Η φωτογραφία ήταν τόσο ξεχωριστή που δεν μπορούσες να πάρεις τα μάτια σου από πάνω της. Χιλιάδες νέοι άνθρωποι πιασμένοι από τον ώμο ή από τα χέρια να χορεύουν σε μεγάλους κύκλους ηπειρώτικα, θρακιώτικα, νησιώτικα… Τέσσερις μπάντες στη σκηνή από νέους μουσικούς διέτρεχαν την ελληνική μουσική παράδοση επί τέσσερις ώρες… Αναζήτησα βίντεο από το «Ρίζες Φεστ», που οργανώθηκε στην Τεχνόπολη πριν από λίγες ημέρες, και βρέθηκα αντιμέτωπη με μια παράλληλη πραγματικότητα για την οποία είχα μια πολύ φευγαλέα εικόνα. Διάσπαρτες πληροφορίες, ότι ολοένα και πληθαίνουν οι νέοι άνθρωποι που ασχολούνται με τους δημοτικούς χορούς, οι φρέσκες φωνές που ερμηνεύουν παραδοσιακά τραγούδια, οι ταλαντούχοι μουσικοί που επενδύουν χρόνο, γνώση και αναζήτηση στις ρίζες μας. Γιατί, όπως δήλωναν οι εμπνευστές του φεστιβάλ, που οργανώθηκε για πρώτη φορά στην Αθήνα (εγκαινιάστηκε μόλις πέρυσι στη Θεσσαλονίκη), προβάλλοντας τα συγκροτήματα που συμμετείχαν στο «γλέντι» της Τεχνόπολης, οι «#rizesmas είναι να πιανόμαστε από τα χέρια με το πρώτο κλαρίνο από τα Ματζούνια, να σέρνουμε νησιώτικα με το Ξέφραγο Αμπέλι, να μην ξέρουμε τα βήματα στα Μακεδονίτικα από την Banda Entopica και να ουρλιάζουμε ότι ένα “παπόρι έρχεται, να το πω να μη το πω” μαζί με τους Γκιντίκι».
Τρεις 35άρηδες, η Γεωργία, η Σοφία και ο Ανδρέας, δημιούργησαν στην πανδημία ένα λογαριασμό στα σόσιαλ μίντια με το ερώτημα «τι είναι ρίζες;» και κατακλύστηκαν από φωτογραφίες με παππούδες και γιαγιάδες, τοπία και φαγητά. Η Γεωργία είναι κειμενογράφος στη διαφήμιση, ασχολήθηκε πολλά χρόνια με τον τουρισμό, η Σοφία εκπαιδευτικός (δασκάλα καλλιτεχνικών), ο Ανδρέας δημιουργός του μουσικού μπλογκ kasetophono.com, με μεγάλη επισκεψιμότητα, που λειτουργεί εδώ και μια 10ετία.
Τι οδηγεί χιλιάδες νέους να ακολουθούν τα βήματα ενός ηπειρώτικου ή νησιώτικου χορού;
Εστειλα ένα μέιλ ζητώντας περισσότερα στοιχεία για το «Ρίζες Φεστ» και η ανταπόκριση ήταν άμεση. Η Γεωργία (συστήνονται με τα μικρά ονόματά τους) μιλάει με θέρμη και συγκίνηση για τους 5.000 ανθρώπους (μέσος όρος ηλικίας 25 χρονών) που τροφοδότησαν αυτή τη μεγάλη γιορτή, σχεδόν «διονυσιακή» και πάντως «αναζωογονητική». «Τι οδηγεί χιλιάδες νέους να ακολουθούν τα βήματα ενός ηπειρώτικου ή νησιώτικου χορού;» ρωτώ και η απάντηση έχει πολλά σκέλη. «Οι ρίζες μας είναι τόσο δυνατές όσο και οι αναμνήσεις μας», λέει η Γεωργία. «Πώς θα κρατήσουμε ζωντανά όλα αυτά που χάνονται;» μονολογεί. «Η μαυροντυμένη γιαγιά στο κατώφλι δεν ζει πια, η μαμά μου είναι στο fb».
Ξεχωρίζω τη φράση της ότι «ο κόσμος έχει την ανάγκη να νιώσει ότι κάπου ανήκει, σε μια κοινότητα εικόνων και αισθημάτων». Σωστά. Τα κόμματα και η πολιτική δεν έχουν τη δύναμη πια να συσπειρώνουν τις ηλικίες εκείνες που έχουν όλη τη ζωή μπροστά τους. Τα βήματα συντονίζονται σε ρυθμούς που συνδέονται με μνήμες και βιώματα, μυρωδιές, γεύσεις και διηγήσεις. Μέσα στην ένταση και στον ιδρώτα της επιτάχυνσης και της προσπάθειας, οι χοροί αυτοί έχουν κάτι καθησυχαστικό. Είναι «εκεί» αιώνες τώρα. Δηλώνουν συνύπαρξη και κοινή προσπάθεια, επανάληψη του καλύτερου εαυτού, του πιο συμμετοχικού και ανθεκτικού. Οι 25άρηδες φτιάχνουν τη δική τους αλυσίδα, χέρι με χέρι, απολαμβάνοντας τη συμπόρευση έστω και για λίγες ώρες. Η μόδα του φολκλόρ, της δεκαετίας του ’70, είναι ξένη σε αυτήν τη γενιά. Η Γεωργία προσθέτει μια ακόμη ψηφίδα: δεν κρατούσε κανείς κινητό στο χέρι, για να καταγράψει, σκρολάρει από συνήθεια, αφεθεί στην αδράνεια του χρόνου. Να είναι, άραγε, ο μόνος λόγος της «αποτοξίνωσης» ότι τα χέρια είναι απασχολημένα από τον χορό; Να είναι η επιστροφή στη συλλογικότητα, στον κύκλο του χορού, στη συντροφικότητα της μουσικής μπάντας, του τραγουδιού, η αιτία μιας ολιγόωρης απόστασης από την οθόνη; Ακόμη κι αν οι «ρίζες» εξασθενήσουν, αν και οι ενδείξεις προς το αντίθετο οδηγούν, η γέφυρα θα έχει ήδη στηθεί. Και θα είναι πραγματική, καθόλου εικονική.
