Αναφέρομαι στις παραστάσεις που έχει ο πολίτης για τις κυβερνήσεις συνεργασίας. Γιατί, θεωρητικά, μπορεί τα συνεργατικά κυβερνητικά σχήματα να προσφέρουν ισχυρότερη κοινοβουλευτική στήριξη, πολιτικά όμως όσες φορές δοκιμάστηκαν στην Ελλάδα απογοήτευσαν. Αιτία: η αναποτελεσματικότητα και η βραδύτητα στη λήψη των αποφάσεων, η έλλειψη παιδείας συνεργασιών, πρωτίστως στα πολιτικά κόμματα και ακολούθως στην κοινωνία. Ακόμη και οι λεγόμενες κυβερνήσεις ειδικού σκοπού δημιουργούν πιο πολλά προβλήματα από αυτά που επιλύουν. Aλλωστε και η ίδια η έννοια «κυβέρνηση ειδικού σκοπού» είναι προβληματική. Εκτός από την ενασχόλησή της με τον «ειδικό σκοπό», πάνω σε ποια πολιτική βάση θα επιλύονται τα μικρά και μεγάλα προβλήματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της θητείας της; Αυτά τα αδιέξοδα τα είδαμε στην κυβέρνηση Τζαννετάκη.
Oι κυβερνήσεις συνεργασίας είτε υπονομεύτηκαν από το κόμμα που εκτίμησε ότι οι εκλογές θα του δώσουν αυτοδυναμία είτε οδήγησαν σε εκλογική ήττα τον κυβερνητικό συνασπισμό.
Αν το παρελθόν προδικάζει τι θα γίνει στο μέλλον, υπάρχει και το παρόν που υποδηλώνει τις σημαντικές διαφορές που χωρίζουν τα μεγάλα συστημικά κόμματα. Διαφορές που καθιστούν, αν όχι αδύνατη την προγραμματική σύγκλιση, πάντως σίγουρα αναποτελεσματική στην εφαρμογή της, αν τελικά επιτευχθεί. Είναι λογικό πάνω στην κυβερνητική συνεργασία ο κάθε εταίρος να προσπαθεί να προβάλει τις δικές του θεωρήσεις, να προσπαθεί να κερδίσει πόντους για το δικό του κόμμα. Αυτά τα ζήσαμε την περίοδο 1989-1990. Στην Ελλάδα οι κυβερνήσεις συνεργασίας είτε υπονομεύτηκαν από το κόμμα που εκτίμησε ότι οι εκλογές θα του δώσουν αυτοδυναμία είτε οδήγησαν σε εκλογική ήττα τον κυβερνητικό συνασπισμό. Κυβερνήσεις συνεργασίας που να προσέλαβαν στρατηγικό χαρακτήρα, που να κυβέρνησαν με σταθερότητα για δύο τετραετίες και κυρίως από αυτές τις κυβερνήσεις να συγκροτήθηκε ένα πολιτικό και κοινωνικό μπλοκ εξουσίας με διάρκεια, τέτοιες κυβερνήσεις στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης δεν υπήρξαν. Δεν υπάρχει ούτε ένα παράδειγμα κυβέρνησης με παρόμοια χαρακτηριστικά. Oσες κυβερνήσεις συνεργασίας σχηματίστηκαν δεν ήταν αποτέλεσμα στρατηγικής επιλογής των κομμάτων, αλλά τις επέβαλε το εκλογικό αποτέλεσμα. Hταν λύσεις ανάγκης, ήταν μια παρένθεση γιατί τις διαδέχτηκαν μονοκομματικές κυβερνήσεις. Η δε κυβέρνηση 2012-2014 ήταν κυβέρνηση εκτάκτου ανάγκης για να σωθεί η Ελλάδα από τη χρεοκοπία. Aλλωστε, ό,τι θετικό έγινε στην πατρίδα μας επιτεύχθηκε από ισχυρές μονοκομματικές κυβερνήσεις δύο θητειών.
