Η χώρα μας είναι μικρή, τόσο που αισθανόμαστε ότι όλοι γνωρίζουν όλους. Η δημόσια συζήτηση είναι τόσο έντονη που οι πολιτικοί και όσοι άλλοι πρωταγωνιστούν στην τηλεόραση είναι μέρος της καθημερινότητας. Οι σχέσεις μεταξύ μελών οικογενειών, μεταξύ συμμαθητών, συμφοιτητών και συντοπιτών είναι ακόμη αρκετά ισχυρές ώστε να γνωρίζουμε ανθρώπους σε μακρινές γωνιές της χώρας. Οι διαδρομές μας είναι, πάνω-κάτω, κοινές. Οπως και οι αντιλήψεις μας. Η μεγάλη ομοιογένεια του πληθυσμού και η σχετική ομοφωνία σε κορυφαία ζητήματα μας συνδέουν όλους σε μια ευρύτερη οικογένεια, με τις συμπάθειες και αντιπάθειές της, με προνομιούχα και ταλαιπωρημένα μέλη, με κοινά μυστικά και παρόμοιους πόθους. Ετσι, ζούμε το παράδοξο, μια κοινωνία που αρπάζει κάθε ευκαιρία να διχαστεί, να είναι ενωμένη, έστω προσωρινά, σε χαρές και λύπες. Παρά την αδιαφορία και καχυποψία με την οποία βλέπουμε ο ένας τον άλλον στην καθημερινότητα, αισθανόμαστε τον πόνο του διπλανού σαν να ήταν δικός μας. Είναι μικρό το καζάνι και όλοι μαζί βράζουμε.
Κυρίαρχο ρόλο παίζει η πάνδημη αδράνεια, το βόλεμα με την προχειρότητα, με τα μικροσυμφέροντα ομάδων, με τον αυτοσχεδιασμό, με την ήσσονα προσπάθεια.
Γνωρίζουμε ότι όλοι θα μπορούσαμε να είχαμε χάσει παιδιά στα Τέμπη. Γνωρίζουμε, επίσης, ότι το πάνδημο πένθος αυτών των ημερών θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Ηταν πολλές και συγκεκριμένες οι προειδοποιήσεις ότι επίκειται καταστροφή στο σιδηροδρομικό δίκτυο λόγω της έλλειψης ή αχρήστευσης συστημάτων ασφαλείας. Γιατί, όμως, δεν εισακούστηκαν οι φωνές συνδικαλιστών, γιατί οι έρευνες δημοσιογράφων σε μικρά μέσα δεν επαρκούσαν για να τεθεί φρένο στην πορεία θανάτου; Ισως επειδή στη μικρή χώρα, η μεγάλη μεταξύ μας οικειότητα μας κάνει ανυπόμονους και απορριπτικούς – ακούμε μόνο αυτούς που θέλουμε να ακούσουμε, απορρίπτουμε ό,τι προέρχεται από αυτούς που μας ενοχλούν, που εκπροσωπούν την «άλλη πλευρά», επειδή όλοι γνωρίζουμε το παρελθόν όλων. Χτίζουμε αφηγήσεις με προκατασκευασμένες έχθρες, με αποτέλεσμα η «αντιπαράθεση» να μας απασχολεί περισσότερο απ’ ό,τι ο κοινός κίνδυνος. «Προεξοφλούμε» είτε ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας είναι η καλύτερη είτε η χειρότερη δυνατή, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι είτε το μεγάλο πρόβλημα της χώρας είτε η μοναδική λύση. Οποιος άλλος μιλάει –όπως συνδικαλιστές ή μέσα ενημέρωσης– εντάσσεται και από τους δύο πρωταγωνιστές στη μία ή στην άλλη πλευρά. Πέρα από αυτή τη «συνθήκη», κυρίαρχο ρόλο παίζει η πάνδημη αδράνεια, το βόλεμα με την προχειρότητα, με τα μικροσυμφέροντα ομάδων, με τον αυτοσχεδιασμό, με την ήσσονα προσπάθεια. Επειδή αυτό φάνηκε να αρκεί σε όσους είναι σε θέση να αλλάξουν τα πράγματα, αλλά και στους υπολοίπους, που δεν απαιτούμε κάτι καλύτερο. Που πέρα από το να έχουμε φορτώσει τα παιδιά μας με απίστευτα χρέη για όλη τη διάρκεια της ζωής τους, διαμορφώσαμε μια χώρα που τους διώχνει, που τους σκοτώνει. Υπάρχουν συγκεκριμένες ευθύνες για την τραγωδία στα Τέμπη, όμως το κακό είναι και γενικό. Είναι η ανοχή εκεί που έπρεπε να τηρούνται αυστηροί κανόνες, είναι η έλλειψη συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων και της κατάλληλης εποπτείας, ώστε να γνωρίζουν όλοι ποιος έχει ευθύνη για τι, ποιος λουφάζει, ποιος επιχειρεί να καλύψει κενά που αφήνουν άλλοι.
Ολοι γνωρίζουμε ότι αυτή είναι η χώρα μας. Ξυπνάμε μόνο όταν είναι αργά. Και τότε, μετά τον πρώτο κλονισμό, αναζητούμε «τους υπεύθυνους», με την ελπίδα ότι θα τους εντάξουμε στην «άλλη πλευρά», ώστε να «δικαιωθούμε» εμείς. Συνήθως, επιρρίπτοντας ευθύνες στους αντιπάλους, βολευόμαστε και συνεχίζουμε με μεγάλα λόγια και ελάχιστη προσπάθεια. Ομως, ίσως αυτή η φορά να είναι διαφορετική. Ισως ο πόνος και η οργή να μη χωρούν στη θεατρική ρουτίνα που αναπαράγουμε συνεχώς.
