Τον έβλεπαν για μήνες να ζορίζεται. Να μπερδεύει τα λόγια του, να χάνει την επαφή με τις σκέψεις του, να στέκεται αμήχανος όπου τον έβαζαν να σταθεί, ξεχνώντας για ποιο λόγο βρίσκεται εκεί. Οι Δημοκρατικοί παρακολούθησαν την πνευματική παρακμή του Τζο Μπάιντεν σε ζωντανό χρόνο, υπομονετικά αλλά και ανάλγητα. Σαν να ήλπιζαν ότι η κατάσταση θα αυτοδιορθωθεί μαγικά ή ότι δεν έχει και τόση σημασία η υγεία ενός ηλικιωμένου πολιτικού. Στο μεταξύ, οι ανισόρροπες δημόσιες εμφανίσεις του προέδρου, το βλέμμα του που ταξίδευε στον χώρο αφηρημένο, η τάση του να μην αναγνωρίζει τα άτομα γύρω του, όλα τα σημάδια της διανοητικής κατάπτωσης βρίσκονταν σε κοινή θέα, προκαλώντας πανικό στους ψηφοφόρους, οι οποίοι κλήθηκαν να πιστέψουν ότι ο πρόεδρος ήταν μια χαρά· ένα καταφανές ψέμα, δηλαδή. Ολα αυτά μέχρι το καταστροφικό ντιμπέιτ, όπου, απροστάτευτος και καταβεβλημένος, ο Μπάιντεν εξέθεσε ανεπανόρθωτα τον εαυτό του και τις διαβεβαιώσεις πως τα πράγματα βαίνουν καλώς. Η αργοπορημένη απόσυρσή του από τον εκλογικό αγώνα προκάλεσε ανακούφιση, αλλά και εύλογο προβληματισμό. Γιατί έπρεπε τα πράγματα να φτάσουν έως εκεί;
Ποιος ψεύδεται;
Λένε ότι μέχρι την τελευταία στιγμή ο Μπάιντεν ήταν αμετάπειστος και απολύτως αποφασισμένος να φέρει εις πέρας την εκστρατεία του· ότι, για τα αμερικανικά πολιτικά ήθη, το να αποσύρεται ένας πρόεδρος πριν από τη δεύτερη τετραετία του είναι ελαφρώς ντροπιαστικό· ότι η άσκηση πίεσης στον πρόεδρο θα αποτελούσε πλήγμα στην ενότητα ενός χώρου που μπροστά στην απειλή του Τραμπ χρειάζεται την ψυχραιμία ενός αρραγούς μετώπου. Ομως η κατάσταση του Μπάιντεν –σε σημεία του ντιμπέιτ δεν καταλάβαινες καν τι έλεγε– ήταν πιο επιβλαβής για τους Δημοκρατικούς από την ενδεχόμενη αντικατάστασή του. Αν η αλλαγή προσώπου επρόκειτο να βλάψει το μομέντουμ του προεκλογικού αγώνα, η αδράνεια θα έβλαπτε οπωσδήποτε την αξιοπιστία του· και την έβλαψε. Τι λέει για την ειλικρίνεια ενός κόμματος απέναντι στους πολίτες η μεταμφίεση της ακαταλληλότητας του υποψηφίου του σε «τραμπική προπαγάνδα»; Αν και ακόμη δεν υπάρχει επίσημη ενημέρωση για το στάτους της πνευματικής υγείας του προέδρου, η απομάκρυνσή του μετά το παρατεταμένο όργιο φημών δικαιώνει την παραφιλολογία, πάνω στην οποία βασίζεται και η τραμπική ρητορική του τύπου «crooked Joe». Τελικά ποιος είπε ψέματα;
Ενα απροσδόκητο ρεύμα
