Μερικές φορές, η Ν.Δ. φαίνεται να αναρωτιέται: Πώς θα πείσουμε τους κεντρώους ότι είμαστε ένα προοδευτικό κόμμα; Με ποια μέσα μπορούμε να πραγματώσουμε τα φιλελεύθερα ιδεώδη μας; Τι γλώσσα πρέπει να μιλήσουμε για να μας ακούσουν οι νέοι; Η εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη στην προεδρία του κόμματος και η στελέχωση του τελευταίου με φρέσκα πρόσωπα είναι μια εύγλωττη έκφραση αυτής της επιθυμίας για ουσιαστικό εκσυγχρονισμό. Ο προσιτός, ανεξίκακος πρόεδρος που αυτοσαρκάζεται, που δέχεται τη λούμπεν σάτιρα και επισκέπτεται μέχρι και πλατό ελαφρών τηλεοπτικών εκπομπών, η ενασχόλησή του με το TikTok, η χαλαρή έκθεσή του σε όλα τα κανάλια επικοινωνίας, το πολυσυλλεκτικό επιτελείο, η παραχώρηση πολιτικού βήματος σε μοντέρνες προσωπικότητες άνευ δεξιών καταβολών δείχνουν ότι η παράταξη τουλάχιστον αντιλαμβάνεται το στοιχειώδες: ο πραγματικός κόσμος βρίσκεται εκτός κομμάτων· η εποχή της οπαδικής πολιτικής πώρωσης έχει παρέλθει· οι πολίτες δεν παθιάζονται πλέον με εσωστρεφείς ταυτότητες και ομοιογενείς παραταξιακές κοινότητες, αλλά με ιδέες και προοπτικές ζωής. Ωστόσο, παρά την προσπάθεια της Ν.Δ. να αλλάξει προς το ευρωπαϊκότερο τον τρόπο πρόσληψής της από το μη δεξιό πλήθος, το αποτέλεσμα χωλαίνει: πάνω από τη Ν.Δ. αιωρείται μονίμως το φαντασματικό φόβητρο του συντηρητισμού· ακόμη κι εκείνοι που βλέπουν τον Κυριάκο Μητσοτάκη με συμπάθεια, δηλώνουν ακόμη ότι «δεν πάει το χέρι τους» να ψηφίσουν «Δεξιά».
Προφήτης της καταστροφής
Η ομιλία του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά στην εκδήλωση της Νέας Δημοκρατίας για την Ημέρα της Ευρώπης εξηγεί και δικαιώνει την καχυποψία των προοδευτικών πολιτών απέναντι στη Ν.Δ. Αποδεικνύει ότι το φαντασματικό φόβητρο του συντηρητισμού δεν είναι τελικά και τόσο φαντασματικό· ότι η παράδοση της δεξιάς παράταξης ίσως είναι ισχυρότερη από την επιθυμία της να εκσυγχρονιστεί και ότι οι εσωκομματικοί συσχετισμοί δεν ανταποκρίνονται πάντα στην εικόνα που αποκομίζουμε για τη Ν.Δ. μέσα από την επικοινωνιακή στρατηγική Μητσοτάκη. Το άβολο κήρυγμα του Αντώνη Σαμαρά για τη woke κουλτούρα, ένα μείγμα αφηρημένης κινδυνολογίας, ηθικού πανικού και συνωμοσιολογίας, πασπαλισμένο με ομοφοβία, ρατσισμό και άγνοια (ακόμη και η αναφορά Σαμαρά στον Οργουελ ήταν εσφαλμένη – μίλησε για «newtalk» αντί για «newspeak») αντιπροσωπεύει αυτό ακριβώς που απωθεί τον προοδευτικό πολίτη από τη Ν.Δ., ανεξαρτήτως συγκυρίας και αρχηγού: την οπισθοδρόμηση, τη δυσανεξία στη διαφορετικότητα, τη δογματική προσκόλληση σε εξιδανικευμένες «αξίες» και άκαμπτα «ιδανικά», που ο χρόνος και η Ιστορία έχουν ξεπεράσει προ πολλού.
