Είχα χρόνια να πάω σε εφορία. Η ψηφιακή μεταρρύθμιση, κυρίως επί υπουργίας Κυριάκου Πιερρακάκη, μας προσέφερε αυτή τη μεγάλη, μεγάλη όμως, ανάσα. Νομίζω, ύστερα από νοσοκομείο, ο δεύτερος χειρότερος τρόπος για να ξεκινήσεις την ημέρα σου είναι να πρέπει να επισκεφθείς κάποιο κατάστημα ΔΟΥ.
Η πρόσφατη εμπειρία μου είχε έναν καλό συγκριτικό χαρακτήρα: χρειάστηκε να βρεθώ σε ΔΟΥ τρεις ημέρες στη σειρά. Θέλω να πω, δεν ήταν η ευτυχής συγκυρία ενός τυχαίου πρωινού.
Η πρώτη εικόνα και τις τρεις ημέρες ήταν μιας ήσυχης, άδειας από κόσμο δημόσιας υπηρεσίας, και μάλιστα οικονομικής. Ηταν εντυπωσιακό, όσο κι αν εντέλει το έχουμε συνηθίσει. Δεν ήταν διόλου δεδομένο αυτό που ζούμε τώρα.
Πού είναι οι εφιαλτικές ημέρες που πήγαινες αξημέρωτα για να προλάβεις τις ουρές μόνο και μόνο για να έχει ήδη πενήντα και εξήντα άτομα ουρά και σε έξαλλη κατάσταση;
Πού είναι οι αφόρητες εκείνες ημέρες με την οχλοβοή και τις έντονες αντεγκλήσεις υπαλλήλων και πολιτών, ή και πολιτών μεταξύ τους; Το να περιμένεις πλέον πέντε ή δέκα λεπτά για να έρθει η σειρά σου (ή και καθόλου) εν μέσω ησυχίας λογίζεται και σαν ευλογία.
Βεβαίως, μετά την οικονομική κρίση και τις μνημονιακές υποχρεώσεις της χώρας, με τη δραστική μείωση των δημοσίων υπαλλήλων, έχουμε περάσει σε μια συνθήκη κατά την οποία μια δημόσια υπηρεσία εμφανίζεται δραματικά υποστελεχωμένη.
Π.χ., στη ΔΟΥ που επισκεφθήκαμε ακούσαμε ότι «καθυστερεί η εκκαθάριση των φακέλων διότι στο Κεφάλαιο έχουμε δύο υπαλλήλους για 250.000 πολίτες». Δεν χρειαζόταν να σου το πει κάποιος, ήταν ορατό με γυμνό μάτι.
Από την άλλη, και στις φρικτές ημέρες προ ηλεκτρονικών συναλλαγών, συνέβαινε κάτι ανάλογο. Ισως όμως επειδή ήταν τόσος ο κόσμος που έπρεπε να έρχεται στην εφορία, που απλώς οι υπάλληλοι δεν αρκούσαν. Εκείνη η πνιγηρή αίσθηση ενός τόσο αγχωτικού χάους έχει, πάντως, εξαφανιστεί.
Το κακό, ωστόσο, είναι ότι ακόμα η κουλτούρα της γραφειοκρατίας καλά κρατεί. Οσο κι αν έχουν απλοποιηθεί τα πράγματα χάρη στην ψηφιακή διακυβέρνηση, οι υπάλληλοι είναι «ποτισμένοι» από τη χαρτούρα που –όντως– απαιτούν οι σχετικές, χρονοβόρες διαδικασίες, σαν τίποτα να μην άλλαξε σε ορισμένα –βασικά– σημεία.
Ομως, και για να κλείσω με μία ακόμα θετική νότα, μπορεί να ισχύει ακόμα το «τα πάντα εξαρτώνται από το σε ποιον υπάλληλο θα πέσεις», ωστόσο, έχει μεταβληθεί σημαντικά ο τρόπος που οι υπάλληλοι αντιμετωπίζουν τη δουλειά τους και τους πολίτες. Ναι, η κακή συμπεριφορά είναι εκεί, αλλά χαρακτηριστική είναι και η καλή διάθεση, η ευγένεια και η αίσθηση του καθήκοντος. Πράγματα που δέκα, είκοσι χρόνια πριν ήταν απλώς λαχείο σε μια επίσκεψη σε εφορία. Κάτι αλλάζει. Αλλά έχει πολύ δρόμο ακόμα.
