Είναι ένα ερώτημα που διατυπώνεται συχνότατα το τελευταίο 15μηνο με αφορμή τις κρίσεις ηγεσίας σε ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, και τις εσωκομματικές εκλογές για την ανάδειξη προέδρων. «Είναι ο τάδε ή η τάδε αρκετά δοκιμασμένος/η και ισχυρός/ή ώστε να ηγηθεί ενός κόμματος; Είναι ικανός/ή να συνεπάρει τα πλήθη; Διαθέτει το χάρισμα, την αίγλη; Χαρισματικοί ηγέτες, λέγεται, δεν υπάρχουν πια. Η εικόνα του δημεγέρτη με τις υπεράνθρωπες ικανότητες έχει εκτοπιστεί από πολιτικά προγράμματα, εδραιωμένους θεσμούς, ευρείες δυναμικές, ισχυρές πολιτισμικο-τεχνολογικές ώσεις. Προ πολλού. Σήμερα έχει συντελεστεί μία ακόμη μεταβολή. Εχει τροποποιηθεί η επικοινωνιακή σχέση του υποψήφιου αρχηγού με τους οπαδούς του.
Μπαλκόνια δεν υφίστανται πλέον ούτε λαοθάλασσες, μόνο συγκεντρώσεις όπου ο ομιλών δεν είναι ολύμπια μορφή, ακόμη κι αν πολλοί αναμένουν τον κραταιό ηγέτη που θα κόψει κόμπους και θα κάνει το θαύμα (ίσως γι’ αυτό είναι σε αρκετούς ελκυστικοί οι λαοπλάνοι λαϊκιστές, οι αυταρχικοί δημοκόποι). Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν επιταχύνει την κάθοδο από τα υψηλά βάθρα. Το χάρισμα εξαιρεί από το πλήθος, διευρύνει τις αποστάσεις, ενισχύει την ιδέα ότι ο πολιτικός ηγέτης είναι οντότητα μεγαλύτερη από τη ζωή, η ενσάρκωση της ιστορίας. Αντιθέτως, η σημερινή πολιτική γοητεία χτίζεται πάνω στην εγγύτητα, τη συστολή στις δια-στάσεις του κοινού θνητού. Στηρίζεται περισσότερο στην προβολή της αυθεντικότητας παρά της επιβλητικότητας, μάλλον στον μαγνήτη της συντροφικής πειθούς παρά στην αύρα του σωτήρα, κυνηγά την εμπιστοσύνη του οπαδού και όχι τις εξάρσεις του παραληρηματικού ενθουσιασμού. Δεν πετυχαίνει όταν δεν υφίσταται σχέδιο. Δεν είναι όλοι οι πολιτικοί του ίδιου διαμετρήματος, της ίδιας ηγετικής στόφας. Η λάμψη της αμεσότητας συχνά σβήνει σαν πυροτέχνημα. Πόσο κράτησε η σαγήνη τού «Με λένε Στέφανο…»;
Σήμερα, η πολιτική ζωή ξετυλίγεται σαν ένα κομματιασμένο αφήγημα. Οι ψηφοφόροι συναντούν τους υποψήφιους ηγέτες με τρόπο αποσπασματικό, κατά την κύλιση στο Instagram, στο TikTok, στο YouTube. Τη θέση του χαρίσματος έχουν πάρει οι στιγμιαίες αναλαμπές της προσωπικότητας των πολιτικών, τα ταχυκαή σπαράγματα βροντερών ή ταπεινών υποσχέσεων, η αμεσολάβητη επικοινωνία, η ψηφιακή συνδιαλλαγή ως ίσοι προς ίσους. Καταναλώνονται. Κολακεύουν – ο απλός χρήστης μοιράζεται με τους επίλεκτους τις στιγμές τους. Δύσκολα εμπνέουν.
Δηλώσεις του τύπου «Είμαι εδώ!» πασχίζουν να απαντήσουν στην ανάγκη για έναν ηγέτη ευθυγραμμισμένο με το σήμερα. Δεν την ικανοποιούν από μόνες τους στους απαιτητικούς αβέβαιους καιρούς μας. Μια επίθεση γοητείας χωρίς αντίκρισμα είναι εγχείρημα που δεν κάνει ποτέ, κανέναν, για πολύ αρχηγό.
