Θλίψη, οργή, αποτροπιασμός. Οι δηλώσεις των επικεφαλής υπερεθνικών οργανισμών για την εκατόμβη της Πύλου, το ναυάγιο που οδήγησε σε υγρό τάφο εκατοντάδες ανθρώπους –θα μάθουμε, άραγε, πόσους;– βρίθουν από συναισθηματική έξαρση, από λέξεις προσεκτικά επιλεγμένες για να ταιριάξουν στη σοκαρισμένη και άναυδη μεγάλη πλειοψηφία και για να καλύψουν τη μεγάλη αποτυχία τους στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του επίμονου προβλήματος που χτυπάει την πόρτα της Ευρώπης χρόνια τώρα.
Η διαχείριση του προσφυγικού – μεταναστευτικού είναι διαπιστωμένα μια από τις μεγάλες αποτυχίες της Ε.Ε. Ενα ζήτημα που θέτει διαρκώς σε δοκιμασία τις δυνατότητες άσκησης συνεκτικής πολιτικής, τα όρια της αλληλεγγύης, τη συμφωνία πάνω σε βασικές αρχές και αξίες, που για την «πολιτισμένη Ευρώπη» θα έπρεπε να θεωρούνται αδιαπραγμάτευτες. Για πολλά χρόνια τώρα και ιδιαίτερα μετά τη μεγάλη προσφυγική – μεταναστευτική κρίση του 2015, οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί υπερεθνικής διακυβέρνησης εμφανίζονται να αναλώνονται σε μαραθώνιες διαπραγματεύσεις, σε πολύμηνες ασκήσεις ισορροπίας για να βρεθούν εκείνες οι διατυπώσεις σε κείμενα συμφωνίας, που θα αφήνουν όλους ικανοποιημένους. Το αποτέλεσμα είναι ημίμετρα, ατελείς προσπάθειες για λύση του «γόρδιου δεσμού». Και κάθε τόσο, ένας νέος κύκλος διαπραγματεύσεων ανοίγει, ακριβώς γιατί όσα αποφασίστηκαν την προηγούμενη φορά αποδεικνύονται ατελέσφορα ημίμετρα, ανεπαρκή να δώσουν λύση. Οπως η πρόσφατη συμφωνία για «ευέλικτη αλληλεγγύη». Ενας ακόμα όρος που επιστρατεύθηκε για να συγκαλύψει την αποτυχία της Ε.Ε. να καταλήξει σε συνεκτική πολιτική για τη διαχείριση των προσφυγικών – μεταναστευτικών ροών. Και που αφήνει για άλλη μια φορά το πρόβλημα σε εκκρεμότητα και τους εταίρους μισο-ευχαριστημένους: οι χώρες πρώτης υποδοχής θα λάβουν μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια για το βάρος που σηκώνουν και οι χώρες που επίμονα αρνούνται τη μετεγκατάσταση και φιλοξενία απρόθυμα θα πληρώνουν περίπου 20.000 ευρώ για κάθε άτομο από αυτά που τους αναλογούν, αλλά αρνούνται να δεχτούν.
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι μαρτυρίες για τον αριθμό των ανθρώπων που βρίσκονταν πάνω στο σάπιο ψαροκάικο της Πύλου και καθώς οι ελπίδες για ανεύρεση επιζώντων εξαντλούνται, θα πρόκειται για ένα από τα πλέον πολύνεκρα ναυάγια της Μεσογείου. Η άμεση πρώτη αντίδραση ήταν ότι φταίνε τα κυκλώματα διακινητών. Βεβαίως και φταίνε. Τα υπερφορτωμένα σαπιοκάραβα είναι η «απάντηση» των κυκλωμάτων στους πλωτούς «φράκτες» των χωρών πρώτης υποδοχής, στις περιπολίες και την επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων για να αποτρέπεται η είσοδος μικρών σκαφών. Ομως, εκτός από το να εκτοξεύει «κατηγορώ», η Ευρώπη καλείται να απαντήσει αποτελεσματικά στη δράση των κυκλωμάτων. Ενισχύοντας πολιτικές παρεμπόδισης της δράσης τους στην πηγή, σε συνεργασία με τις αρχές των χωρών προέλευσης και, κυρίως, με μία σαφή, συνεκτική, ξεκάθαρη μεταναστευτική πολιτική, που θα δίνει δικαίωμα νόμιμης πρόσβασης στους μετανάστες που έχει ανάγκη.
