Εντυπη έκδοση. «Να είστε πιο ενωμένοι, να αποφασίζετε πιο γρήγορα. Τα γεγονότα δεν περιμένουν εσάς», ήταν η συμβουλή του υπεύθυνου της Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε., Ζοσέπ Μπορέλ, στο τελευταίο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στο οποίο προήδρευσε χθες. Απόσταγμα μιας πεντάχρονης θητείας που είδε την Ευρώπη να δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει έναν κόσμο που άλλαξε απότομα και απρόβλεπτα, με την πανδημία, με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με ενεργειακή κρίση, ακρίβεια και προβλήματα στις αλυσίδες παραγωγής και διανομής, με την ενίσχυση δυνάμεων εντός Ευρώπης και στα σύνορά της που υποσκάπτουν το εγχείρημα της Ενωσης.
Τώρα η Ε.Ε. έχει να αντιμετωπίσει μια Αμερική πολύ διαφορετική από αυτήν που γνώριζε. Η πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ δοκίμασε την σχέση ΗΠΑ – Ε.Ε., όμως ο πρόεδρος κρατήθηκε εντός των γενικών γραμμών της ισχυρής αυτής συμμαχίας. Επιστρέφει με λυμένα χέρια, χωρίς τους εκπροσώπους του κατεστημένου που τον πλαισίωναν πριν, με το Ανώτατο Δικαστήριο να έχει αποφανθεί ότι ο πρόεδρος δεν ελέγχεται. Το ενδεχόμενο η πολιτική του Τραμπ να ενισχύσει τον Βλαντιμίρ Πούτιν και να ενθαρρύνει περαιτέρω τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου θα πολλαπλασιάσει τα προβλήματα της Ε.Ε. Οι Ευρωπαίοι αναμένουν λιγότερη αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ και την πιθανή επιβολή υψηλών δασμών από τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο τους. Και αυτά συμβαίνουν ενώ η Γερμανία βαίνει προς εθνικές εκλογές τον Φεβρουάριο και η γαλλική κυβέρνηση μειοψηφίας βασίζεται στη στήριξη του αντιευρωπαϊκού, ακροδεξιού κόμματος της Μαρίν Λεπέν.
Με τις δύο ισχυρότερες ευρωπαϊκές χώρες απασχολημένες με εσωτερικές διεργασίες, ποιες θα αποτελέσουν «διευθυντήριο» της Ε.Ε.; Η Πολωνία, που αναλαμβάνει την προεδρία το επόμενο εξάμηνο (από την Ουγγαρία, που αυτονομήθηκε σε μεγάλο βαθμό με τη φιλία του πρωθυπουργού της με τους Τραμπ και Πούτιν); Η Ιταλία, με τα δικά της μεγάλα εσωτερικά προβλήματα; Κάποιες άλλες μικρές χώρες; Δεν είναι αναγκαίο χώρα να είναι από τις μεγαλύτερες για να προτείνει στρατηγική και κοινές λύσεις, όμως δεν βλέπουμε καμία να επιχειρεί κάτι τέτοιο. Οι πρώην πρωθυπουργοί της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα και Μάριο Ντράγκι έχουν παρουσιάσει πολυτιμότατες αναλύσεις των προβλημάτων και προτάσεις για την ενίσχυση της Ε.Ε. Ομως, οι μεταρρυθμίσεις στην εσωτερική λειτουργία και στον τρόπο με τον οποίο η Ε.Ε. κινείται στη διεθνή σκακιέρα προχωρούν αργά, όπως και η διεύρυνση. (Μεταξύ των μεταρρυθμίσεων θα είναι η κατάργηση του βέτο σε κάποιες σημαντικές αποφάσεις.) Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, οι ηγέτες των χωρών-μελών θα συζητήσουν αυτά τα ζητήματα τον ερχόμενο Ιούνιο. Εως τότε, οι αποφάσεις της Ε.Ε. δεν θα είναι ταχύτερες, ούτε θα επιδεικνύουν μεγαλύτερο πνεύμα ενότητας. Ο κόσμος, όμως, θα συνεχίζει να αλλάζει χωρίς να μας ρωτά. Οπως και να έχει, όποιος και αν κυβερνά στη Γερμανία και στη Γαλλία, είναι αναγκαίο να συμφωνούν γρήγορα σε κρίσιμα ζητήματα.
