Μερικές φορές, τόσο εμείς οι δημοσιογράφοι όσο και ευρύτερα η κοινωνία, έχουμε την αίσθηση ότι «όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν». Ιδίως στα θέματα του χώρου –τον τρόπο ανάπτυξης των ελληνικών πόλεων και της υπαίθρου, τα μεγάλα πολεοδομικά προβλήματα– η παρέλευση δεκαετιών δείχνει σε ορισμένες να μην έχει αλλάξει το διακύβευμα.
Την αίσθηση αυτή επιβεβαιώνει το βιβλίο «Ο άνθρωπος, ο χώρος, το περιβάλλον» της Ράνιας Κλουτσινιώτη, που κυκλοφόρησε πρόσφατα (εκδόσεις Ροδακιό). Το βιβλίο είναι μια συλλογή από άρθρα της μάχιμης αρχιτέκτονος – πολεοδόμου σε περιοδικά του τεχνικού χώρου και εφημερίδες (μεταξύ αυτών και η «Καθημερινή»), από παρεμβάσεις σε συνέδρια, ξεκινώντας από τα μέσα της δεκαετίας του ’80.
Παραθέτω τρία αποσπάσματα: «Η εικόνα του αστικού χώρου στη μικρή κλίμακα είναι αποτέλεσμα του κοινού οράματος κυβερνώντων και κυβερνουμένων: οικόπεδα, τσιμέντα, τούβλα και συνεχής παραγωγή κελυφών, όλα ατάκτως ερριμμένα. Ομως η κατοικία δεν θα έπρεπε να είναι μόνο το κέλυφος, όπως δεν είναι για τους κατοίκους των λοιπών χωρών της ΕΟΚ, εάν κρίνει κανείς από τα υλικά αποτυπώματα που αφήνει στον χώρο η πολιτική τους. Η ευχαρίστηση του να κατοικείς κάπου θα έπρεπε να διαπερνάει όλον τον χώρο, τους δρόμους, τις πλατείες, τα πάρκα, τους κοινόχρη-στους και τους ιδιωτικούς».
«Η συνεχιζόμενη καταστροφή του μοναδικού και ευαίσθητου τοπίου της χώρας από τους ιδιώτες, χτίζοντας οπουδήποτε νεόπλουτα και ακαλαίσθητα μεγαθήρια με τη συνδρομή της απίστευτης νεοελληνικής νομοθεσίας, που ακούει στο όνομα “εκτός σχεδίου δόμηση”, δεν φαίνεται να κινητοποιεί τους ενεργούς πολίτες. Ακόμη σήμερα, το σύνολο του ελληνικού χώρου εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως “οικόπεδο προς εκμετάλλευση”».
«Εχουμε μείνει κατάπληκτοι. Προεκλογικά οι κυβερνητικοί διασπείρουν πληροφορίες ότι προτίθενται να νομιμοποιήσουν τα αυθαίρετα. Αφού επί τρία χρόνια μας διαβεβαίωναν ότι προτεραιότητά τους είναι η χωροταξία, τώρα το ξανασκέφτηκαν και τείνουν προς τη χωρο-αταξία. Εντάξει, ας περιμένει ο ελλαδικός χώρος την επόμενη τετραετή θητεία μας να τον ρυθμίσουμε, εμείς οι μόνοι ικανοί να διαχειριστούμε την εξουσία».
Το πρώτο κείμενο γράφτηκε το 1990, το δεύτερο και το τρίτο το 2003. Η απουσία δημόσιων χώρων, η διάχυση της δόμησης, η νομιμοποίηση αυθαιρέτων και οι υποσχέσεις για χωροταξία παραμένουν, παρά την παρέλευση των δεκαετιών. Με την έννοια αυτή, το βιβλίο της κ. Κλουτσινιώτη, εκτός από πολύ ενδιαφέρον ανάγνωσμα, είναι και μια χρήσιμη υπόμνηση στην προεκλογική περίοδο: ας κρατάμε «μικρό καλάθι».
