Η Ελλάδα είναι ένας τόπος που πέρασε πολλά τα τελευταία 15 χρόνια. Αρχικά κατέρρευσε το μεταπολιτευτικό κοινωνικό συμβόλαιο. Στη συνέχεια ακολούθησε ένα πολύ βαρύ πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής. Οι επιπτώσεις του είναι λίγο πολύ γνωστές, τόσο στην οικονομία όσο και την κοινωνία. Μισό εκατομμύριο συμπατριώτες μας μετανάστευσαν για να μπορέσουν να βρουν έναν μισθό άξιο να φέρει αυτό το όνομα και να κατορθώσουν να ζήσουν.
Η ανάκαμψη, αργή και μάλλον ανισοβαρής, λειτουργεί για τους λίγους, γεγονός που δικαιολογεί αυτή την επιλογή. Αυτά τα τραύματα στο σώμα της κοινωνίας δεν συνέβησαν σε κενό αέρος. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, κυρίως όμως από το 2016-17, άλλαξε και το πλαίσιο γύρω από την Ελλάδα. Η Τουρκία αναζητεί παγκόσμιο ρόλο, γεγονός που επιβαρύνει τα ελληνοτουρκικά. Η κλιματική κρίση και οι πόλεμοι έχουν μετατρέψει την περιφέρεια της Ευρώπης σε περιοχή με συνοριακά χαρακτηριστικά. Οχι μόνον εθνικά, αλλά ευρωπαϊκά.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα σύνορο τέτοιο. Οπως η Πολωνία ή οι βαλτικές χώρες στον βορρά, έτσι και η Ελλάδα αντιμετωπίζει ανοιχτά το ενδεχόμενο ασύμμετρων απειλών. Δεν είναι μόνο η απειλή που πηγάζει από τον τουρκικό αναθεωρητισμό. Η κλιματική αλλαγή, η μετακίνηση πληθυσμών, οι κυβερνοεπιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, η εμφάνιση πανδημικών φαινομένων. Ολα αυτά ξεχωριστά και –όπως έγινε τα προηγούμενα χρόνια– συνδυασμένα, έχουν φέρει χώρες όπως η Ελλάδα αντιμέτωπες με την ανάγκη να ισορροπούν. Ανάμεσα στην ανάγκη το κράτος να διατηρήσει την κυριαρχία του ανέγγιχτη και σε εκείνη της διαφύλαξης της ευρωπαϊκής ταυτότητας, που η Ελλάδα έχει σύμφυτη από το 1830, δεν υπάρχει καμία ανισορροπία. Η ασφάλεια και το κράτος δικαίου δεν είναι έννοιες ασύμβατες.
Γι’ αυτό και όλοι όσοι βυσσοδομούν τις τελευταίες ημέρες κατά υπαλλήλων του κράτους που προσπαθούν να επιτύχουν αυτή την πολύ δύσκολη ισορροπία, εκδηλώνουν πολύ συχνά ιδεοληψία. Η προσπάθεια ενοχοποίησης «ηθικού» και εσχάτως και φυσικού αυτουργού για τους θανάτους προσφύγων και μεταναστών στα νερά της Μεσογείου παραγνωρίζει το καθημερινό αφόρητο σωματικό και ηθικό άχθος που αισθάνονται όλοι όσοι –με τον έναν ή τον άλλον τρόπο– φυλάνε σύνορα.
Το ελληνικό κράτος είναι τόσο σπουδαίο, όσο οι αντοχές των λίγων που καθημερινά θυσιάζουν τον εαυτό τους προσπαθώντας να σώσουν ζωές αλλά και να διαφυλάξουν σύνορα. Το σθένος και ο επαγγελματισμός αυτών των λίγων που φυλάνε (ποικιλοτρόπως) –εμάς– τους πολλούς είναι το μέτρο επιτυχίας ή αποτυχίας του κράτους.
