Στο βαρύ κλίμα αυτού του ασήκωτου εθνικού πένθους, σκέψεις και συναισθήματα κατακλύζουν όλους ανεξαιρέτως τους Ελληνες. Ποικίλες και οι αντιδράσεις. Σιωπή, μούδιασμα, κενό, οργή, ξέσπασμα, ανασύνταξη, ανασφάλεια. Η ανασφάλεια είναι ένα μείζον θέμα. Συνδέεται με τον κλονισμό της εμπιστοσύνης. Οταν η ανασφάλεια εδραιωθεί και εγκατασταθεί με ριζικό σύστημα στον ψυχισμό των πολιτών, είναι δύσκολο να εκτιμήσει κανείς ποια οδό θα επιλέξει για να εκτονωθεί ή να μεταβολιστεί.
Σε κάθε περίπτωση, η ανασφάλεια που γεννιέται έπειτα από ένα δυστύχημα τέτοιας σφοδρότητας μπορεί να γίνει όχι μόνο ένα πεδίο ανάσχεσης της εμπιστοσύνης στο κράτος, στους θεσμούς, στην κοινωνία, στον πλησίον, αλλά και κάτι που μπορεί να κινηθεί στην αντίθετη κατεύθυνση.
Η ανασφάλεια αναζητώντας θεραπεία, καθώς το βάρος της είναι αβάσταχτο όσο παραμένει ισχυρή η διαβρωτική της δύναμη, μπορεί να γίνει σταδιακά επιταχυντής εξελίξεων.
Το τραγικό δυστύχημα αποκάλυψε όχι μόνο την παθογένεια του σιδηροδρομικού δικτύου (και των προσβλητικών για τον πολίτη υποδομών σε όλους τους σταθμούς) αλλά και ένα πλέγμα διαρκών και επίμονων όψεων της ελληνικής καθυστέρησης.
Η ελληνική καθυστέρηση, με τη μορφή της λειτουργικής και διανοητικής υπανάπτυξης, αναδύεται ανάγλυφα σε ρόλο πρωταγωνιστικό. Παρά την πρόοδο στις υποδομές της χώρας τον 21ο αιώνα, η Ελλάδα διατηρεί και υπερασπίζεται συμπεριφορές που μάχονται κάθε βήμα υιοθέτησης καινοτόμων αντιλήψεων και πρακτικών. Οι δυνάμεις της καθυστέρησης συντηρούνται μέσα στους θυλάκους της υπανάπτυκτης πολιτικής κουλτούρας και των αδάμαστων μηχανισμών κοινωνικού πρωτογονισμού.
Οσο γρήγορα μπορούν να προχωρήσουν μερικά πράγματα στην Ελλάδα, άλλο τόσο αργή μπορεί να είναι η αποδοχή άλλων. Δεκαετίες μας πήρε να καταλάβουμε ότι πρέπει να οδηγούμε με ζώνη και κράνος. Προφανώς δεκαετίες απαιτεί να γίνει αποδεκτή η ιδέα ότι το υποτυπώδες σιδηροδρομικό δίκτυο στην Ελλάδα δεν αντανακλά απλώς ελλειμματικές πολιτικές και υπανάπτυκτες υποδομές. Φανερώνει την αντίσταση στην καινοτομία. Αντίσταση λυσσαλέα.
Πλέον, μέρα με τη μέρα, η κοινωνία, με όλη την ποικίλη σύνθεσή της, συγκλίνει στην απαίτηση μιας ριζικής στροφής. Η Ελλάδα της καινοτομίας και του σεβασμού είναι κοινή απαίτηση. Θύματά της πρέπει να είναι οι πολιτικάντικες αντιλήψεις, ο συνδικαλιστικός πρωτογονισμός, η πνευματική οκνηρία, το μίσος για την πρόοδο.
Το δημόσιο πένθος μάς δείχνει ένα δρόμο.