Αντιφάσεις που κοστίζουν
Η woke κουλτούρα και τα παρελκόμενά της έχουν ασφαλώς πολύ «ψωμί» για πολιτική ανάλυση και σχολιασμό· ο ενδοτισμός της Δύσης σε οτιδήποτε καμώνεται το προοδευτικό, ακόμη κι αν στην ουσία του είναι ακραία συντηρητικό και μισανθρωπικό, όπως πολλές εκφάνσεις της πολιτικής των ταυτοτήτων, είναι ένα πρόβλημα που υποσκάπτει πράγματι τα θεμέλια της Ευρώπης. Είναι όμως ένας πολιτικός σαν τον Σαμαρά ο κατάλληλος για να ανοίξει έναν τέτοιο διάλογο; Είναι ο δεξιός συντηρητισμός το αντίδοτο του αριστερού; Στην προσπάθειά του να επενδύσει στη συσπείρωση του κόμματος (στην ίδια εκδήλωση παρευρέθηκε, κάνοντας μάλιστα τον κόπο να εκφωνήσει λόγο, και ο διαχρονικά ράθυμος Κώστας Καραμανλής), ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποπίπτει σε μια αντιφατική πολυτασικότητα, από την οποία δεν θα βγαίνει για πάντα αλώβητος: δεν γίνεται να είσαι και με τις μειονότητες και με εκείνους που τις εχθρεύονται· δεν γίνεται να διαφημίζεις τη συμπεριληπτική πολιτική σου σκέψη και παράλληλα να ζητάς τη στήριξη ενός στελέχους, που βδελύσσεται τα γκέι δικαιώματα και τους μετανάστες. Η αξιοπιστία έγκειται στη συνέπεια.
Ενδημικά παράλογα
Από την άλλη, βέβαια, ο πολιτικός ανταγωνισμός στην Ελλάδα τη «σηκώνει» την ασυνέπεια. Εχουμε δει αντιμνημονιακούς να γίνονται μνημονιακοί «για το καλό της πατρίδας»· έχουμε δει αντιμνημονιακούς να γίνονται μνημονιακοί διατηρώντας την πεποίθηση ότι παραμένουν αντιμνημονιακοί. Η εγχώρια πολιτική κουλτούρα δίνει πολύ χώρο στο αλλόκοτο, τόσο σε επίπεδο πράξεων όσο και σε επίπεδο λόγου, επομένως κανέναν πια δεν εντυπωσιάζει η απόκλιση από τη λογική. Πριν από λίγες ημέρες, ο Αλέξης Τσίπρας απέδωσε τη δημοσκοπική πορεία του ΣΥΡΙΖΑ στην απροθυμία των ψηφοφόρων του να αποκαλύψουν την κομματική τους προτίμηση στην τηλεφωνική γραμμή: «Είμαστε στην εποχή του Predator και ο κόσμος φοβάται να πει ότι δεν ψηφίζει Μητσοτάκη την ώρα που η κλήση του καταγράφεται». Δεν είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ χάνει την πρωτιά, δηλαδή· είναι ότι η πρωτιά του στενάζει υπό την απειλή του ωτακουστή Μητσοτάκη, που έχει στήσει καρτέρι σε όλα τα νοικοκυριά της χώρας για να κουτσομπολέψει την εκλογική τους στάση.
Καθρεφτίσματα
Η ομιλία Σαμαρά δεν εκπλήσσει κανέναν, με τον ίδιο τρόπο που και οι εναλλακτικές πραγματικότητες του Αλέξη Τσίπρα θεωρούνται πια αποδεκτά κομμάτια της πολιτικής του τοποθέτησης. Οσο όμως οι πολιτικοί αγκαλιάζουν την εξωφρενικότητα περιμένοντας να τους συγχωρεθεί, όσο ο πολιτικός διάλογος αφομοιώνει ως κανονικά τα καφενειακά παραληρήματα και τα οράματα προοδευτικής διακυβέρνησης με Βελόπουλους, τόσο οι πολίτες θα εκπαιδεύονται σε παρόμοια ήθη. Η απαξίωση της πολιτικής δεν είναι απλώς μια τάση – σημείο των καιρών. Ενίοτε, είναι μονόδρομος.
