκκινα φύλλα, οι παγωμένες ριπές αέρα, αυτή η μυρωδιά του καιρού που αλλάζει, όλα, μετατοπίζονται χρονικά. Τα δέντρα βρίσκονται σε αμηχανία.
Το ανθρώπινο είδος είναι, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ανέτοιμο. Οι καύσωνες χτυπούν με απίστευτη συχνότητα οφειλόμενη στην κλιματική κρίση. Εμείς τα ξέρουμε αυτά, αφού στη χώρα μας υπάρχει πια συλλογική μνήμη κλιματικής καταστροφής που σχετίζεται με φωτιές, πλημμύρες και απώλειες. Επικαλούμενος σειρά ερευνών, ο Guardian γράφει: η αύξηση της θερμοκρασίας βλάπτει την υγεία, ενώ τα νοσοκομεία, οι υποδομές, τα σπίτια, οι δρόμοι, τα αγροκτήματά μας δεν έχουν χρηματοδοτηθεί, προσαρμοστεί και προετοιμαστεί για τον νέο καιρό (Climate Crisis To Blame For Dozens Of “Impossible” Heatwaves, Studies Reveal).
Κι ενώ στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πια και πολλοί αγρότες ή κτηνοτρόφοι, για να θρηνήσουν τον καιρό κι ενώ λιγοστεύει η σύνδεση των ανθρώπων με τα τοπία τους και προωθείται ένας τρόπος ζωής αστικής απομόνωσης και εσωτερικής φυγής, η συζήτηση για το κλίμα είναι σχιζοφρενική. Πληροφορίες καταστροφής, διαδέχονται την άρνηση της εργασίας των επιστημόνων, που γενικώς είναι ανυπόληπτοι στον πολιτισμό μας. Θεωρίες συνωμοσίας, αδιαφορία, κυνισμός βρίσκουν έδαφος στην απολύτως θεωρητική/επιδερμική σύνδεση με τα τοπία που έχουν οι σύγχρονοι αστικοί πληθυσμοί.
Η Θεσσαλία, απ’ όπου κατάγομαι, είναι τουριστικός, χειμερινός προορισμός. Μπορείς να πας όταν αλλάζουν τα φύλλα ή όταν αρχίζει το κρύο. Μπορείς να δεις τα έλατα και παλιότερα είχε και τρεχούμενα νερά. Έχω μία φωτογραφία μου 2000κάτι, μπόμπιρας, σε μία χιονισμένη πλαγιά. Έκτοτε, απ’ όταν θυμάμαι τον εαυτό μου, κάθε χειμώνας είναι μία ήττα στο πεδίο του χιονιού κι οι προσδοκίες μου σταδιακά συρρικνώθηκαν: όταν πηγαίνω Δεκέμβριο εύχομαι απλώς να μην έχει αφύσικη ζέστη, επειδή μού προκαλεί άγχος για το κλίμα.
Οι άνθρωποι που συνδέονται μ’ ένα τοπίο, ο απλός κόσμος που ζει στο χωριό, έχει έναν κήπο, ένα κοπάδι, οι λεγόμενες «τοπικές κοινότητες», είναι ριγμένοι. Εκτός συζήτησης και εκτός πλαισίου. Αυτοί οι «άξεστοι» που περνάνε τη ζωή τους στη φύση, δεν εμφανίζονται στο επίσημο κάδρο της συζήτησης «κλίμα». Δεν θα δείτε κάποιον πρόωρα γερασμένο από τον ήλιο αγρότη να περιλαμβάνεται στη χάραξη πολιτικών. Δεν καλούνται να συμβάλλουν ουσιωδώς ομάδες που ζουν πλάι ή μέσα στα δάση. Δεν έχουν τη γλώσσα, για να καθίσουν στο τραπέζι μίας προδιαγεγραμμένης συνδιάσκεψης.
Συμβαίνει το έξης σχιζοφρενικό: από τη μία οι επιστήμονες, με την ξύλινη γλώσσα τους παραθέτουν στοιχεία καταστροφής και απώλειας που, δικαίως, τρομάζουν τον κόσμο. Από την άλλη, οι αρνητές, οι ιδιοκτήτες ιδιωτικών αεροσκαφών, οι κάθε είδους λομπίστες. δαπανούν χρήματα, για να εκλέξουν τους εκλεκτούς τους που θα εμποδίσουν την περιβαλλοντική νομοθεσία. Και μέσα σ’ όλα αυτά υπάρχει ένας βομβαρδισμός πληροφορίας που, όμως, δεν συνεπάγεται κάποια γνώση.
Δεν κάθεται κανείς πραγματικά να νιώσει γύρω απ’ όλες αυτές τις εικόνες καταστροφής, τις καταναλώνει, όπως καταναλώνει τα τοπία. Κι αν σήμερα είναι κουλ το Αιγαίο, επειδή έχει πισίνες και παραλίες και ανοχή στα σκάφη, αύριο μπορεί να μην έχει νερό. Αλλά κι αυτό είναι οκέι, γιατί αυτό θα το υποστούν στο πετσί τους ελάχιστες γιαγιάδες που δεν έχουν εκτοπιστεί από τον τόπο τους-μικρό το κακό. Οι καταναλωτές τοπίων θα πάνε αλλού, θ’ ανακαλύψουν την ομορφιά στη Βραζιλία, το Μεξικό, τη Χιλή κι αφού φάνε κι αυτά τα μέρη, αλλού. Κι ύστερα Airbnb στον Άρη.
