Οσο ζούσε, σχολίαζε διαρκώς το πάχος και τους παχείς ανθρώπους. Είχε φετίχ με τις λιπόσαρκες φιγούρες. Του άρεσε μάλιστα να επισημαίνει την αντίθεση ανάμεσα στα πολύ αδύνατα μοντέλα και στις παχύσαρκες γυναίκες, τονίζοντας πόσο πιο επικίνδυνη είναι, ποιοτικά και ποσοτικά, η δεύτερη κατάσταση. Κάποιες φορές, δεν δίστασε να κριτικάρει ακόμη και το σώμα επώνυμων γυναικών, όπως η Αντέλ ή η Χάιντι Κλουμ. Για το #MeToo είχε τις κλισέ απόψεις του αδαούς: «20 χρόνια μετά θυμήθηκαν οι στάρλετ αυτό που τους συνέβη;» – ενώ θεωρούσε θεμιτό να παίρνει δημοσίως το μέρος ατόμων που αντιμετώπιζαν καταγγελίες σεξουαλικής παρενόχλησης, δηλώνοντας ότι δεν πιστεύει λέξη από αυτές. Ηταν της άποψης ότι το μόντελινγκ είναι ένα επαγγελματικό πεδίο στο οποίο θα πρέπει κανείς να αποδέχεται εκ προοιμίου τις «παραβιαστικές» συμπεριφορές (εναλλακτικά, πρότεινε στους θιγόμενους να καλογερέψουν) και, σε ό,τι αφορά τα γκέι δικαιώματα, δεν έβλεπε με καλό μάτι ούτε τον γάμο ούτε την υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια. Ο Καρλ Λάγκερφελντ όχι απλώς δεν υιοθέτησε τα woke προτάγματα της σύγχρονης φιλελεύθερης ατζέντας, αλλά παρέμεινε προκλητικά καθηλωμένος στο πολιτισμικό και συνειδησιακό καθεστώς της γενιάς του. Στο πλαίσιο της ακυρωτικής κουλτούρας, θα ήταν αναμενόμενος ένας επαναπροσδιορισμός της υστεροφημίας του σχεδιαστή, τουλάχιστον από τους επίμονους κήρυκες της πολιτικής ορθότητας που δεν αφήνουν τίποτα να πέσει κάτω. Ο Λάγκερφελντ, όμως, δεν ακυρώθηκε ούτε πριν ούτε μετά τον θάνατό του. Και προς επίρρωσιν της ακατάβλητης ισχύος του, το φετινό Met Gala ήταν αφιερωμένο σε αυτόν.
Ορια στην ακύρωση
Ελάχιστες και πολύ χαμηλής έντασης ήταν οι αντιδράσεις. Για την ακρίβεια, αν κάποιος ενδιαφέρεται να τις διαβάσει, θα πρέπει να τις ψάξει. Το Met Gala ήταν επιτυχημένο, όπως κάθε χρονιά· το κοινό του δεν άλλαξε. Τα καλά τους φόρεσαν με προθυμία και οι προβεβλημένες φεμινίστριες, και τα δημοφιλή μέλη της LGBTQi κοινότητας, και όλοι οι δημοσιολογούντες που, ανεξαρτήτως ταυτότητας, τιμωρούν κάθε στραβοπάτημα συντονισμένα, με δυσανάλογες πρακτικές αποκλεισμού. Εγινε άραγε κάποιο θαύμα λογικής; Κατάφεραν οι παθιασμένοι με την εκδικητική δικαιοσύνη να διαχωρίσουν το έργο από τον καλλιτέχνη; Το πιθανότερο είναι πως όχι· μάλλον δεν άλλαξε μέσα σε ένα βράδυ ένα καταιγιστικό ηθικοπλαστικό ρεύμα που τα τελευταία χρόνια έχει διαπεράσει συνειδήσεις, θεσμούς, εταιρείες και συμπεριφορές. Κάτι άλλο συμβαίνει: η cancel culture αρχίζει να μαθαίνει τα όριά της. Οπως όλες οι εκδηλώσεις υπολογισμένου, «παραστασιακού» θυμού, έτσι και αυτή ψάχνει τον τρόπο να γίνει βιώσιμη. Το τυφλό μένος μαζεύει likes και follows, αλλά προκαλεί προβλήματα που κάνουν τη ζωή ανυπόφορη: δεν μπορείς να είσαι θυμωμένος με τους πάντες· με κάποιους μπορεί να μη θέλεις να είσαι θυμωμένος· με μερικούς άλλους, μπορεί να μη σε συμφέρει να είσαι.
Διδακτικό Met Gala
Θα έπρεπε οι σελέμπριτι-ακτιβιστές να μποϊκοτάρουν έναν εμβληματικό θεσμό, επειδή το τιμώμενο πρόσωπο είχε κάποτε βλακώδεις αντιλήψεις; Αν θέλουν να είναι συνεπείς στις αυστηρές τους διακηρύξεις, ναι. Στην ουσία, όμως, όχι. Ο Καρλ Λάγκερφελντ ήταν ιδιοφυής δημιουργός και υποδειγματικός επαγγελματίας· ήταν όμως και γεννημένος στον Μεσοπόλεμο· ήταν ένα προϊόν της εποχής του. Το Met Gala δεν τίμησε την ανθρωπιστική του παιδεία, ούτε την προωθημένη κοινωνικοπολιτική του σκέψη· τα σχέδιά του τίμησε· την ικανότητά του να επανεφευρίσκει την κλασική ομορφιά, ενοφθαλμίζοντας σ’ αυτήν ό,τι περνούσε από το οπτικό και το δημιουργικό του πεδίο. Γιορτάζοντας την κληρονομιά του Καρλ δεν γιορτάζουμε αυτόν. Το αντίθετο: γιορτάζουμε τη θαυμαστή ικανότητα του ταλέντου να ξεφεύγει από τα όρια του ατόμου, να εξακοντίζεται στη σφαίρα της κοινής εμπειρίας και να λούζει την ευτέλεια με φως. Ακόμη και την ευτέλεια του Καρλ. Οι προσκεκλημένοι του Met Gala που ξέχασαν για μια βραδιά την ιδεολογική τους ακαμψία δεν χρειάζεται να ντρέπονται γι’ αυτό· χρειάζεται απλώς να ξανασυστηθούν με τις έννοιες του μέτρου, της λογικής και της επιείκειας· και να αρχίσουν να τις εφαρμόζουν ακόμη και όταν δεν τους συμφέρει.
