Την ίδια περίπου ώρα, αργά, πολύ αργά μέσα στη νύχτα, που ο στρατάρχης Ζούκοφ απαιτούσε να ξυπνήσει ο «σύντροφος Στάλιν επειδή οι Γερμανοί βομβαρδίζουν τις πόλεις μας», πολύ πιο δυτικά, στο Λονδίνο, ο Τσώρτσιλ «λαγοκοιμόταν», όπως γράφει ο Τζάιλς Μίλτον στο «Υπόθεση Στάλιν. Η απίθανη συμμαχία που κέρδισε τον πόλεμο» (μτφρ.: Χρήστος Καψάλης, εκδ. Μίνωας).
Στο Λονδίνο είναι τέσσερις το πρωί και ο σερ Ουίνστον απλώς «λαγοκοιμάται»; Πιθανότατα – ο Τσώρτσιλ ήταν γνωστός καταθλιπτικός, από αυτούς για τους οποίους ο ύπνος ήταν ένα μαρτύριο. Ο μελαγχολικός, όμως, Τσώρτσιλ υποδέχεται τη συνταρακτική είδηση ότι «χιλιάδες στρατιώτες της Βέρμαχτ ξεχύνονταν στα σοβιετικά σύνορα» με ένα «χαμόγελο ικανοποίησης».
Λογικό: μόλις είχε ανοίξει δύο μέτωπα ο Χίτλερ. «Πες στο BBC ότι θα απευθύνω διάγγελμα απόψε στις εννέα», λέει ο Τσώρτσιλ στον Τζον Κόλβιλ, τον ιδιαίτερο γραμματέα του. Γράφει ο Μίλτον: «Στο τέλος, παρότι ήταν ακόμη νωρίς (σ.σ. ο Τσώρτσιλ) έπιασε ένα πούρο για να το γιορτάσει. Η ζωή μόλις είχε αλλάξει προς το καλύτερο».
Η Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα του Χίτλερ εναντίον του Στάλιν ήταν η απαρχή για την «απίθανη συμμαχία που θα κέρδιζε τον πόλεμο», όπως είναι ο υπότιτλος του βιβλίου του Μίλτον.
Εν προκειμένω, η συμμαχία θα ήταν τώρα μεταξύ του Τσώρτσιλ και του Στάλιν. Οντως ήταν μια απίθανη συμμαχία· ο Τσώρτσιλ απεχθανόταν τη Σοβιετική Ενωση και τον Στάλιν προσωπικά. Σε μία από τις πιο γλαφυρές ομιλίες του, ο Βρετανός πρωθυπουργός είχε χαρακτηρίσει το σοβιετικό καθεστώς «συνάθροιση αποτυχημένων, εγκληματιών, νοσηρών, παραφρόνων και ανισόρροπων».
Ο Μίλτον μας υπενθυμίζει ότι στην αποτυχημένη εκστρατεία των Δυτικών το 1919 εναντίον των μπολσεβίκων (στην οποία συμμετείχε και η Ελλάδα με το Α΄ Σώμα Στρατού), είχε «αποστείλει βρετανικά στρατεύματα και πολεμοφόδια στη βόρεια Ρωσία», μια «αποτυχημένη προσπάθειά του να καταπνίξει το καθεστώς των μπολσεβίκων εν τη γενέσει του».
Αλλά το 1941 δεν ήταν ούτε 1919 ούτε 1932 (χρονιά του γενοκτονικού λιμού που επέβαλε στην Ουκρανία κυρίως ο Στάλιν), δεν ήταν καν 1937-39, με τον «Τρόμο» που έσπειρε στις τάξεις του Κόκκινου Στρατού (και όχι μόνον).
Το 1941 υπήρχαν άλλες προτεραιότητες πλέον. Μολονότι υπήρχε ένα βασικό δίλημμα: «Ποιος ήταν χειρότερος, ο Χίτλερ ή ο Στάλιν»;
Ο Τσώρτσιλ απάντησε αλλιώς σε αυτό το ερώτημα: «Εχω έναν και μόνο στόχο, την καταστροφή του Χίτλερ». Στο διάγγελμά του στο BBC, το έθεσε ωμά: «Οποιος άνθρωπος ή κράτος αγωνίζεται ενάντια στον ναζισμό θα έχει τη βοήθειά μας». Αργότερα, το έθεσε ακόμη πιο ωμά σε ιδιωτικές συζητήσεις: προκειμένου να εξοντώσει τον Αδόλφο ήταν πρόθυμος να συμμαχήσει ακόμη και με τον διάβολο. Οπου διάβολος, βλέπε Στάλιν.
