Ο καθένας κάνει ό,τι μπορεί. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει σχεδιάσει μια καταιγιστική επικοινωνιακή καμπάνια, με την οποία επιχειρεί να αναδείξει την «κανονικότητα» που η διακυβέρνησή του επανέφερε στη μεταμνημονιακή Ελλάδα. Ο Νίκος Ανδρουλάκης ποντάρει στη θεσμικότητα και στην ανασύσταση· γκρεμίζει γέφυρες συνεργασίας από φόβο ότι θα κατασπαταλήσουν το πολιτικό του κεφάλαιο (δεν έχει άδικο) και προσπαθεί να επανεφεύρει το ΠΑΣΟΚ ως αυτόνομο πόλο σταθερής σοβαρότητας. Ο Δημήτρης Κουτσούμπας απολαμβάνει αδρανώς τη δημοτικότητα που του εξασφαλίζουν οι viral ατάκες και ο εγγενής ρομαντισμός του ανεδαφικού πολιτικού του λόγου. Βελόπουλος και Βαρουφάκης, στρατηγικά αλλοπαρμένοι, επιδίδονται σε μια μάχη διεκδίκησης της αντισυστημικής ψήφου. Ο Αλέξης Τσίπρας, εν τω μεταξύ, εκπέμπει ένα είδος μίζερης αβεβαιότητας· η προεκλογική του ρητορική είναι τόσο καταθλιπτικά άνευρη που προκαλεί υποψίες: μήπως έχει αποφασίσει ότι ο ρόλος του δεύτερου βιολιού είναι προτιμότερος στην παρούσα φάση;
Πολιτική των λειψάνων
Στον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχει μια τάση άγονης παρελθοντολογίας που αποτελεί ταυτόχρονα αιτία και παρακολούθημα της καθήλωσής του. Τις προάλλες, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε υποδείξεις στον Νίκο Ανδρουλάκη σχετικά με την παρακαταθήκη του Ανδρέα Παπανδρέου. Δεν έχει σημασία που ο Νίκος Ανδρουλάκης ηγείται του κόμματος που ίδρυσε ο Ανδρέας· δεν έχει σημασία που ο ΣΥΡΙΖΑ αναρριχήθηκε στην εξουσία συκοφαντώντας το ΠΑΣΟΚ. Ο Αλέξης Τσίπρας ξέρει καλύτερα το κληρονομικό δίκαιο της πολιτικής: «Ο Ανδρέας ανήκει στην Ιστορία», «ο κ. Ανδρουλάκης οφείλει να κατανοήσει ότι δεν είναι ιδιοκτήτης του» είπε, για να συμπληρώσει πως «εκατοντάδες χιλιάδες ανιδιοτελείς πολίτες εμπνεύστηκαν από τον Ανδρέα και σήμερα έχουν περάσει στο ΣΥΡΙΖΑ». Με λίγα λόγια: ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν ανήκει στους πολιτικούς του επιγόνους, αλλά στην Ιστορία και στους ανιδιοτελείς πολίτες, και από εκεί στον Αλέξη Τσίπρα, που θεωρεί εαυτόν εκπρόσωπο-ερμηνευτή και των δύο. Το θέμα, όμως, δεν είναι αν και σε ποιον ανήκει ο Ανδρέας· το θέμα είναι πόσο ανεπίκαιρη, ανέμπνευστη και θλιβερή είναι η ανάγκη οικειοποίησής του, 27 χρόνια μετά τον θάνατό του.
