Σαν ταξίδι στον χρόνο ήταν η επίσκεψη, πρόσφατα, σε δικαστική υπηρεσία επαρχιακής πόλης. Και δεν έφταιγε το παλιό κτίριο, μάλλον έχει γοητεία η παλαιότητά του. Ηταν η διεκπεραίωση μιας απλής γραφειοκρατικής διαδικασίας, που έδωσε την αίσθηση ταξιδιού στον χρόνο. Ο υπάλληλος που άνοιξε το ογκώδες βιβλίο καταγραφής, έγραψε στο χέρι αυτά που χρειάζονταν και μου ζήτησε να υπογράψω δίπλα…
Κακομάθαμε με την ψηφιοποίηση μιας σειράς συναλλαγών με δημόσιες υπηρεσίες και όταν συναντάμε εκείνο το κομμάτι του Δημοσίου που ακόμη δεν έχει εκσυγχρονιστεί – ψηφιοποιηθεί, απογοητευόμαστε. Ρώτησα φίλη, που εργάζεται στη συγκεκριμένη υπηρεσία, γιατί είναι τόσο πίσω, γιατί ακόμη και τα πιο απλά γίνονται χειρογράφως. Γέλασε με κάποια πικρία και μου εξιστόρησε μια σειρά από περιστατικά τα τελευταία χρόνια, όταν κάποιες υπηρεσίες πέρασαν στην ψηφιοποίηση. Οι προϊστάμενοι της υπηρεσίας συνάντησαν μεγάλη δυσκολία στο να βρουν υπαλλήλους που θα αναλάβουν αυτό το σκέλος της δουλειάς. «Δεν με έχει εκπαιδεύσει κανείς γι’ αυτό», «Δεν ήταν στα απαραίτητα προσόντα η γνώση υπολογιστή όταν έγινε η πρόσληψή μου», ήταν κάποιες από τις απαντήσεις.
Οταν όμως, λίγο καιρό αργότερα, από το υπουργείο ζητήθηκε να δηλώσει η υπηρεσία πόσοι υπάλληλοι έχουν πιστοποίηση ECDL, γνώση χρήσης υπολογιστών δηλαδή, στο σύνολό τους, πλην δύο, οι εργαζόμενοι προσκόμισαν το πιστοποιητικό. «Βλέπεις, θεώρησαν ότι πιθανότατα θα δοθεί κάποιο επίδομα για το επιπλέον προσόν και έσπευσαν να φέρουν τις πιστοποιήσεις. Οταν τους ζητήθηκε να δουλέψουν με υπολογιστές, είπαν ότι δεν ξέρουν, δεν είναι υποχρεωμένοι να ξέρουν. Οταν πιθανολόγησαν ότι το επιπλέον προσόν έχει αντίτιμο, αποκαλύφθηκε ότι και ξέρουν και μπορούν. Απλά, δεν θέλουν», ήταν το σχόλιο που συνόδευσε την αφήγηση.
Δέκα ημέρες πριν από τις εκλογές αισθάνομαι ότι αυτά τα θέματα, οι συνεχιζόμενες αντιστάσεις της γραφειοκρατίας, η συντήρηση κεκτημένων, η επιλεκτική υιοθέτηση καλών πρακτικών (στη συγκεκριμένη υπηρεσία κράτησαν από την περίοδο της καραντίνας τα ραντεβού για την εξυπηρέτηση πολιτών, ώστε να μην υπάρχει συνωστισμός και όχληση), η συντεχνιακή αντίληψη σε επιμέρους πτυχές λειτουργίας του κράτους, η διατήρηση εντέλει θυλάκων που φαντάζουν εχθρικοί και απρόθυμοι στην εξυπηρέτηση του πολίτη, δεν μας έχουν απασχολήσει όσο θα έπρεπε. Ασφαλώς είναι πιο πιεστικά τα προβλήματα της οικονομίας, τα εργασιακά, ο πληθωρισμός, η ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, ένα μη παραγωγικό κράτος με τις καθυστερήσεις και τη φοβική έως και εχθρική αντιμετώπιση οποιασδήποτε προσπάθειας εκσυγχρονισμού και βελτίωσης της αποδοτικότητας, επιδρά αρνητικά σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας.
Οι ιδιαίτερα αργοί ρυθμοί στη λειτουργία της Δικαιοσύνης θεωρούνται, παρά τις προσπάθειες βελτίωσής τους, ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού συνολικά της λειτουργίας του Δημοσίου, που προκαλεί καθυστερήσεις και εμπόδια, όχι μόνον στα μικρά, στην καθημερινότητα των πολιτών, αλλά και στα μεγάλα, στην προσέλκυση επενδύσεων για παράδειγμα. Η εικόνα του υπαλλήλου που σκύβει πάνω από τον ογκώδη τόμο για να καταγράψει μια απλή συναλλαγή με τον πολίτη, εν μέρει αποτυπώνει την πηγή του προβλήματος.
