«Η Αθήνα συγκαταλέγεται στις πιο άσχημες πόλεις σε όλον τον κόσμο. Εχει το μεγαλύτερο μήκος δρόμων και ταυτόχρονα μικρά οικοδομικά τετράγωνα. Υπάρχουν πολλά σημεία στην πόλη τα οποία είναι παραμελημένα. Με ενοχλεί το γεγονός ότι ο δημόσιος χώρος έχει συρρικνωθεί. Η Αθήνα έχει μετατραπεί πλέον σε ένα τεράστιο πάρκινγκ. Δεν παρατηρείται πουθενά αλλού στον κόσμο αυτό. (…) Ολη η πόλη είναι σχεδιασμένη με μίσος απέναντι στους πεζούς. Δενδρύλλια και κολόνες εντελώς ασύνδετα, σπασμένα φρεάτια, τα οποία καθημερινά αποτελούν παγίδες όχι μόνο για τους τυφλούς αλλά για όλους. Ο δημόσιος χώρος έχει υποβαθμιστεί σε ανησυχητικό βαθμό. Ρύπανση, καταπάτηση, στενότητα, ασύδοτη ανομία και κατάληψη. Ενας απέραντος ευτελισμός, ο οποίος στις καθημερινές μας διαδρομές γίνεται επικίνδυνος για τη σωματική μας ακεραιότητα».
Είχε πατήσει τα 95 ο Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας όταν τα έλεγε αυτά στον συνάδελφο Γιάννη Πανταζόπουλο για λογαριασμό της Lifo. Αλλιώς μιλάς στα 25, αλλιώς στα 50 και αλλιώς όταν πλησιάζεις τα 100. Με διαφορετική ελευθερία, διαφορετικές εσωτερικές ανάγκες εξωραϊσμού των πραγμάτων ή δαιμονοποίησής τους. Αναρωτιέμαι πώς θα ακούγονται οι απόψεις του σημαντικού αρχιτέκτονα και πολεοδόμου μας, ο οποίος «έφυγε» χθες πλήρης ημερών, σε έναν σημερινό φοιτητή 20 ετών ή σε έναν τριαντάρη. Θα ταυτίζονταν ή θα τις έβρισκαν «αφοριστικές» και «ξεπερασμένες»; Μπορούμε πια να αντιμετωπίζουμε τις πόλεις αποκλειστικά με όρους αισθητικής ή λειτουργικότητας;
Στα λόγια του Δεκαβάλλα αποτυπώνεται το πνεύμα μιας ολόκληρης εποχής. Μην ξεχνάμε ότι ήταν 18 χρόνων άντρας στην Κατοχή, ότι πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της νεότητάς του στην απείραχτη, εξιδανικευμένη σήμερα, προπολεμική Αθήνα πριν η τελευταία αρχίσει να σαρώνεται από τα μέσα της δεκαετίας του ’50 και μετά. Ο Δεκαβάλλας και η γενιά του έζησαν στο πετσί τους την καταστροφή της πόλης και μετέφεραν το τραύμα αυτούσιο μέσα τους μέχρι το τέλος. Σήμερα μεγαλώνουν γενιές που δεν γνώρισαν ποτέ την Αθήνα που γνώρισε ο ίδιος. Δεν υπάρχουν οι παραστάσεις, δεν υπάρχει η έκθεση σε διαφορετικές αστικές εμπειρίες και σίγουρα δεν υπάρχει το ψυχικό σθένος να πούμε στους εαυτούς μας αυτό που με τόση άνεση υποστήριζε ο Δεκαβάλλας στα 95 του. Την ίδια στιγμή, η συμφιλίωση με την «Αθήνα της αντιπαροχής» είναι μια μικρή νίκη, γιατί επιτρέπει ένα πιο ευρύχωρο βλέμμα πάνω στη σχέση μας με την πόλη, χωρίς σχίσματα και ανατιναγμένες όλες τις εσωτερικές γέφυρες· αρκεί να μην πηγαίνουμε από το ένα άκρο στο άλλο και, αυτή τη φορά, εξιδανικεύουμε την ασχήμια και τη βαρβαρότητα.