Ο επίμονος καραμανλιστής
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, όμως, δεν έμεινε μόνο στο φάντασμα του Ανδρέα. Λίγες ημέρες μετά, αποφάσισε να λογαριαστεί και με την κληρονομιά του Κώστα Καραμανλή, προφανώς με τιμητική πρόθεση. «Τι σχέση έχει, αλήθεια, η φαυλότητα και το Μαξίμου Α.Ε. –όπως το έλεγε η αείμνηστη Φώφη Γεννηματά– με την παράδοση της συντηρητικής παράταξης; Ο Κώστας Καραμανλής κάποτε αποκάλεσε τη διαπλοκή νταβατζήδες. Δεν τους έβαλε στο σαλόνι του, όπως τους έβαλε ο Μητσοτάκης». Ο Αλέξης Τσίπρας, λοιπόν, αναπολεί όχι μόνο τον Καραμανλή, αλλά και την καραμανλική κουλτούρα, για την ηθική ανωτερότητα της οποίας δείχνει να είναι πεπεισμένος. Συγχρόνως, ωστόσο, τον πονάει και η μοίρα της Νέας Δημοκρατίας συνολικά· κόπτεται για την παρακμή της! Και μέσα στη φιλοπαπανδρεϊκή και φιλοκαραμανλική παραφορά του, δεν μπήκε στον κόπο να σκεφτεί το πιο βασικό: τι σχέση έχει ο ίδιος με τα σύμβολα των αντιπάλων του; Τι δουλειά έχει η «ριζοσπαστική Αριστερά» μέσα στα κιτρινισμένα προικιά των «παλαιοκομματικών» πολιτικών δυνάμεων; Ο Αλέξης Τσίπρας δεν αποδεικνύεται απλώς συστημικό πολιτικό πρόσωπο· είναι τόσο πηγαία παλαιικός, που προσδιορίζεται από το παρελθόν του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. περισσότερο απ’ ό,τι προσδιορίζονται το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ. από το παρελθόν τους.
Παρελθοντολαγνεία
Η εμμονική προσκόλληση Τσίπρα στα πρόσωπα του παρελθόντος, και μάλιστα σε εκείνα που, ως δαιμονοποιημένα αντιπαραδείγματα, του έδωσαν το ιστορικό πάτημα για να βρεθεί στην εξουσία, δεν είναι ιδιαίτερα σοκαριστική. Παρά τη διαχρονική του προσπάθεια να αυτοπροωθηθεί ως εξολοθρευτής του «παλιού», ο Αλέξης Τσίπρας δεν έκρυψε ποτέ την αδυναμία του στον παπανδρεϊκό σοσιαλαϊκισμό, άσχετα αν δεν διέθετε τα φόντα για να τον ασκήσει αποτελεσματικά· παρά την αντιδεξιά ρητορική του, δεν έκρυψε ποτέ τη συμπάθειά του στο συμπεριφορικό πρότυπο του Κώστα Καραμανλή (η κάθοδος Αντώναρου στις εκλογές με τον ΣΥΡΙΖΑ είναι ενδεικτική). Κανέναν δεν εκπλήσσει και το γεγονός ότι στην εποχή της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης και της τεχνητής νοημοσύνης, ο Αλέξης Τσίπρας πολιτεύεται με όρους του προηγούμενου αιώνα. Είναι όμως άξια απορίας η αδυναμία του να αντιληφθεί ότι το σημείο στο οποίο όλα τα παραπάνω τέμνονται, ο αντιμητσοτακισμός του δηλαδή, έχει ξεπεραστεί από την πραγματικότητα. Ναι, κι άλλοι αντιπαθούν τον Μητσοτάκη, αλλά η αντιπάθεια δεν πληρώνει το νοίκι. Τι υπάρχει πέρα από αυτήν;
Ξεπερνώντας τον αντίπαλο
Η άρνηση των μελών του ΜέΡΑ25 να σφίξουν το χέρι του πρωθυπουργού κατά το πέρασμά του από το περίπτερο του κόμματος στην Κυψέλη φανερώνει πολύ περισσότερα από κοινωνική αγένεια και αντιπολιτικό πνεύμα. Είναι μια ένδειξη βραχυκυκλώματος που χαρακτηρίζει τους αντιπάλους του Μητσοτάκη εν γένει, τόσο τους «αντισυστημικά» άξεστους όσο και τους πιο πολιτισμένους. Η εχθρότητα, όμως, δεν βλάπτει τον αντίπαλο· τον τρέφει. Ο Μητσοτάκης δεν θα πληγεί από μικρότητες, επαίνους στους προκατόχους του και χέρια που προτιμούν να κοπούν απ’ το να τον αγγίξουν. Θα πληγεί μόνον όταν κάποιος αποτελέσει καλύτερη εναλλακτική· όταν η αντιπαλότητα υπερβεί το προσωπικό και εντοπίσει το πολιτικώς χρήσιμο.
