Οταν ο μαρξιστής κριτικός της λογοτεχνίας και της κουλτούρας Τέρι Ιγκλετον μιλάει για το φαουστικό στοιχείο στον άνθρωπο («αδηφάγα φιλόδοξος σε βαθμό που του προκαλεί κακό, με αιώνιο κίνητρο να ξεπεράσει τα ίδια του τα όρια επειδή τον έχει σαγηνεύσει το άπειρο») στο βιβλίο του «Περί κακού» (μτφρ.: Γ. Μαραγκός, εκδ. Πεδίο) έχει και κατά νουν (και) τον καπιταλισμό.
Καθώς ο άνθρωπος επιθυμεί διακαώς να ξεπερνά τα ίδια του τα όρια, βρίσκεται σε μια κατάσταση στην οποία «θα πρέπει να δραπετεύσουμε από τα αξιοθρήνητα σώματά μας που μας καθιστούν ανίκανους». Σε αυτό το χαρακτηριστικό, ο Ιγκλετον διακρίνει μια «πουριτανική αποστροφή για το σαρκικό», ενώ το αέναο κυνηγητό του ονείρου θυμίζει το περίφημο Αμερικανικό Ονειρο. Δεν έχει άδικο: The sky is the limit, ο ουρανός είναι το όριο, λένε συχνά οι Αμερικανοί.
«Αυτό που διακρίνει τον καπιταλισμό από άλλες ιστορικές μορφές ζωής», γράφει, «είναι ότι συνδέεται απευθείας με την ασταθή, αυτοαναιρετική φύση του ανθρώπινου είδους. Το άπειρο –η ατέρμονη ορμή για κέρδος, η ασταμάτητη πορεία της τεχνολογικής προόδου, η συνεχώς διευρυνόμενη ισχύς του κεφαλαίου– αντιμετωπίζει μονίμως τον κίνδυνο να καταρρεύσει και να υπερακοντίσει το πεπερασμένο».
Είναι γνωστό ότι τα πολλά τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει η αντίληψη ότι δεν υπάρχει εναλλακτική απέναντι στο καπιταλιστικό σύστημα. Ο «υπαρκτός σοσιαλισμός», το παλαιό κομμουνιστικό στρατόπεδο, βαρύνεται με εγκλήματα κατά του ανθρώπου. Από τα σταλινικά γκουλάγκ έως την Ουγγαρία το 1956, την Πράγα το 1968, τη Στάζι της Ανατολικής Γερμανίας, τον Τσαουσέσκου κ.ά., μιλάμε για μικρές ή μεγάλες ενσαρκώσεις του απόλυτου κακού.
Η Αριστερά ευρύτερα έχει αποτύχει παταγωδώς να συμβαδίσει με τους σύγχρονους καιρούς, το ίδιο όμως και το λεγόμενο Κέντρο (από τους σοσιαλδημοκράτες έως τους φιλελεύθερους) που υφίσταται μεγάλα ζόρια. Τα αποτελέσματα τα είδαμε πολύ πρόσφατα (και) στην Αμερική (ξανά).
Το ακόμα μεγαλύτερο κακό είναι ότι μιλάμε για έναν καπιταλισμό στον οποίο η χρηματοοικονομία έχει αντικαταστήσει την πολιτική όπως την ξέραμε. Η έννοια της αξίας έχει παρέλθει· στη θέση της έχει απομείνει η έννοια της τιμής. Της εμπορικής τιμής.
Στην πράξη, αυτό δεν έχει μονάχα επιπτώσεις σε επίπεδο αρχών και ηθικής. Εχει επιπτώσεις επί του πρακτέου: εάν το κυνήγι του απείρου είναι συνυφασμένο με το κυνήγι του κέρδους, στην πραγματικότητα αυτό είναι ένα παιχνίδι για (πολύ) λίγους. Αυτό που απομένει είναι ο αποκλεισμός τεράστιων κοινωνικών ομάδων. Εάν αυτό δεν είναι κακό, τότε τι είναι;