Οι πρώτες ενδείξεις μετά την ανακοίνωση της Κάμαλα Χάρις πως θα διεκδικήσει το χρίσμα των Δημοκρατικών για τις προεδρικές εκλογές είναι ενθαρρυντικές. Μέσα σε 24 ώρες η Χάρις συγκέντρωσε περισσότερα από 80 εκατ. δολάρια από δωρεές στην προεκλογική εκστρατεία της, ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ανοδική πορεία των Δημοκρατικών με εκείνη επικεφαλής. Τα πράγματα είναι και θα παραμείνουν ρευστά μέχρι τον Νοέμβριο, ωστόσο μπορεί κανείς να υποθέσει ότι η αντικατάσταση του Μπάιντεν δεν ήταν το εξωφρενικό και απευκταίο σενάριο που κάποιοι είχαν θεωρήσει πως θα είναι. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο δρόμος της αντιπροέδρου δεν ήταν χωρίς εμπόδια: οι πολιτικές της ικανότητες αμφισβητήθηκαν έντονα, ο Τύπος τής συμπεριφέρθηκε περιφρονητικά (η αρθρογραφία των New York Times και The Atlantic είναι ενδεικτική), ενώ μερικοί, σύμφωνα με το The New Yorker, είχαν πολλά να πουν και για την ταραχώδη σχέση της με τον Μπάιντεν. Παρ’ όλα αυτά, το προοδευτικό ρεύμα της εποχής δείχνει να είναι υπέρ της.
Η στρατηγική
Ηδη από τις πρώτες μέρες της νέας της εκστρατείας, η Κάμαλα Χάρις φροντίζει να επενδύσει στην παλιά της ιδιότητα ως εισαγγελέως. Η σκοπιμότητα είναι σαφής: μια γυναίκα με νομική παιδεία και παρελθόν στον δικαστικό χώρο μπορεί σε σημειολογικό επίπεδο να λειτουργήσει ως ιδανικό «αντίδοτο» σε έναν υποψήφιο πρόεδρο σαν τον Τραμπ, που όχι απλώς καταδικάστηκε για κακουργηματικές πράξεις, αλλά χρησιμοποιεί την καταδίκη του ως στοιχείο της αντισυστημικής του ταυτότητας. Η Κάμαλα δύναται, λοιπόν, να δώσει στην εκλογική μάχη μια πνοή κάθαρσης που, είτε είναι ειλικρινής είτε όχι, θα εμπνεύσει το εκλογικό σώμα με τρόπο που δεν το ενέπνευσε ο Μπάιντεν. Από την άλλη, το δίπολο καλού και κακού ενδέχεται να ευνοήσει τη μεταπολιτική στρατηγική Τραμπ, η οποία μετουσιώνει την αντιθεσμικότητα του τέως προέδρου σε καμάρι. Η ισορροπία είναι λεπτή.
Κίνδυνος
επανάληψης
Κινδύνους, πάντως, ενέχει και η υπέρμετρη ειδωλοποίηση της Χάρις. Η παγίδα στην οποία έπεσε πριν από μερικά χρόνια η Χίλαρι Κλίντον ανοίγει και πάλι: η στήριξη από διάσημους τραγουδιστές, ηθοποιούς, σελέμπριτι και ινφλουένσερ, που σπεύδουν να βρεθούν στην περίφημη «σωστή πλευρά της Ιστορίας», μπορεί να χαρίσει στην αντιπρόεδρο προβολή και αυτοπεποίθηση, αλλά και να στρέψει εναντίον της όσους έχουν κουραστεί να δέχονται πολιτικές συμβουλές από εκατομμυριούχους με τους οποίους δεν τους συνδέει τίποτα. Η υπερβολική προώθηση της Κάμαλα Χάρις στη mainstream πολιτική αγορά θα απωθήσει τους καχύποπτους απέναντι στο «σύστημα», οι οποίοι δεν είναι μόνο τραμπικοί, αλλά εντοπίζονται σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Υπάρχει ανάγκη για σύνεση και μετριοπάθεια. Αν τελικά ο Τραμπ θριαμβεύσει, ας μην οφείλεται η επανεκλογή του σε λάθη που θα μπορούσαν να αποφευχθούν.
