Το 1979, ο Μπομπ Γκέλντοφ ηχογράφησε με τους Boomtown Rats ένα από τα πλέον εμβληματικά τραγούδια τους, το «Tell me Why I don’t like Mondays». Στις αρχές εκείνης της χρονιάς, στο Σαν Ντιέγκο των ΗΠΑ, η 16χρονη Μπρέντα Σπένσερ είχε ανοίξει πυρ με ημιαυτόματο όπλο σε δημοτικό σχολείο, σκοτώνοντας δύο άτομα και τραυματίζοντας εννέα. Οταν τη συνέλαβαν, είπε απλώς: «Δεν μου αρέσουν οι Δευτέρες». Η δήλωση ενέπνευσε το κλασικό σήμερα τραγούδι του Γκέλντοφ.
Το 2003, ο Γκας βαν Σαντ γύρισε την ταινία με τον τίτλο «Ελέφαντας». Διαδραματίζεται σε ένα αμερικανικό σχολείο που αιματοκυλίζεται. Λίγα χρόνια πιο πριν, το 1999 στο Κόλουμπαϊν, δύο τελειόφοιτοι του σχολείου σκότωσαν δώδεκα μαθητές, έναν καθηγητή και μετά αυτοκτόνησαν.
Ενα ασθματικό, αγωνιώδες, υψηλών παλμών τραγούδι και μια χαμηλόφωνη, εσωτερικών εντάσεων ταινία, στην οποία κυριαρχεί το ρομαντικό, εφηβικό θα λέγαμε, πιανιστικό «Für Elise» του Μπετόβεν. Δύο διαμετρικά αντίθετα ως προς τις ατμόσφαιρές τους έργα τέχνης που όμως πραγματεύονται το ίδιο θέμα. Οπως αυτό που συνέβη μέρες πριν στην κοντινή μας Σερβία: 13χρονο αγόρι πήρε όπλο και σκότωσε οκτώ παιδιά και ένα φύλακα ασφαλείας του σχολείου του, ενώ εικοσιτετράωρα αργότερα, πάλι στη Σερβία, νεαρός 21 ετών άρχισε να πυροβολεί αδιακρίτως μέσα μέσα από το αυτοκίνητο. Σκότωσε οκτώ και τραυμάτισε άλλους έντεκα.
Στο τραγούδι του Γκέλντοφ, επαναλαμβάνεται ο στίχος «I wanna shoot – θέλω να πυροβολήσω». Και ακόμα: «I wanna shoot the whole day down – θέλω να πυροβολώ όλη μέρα». Που είναι, ίσως, η σκέψη-αγκάθι που τριβελίζει το μυαλό των ατόμων που βυθίζονται στον παράλογο μηδενισμό.
Παράλογος; Ο Γκέλντοφ επαναλαμβάνει σπαρακτικά το ερώτημα: υπάρχουν λόγοι για όλο αυτό; Τι λόγοι υπάρχουν για να πεθάνεις;
Πιθανότατα να μη γραφεί κάποιο τραγούδι και να μη γυριστεί ταινία για τα ανάλογα φονικά στη Σερβία. Ο Γκέλντοφ αργότερα δήλωσε πως μετάνιωσε που έγραψε το τραγούδι, διότι έτσι έκανε τη Σπένσερ διάσημη. Το κορίτσι ήταν ήδη διάσημο, βέβαια, με τη σύλληψή του. Αλλά ο Γκέλντοφ ξέρει τι λέει: η μουσική, η τέχνη, προσδίδει σε ένα γεγονός, όσο φρικαλέο κι αν είναι, μιαν αύρα. Είναι η αύρα του αόρατου που τυλίγει το ορατό και φωτίζει πίσω και πέρα από το γεγονός. Είναι η απόπειρα της τέχνης να ρίξει φως στο παράλογο. Αλλά μήπως έτσι μυθοποιείται η φρίκη; Αυτό είναι ένα μόνιμο δίκοπο μαχαίρι της τέχνης απέναντι στην αποτύπωση του παραλόγου και της βαρβαρότητας της ανθρώπινης ύπαρξης.
Το βέβαιο είναι ότι σπάνια η βία είναι απλώς και μόνον το γεγονός της. Είναι και καθρέφτης, είναι και κολυμπήθρα. Φανερώνει κάτι για τις κοινωνίες μας, μας βαφτίζει με κάτι άλλο: μας δίνει ένα όνομα που προτιμάμε να αγνοούμε. Το όνομα αυτού που κάπου βαθιά μέσα μας θέλει να πυροβολεί. Η αλλιώς, η κοινοτοπία του κακού, που θα έλεγε και η Χάνα Αρεντ.
