«Προσεχώς, σε κάποιο αρχαιολογικό μουσείο…», μας ενημερώνει το βίντεο/σποτ, συμβαίνουν τα εξής: Τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, ενώ γευματίζουν σε κάποια από τις αίθουσες με τα εκθέματα, απολαμβάνοντας ανενόχλητοι εκλεκτά εδέσματα, χτυπάει το κινητό της κυρίας, μοναδικής γυναίκας στη σύνθεση (έχει και αυτό τη σημασία του…). Η κυρία –τη βλέπουμε πλάτη, εμφανίζεται μόνο το χέρι της με άψογο, αν και κάπως κραυγαλέο, μανικιούρ, βαρύτιμα δαχτυλίδια– απαντά: «Ελα, Μίνα μου. Εκθεση στο Κατάρ; Ναι, πες μου, σημειώνω. Τον Κούρο; Εγινε… Ναι… Τον μεγάλο τον 3μετρο, ναι…». Εκείνη τη στιγμή ο φακός συλλαμβάνει ένα πιρούνι να τροφοδοτεί το στόμα ενός άλλου μέλους, με φαγητό πλούσιο, ελαφρώς λιπαρό. Η συνομιλία συνεχίζεται: «Τον μηχανισμό; Α, των Αντικυθήρων… Εγινε… Να βάλω και 5-6 κυκλαδικά; Για πόσο τα θένε;» (όχι τα ζητάνε ή θέλουνε, θένε. Εχει κι αυτό τη σημασία του). «50 χρόνια…» επαναλαμβάνει την απάντηση. «ΟΚ. Μεθαύριο θα το περάσω από διοικητικό… Οχι καλέ, τι πρόβλημα… Αφού όλο το συμβούλιο είναι πάρα πολύ φίλοι μας…». Εδώ κλείνει η συνομιλία με τη Μίνα, ενώ εμφανίζεται στην οθόνη το ηθικό δίδαγμα: «Αυτό δεν πρέπει να συμβεί. Υπερασπιζόμαστε τα δημόσια αρχαιολογικά μουσεία. Να αποσυρθεί το νομοσχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού».
Το σποτ, που σκοπό έχει να κατακεραυνώσει το νομοσχέδιο, σύμφωνα με το οποίο το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, τα Αρχαιολογικά Μουσεία Θεσσαλονίκης και Ηρακλείου, το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού μετατρέπονται σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, ώστε να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία και ευελιξία, δύσκολα αντέχει σε κριτική. Σύλληψη/εκτέλεση/μήνυμα ανασύρουν μνήμες των πιο χονδροειδών στερεοτύπων. Γιατί κι αυτά ακόμη, όσο και να αντιστέκονται, κάποια μικρή σπρωξιά στον χρόνο τα εμφανίζει λίγο πιο «πονηρεμένα». Ομως, όχι. Εδώ, τα πράγματα είναι ολοφάνερα: Τα νέα Δ.Σ. θα είναι «υπηρέτες συμφερόντων», το «μεγάλο κεφάλαιο», αν δεν το καταλάβατε, με γυναίκες εκπροσώπους τύπου «πλουσίας» από τους «Δέκα Μικρούς Μήτσους», θα «ξεπουλάει» τις ελληνικές αρχαιότητες στο… Κατάρ, μεταξύ τυρού και αχλαδίου. Το πιο τρομακτικό σε αυτό το σποτ δεν είναι οι αντιλήψεις του, είναι ότι οι άνθρωποι που έχουν αυτές τις αντιλήψεις καλούνται να αρθρώσουν τον αντίλογο σε μια πολύ σοβαρή κυβερνητική αλλαγή.
Ανάμεσα στο σποτ και στο νομοσχέδιο υπάρχει αγεφύρωτο χάσμα. Οχι μόνον αισθητικό, κυρίως νοοτροπίας.
Κορυφαίοι αρχαιολόγοι εκφράστηκαν ήδη θετικά, κατ’ αρχάς, για το βήμα που επιχειρείται. Τα ΝΠΔΔ προφανώς ανήκουν στον δημόσιο τομέα, διευκρινίζει το υπουργείο Πολιτισμού, εφαρμόζουν υποχρεωτικά τις διατάξεις της αρχαιολογικής νομοθεσίας, χρηματοδοτούνται, ελέγχονται και εποπτεύονται από το κράτος, στελεχώνονται από το προσωπικό, το οποίο επιθυμεί να συνεχίσει να απασχολείται σε αυτά, παραμένει προσωπικό του ΥΠΠΟΑ, και δεν μεταβάλλεται το σημερινό εργασιακό, μισθολογικό και ασφαλιστικό του καθεστώς. Η συζήτηση δε αυτή –ας σημειωθεί– δεν είναι καθόλου καινούργια. Ηδη το Μουσείο της Ακρόπολης, «πιλότος» αυτής της αλλαγής, λειτουργεί χρόνια τώρα υποδειγματικά, αυτοχρηματοδοτούμενο –έχει τις δυνατότητες λόγω μεγάλης επισκεψιμότητας–, αποτελεί πρότυπο προς το οποίο, τηρουμένων των αναλογιών, όλοι προσβλέπουν. Ορισμένες ενστάσεις που διατυπώνονται για ρυθμίσεις του νομοσχεδίου είναι σοβαρές και χρήζουν, ενδεχομένως, περαιτέρω διερεύνησης· όπως, για παράδειγμα, ο απευθείας διορισμός από το ΥΠΠΟ της πλειονότητας των μελών του Δ.Σ., με κριτήριο επιλογής τη γενική και αόριστη ιδιότητα της «προσωπικότητας».
Γι’ αυτό η συζήτηση ήταν ανοικτή (και σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση). Γι’ αυτό είναι εξαιρετικά κρίσιμη η ποιότητα του αντίλογου· αντιπροτάσεις οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τις δυναμικές που αναπτύσσονται στην κοινωνία, στην τεχνολογία, στη μουσειακή πολιτική, στις αντιλήψεις, στις μεταβαλλόμενες σχέσεις ανάμεσα στα εκθέματα και στους επισκέπτες.
Ανάμεσα στο σποτ και στο νομοσχέδιο υπάρχει αγεφύρωτο χάσμα. Οχι μόνον αισθητικό, κυρίως νοοτροπίας. Οποια προσπάθεια συνεννόησης μοιάζει καταδικασμένη από τον φόβο, τις ιδεοληψίες και την εγγενή καχυποψία.
