Στο εύλογο ερώτημα, τι έχει να κερδίσει κάποιος ανεβάζοντας στο Διαδίκτυο ψεύτικες εικόνες από τον σεισμό σε ΝΑ Τουρκία και Β. Συρία, όχι περισσότερο σπαρακτικές από τις αληθινές –ένα παιδί να κλαίει ολομόναχο πάνω στα χαλάσματα, ένα σκύλο να συντροφεύει το μισοθαμμένο στα ερείπια αφεντικό του, ένα τσουνάμι να εξαφανίζει ακτές–, η απάντηση είναι: πολλά. Εχει να κερδίσει εκατομμύρια κλικ αυξάνοντας τα έσοδα του ιστότοπου από διαφημίσεις, να κάνει πολιτική προπαγάνδα (παιδί παρατημένο από τις Αρχές), να διασκεδάσει με τη φρίκη που θα προκαλέσει στους χρήστες.
Αχρείαστο ψέμα. Η πραγματικότητα το ξεπερνά. Ομως, έτσι δρουν όσοι εκμεταλλεύονται στερεοτυπικά τις τραγωδίες, με την αγέραστη συνταγή της διέγερσης του θυμικού διά της φρίκης. Χρονικογράφοι σε όλες τις εποχές καθήλωναν το κοινό τους όταν ξετύλιγαν ιστορίες με υλικά που αντλούσαν από τα βάραθρα των σκοτεινών θρύλων. Σαν να μην έφτανε η αλήθεια.
Οι μαέστροι της απάτης εισέβαλαν σήμερα στον εφιάλτη των χιλιάδων νεκρών κάτω από τα συντρίμμια. Ευτυχώς, υπάρχουν τεχνολογίες ενάντια στο ψέμα· και άμυνα, ηθική. Πάντα υπήρχε. Χωρίς τα θέλγητρα του μύθου περιέγραφε ο Θουκυδίδης τον σεισμό στις Ροβιές της Εύβοιας το 426 π.Χ.: «Η θάλασσα τραβήχτηκε από την παραλία κι έπειτα υψώθηκε σε κύματα που σκέπασαν τμήμα της πόλης. Και ενώ σε μερικά σημεία το νερό υποχώρησε, ένα μέρος το σκέπασε οριστικά, και έτσι έγινε θάλασσα εκεί που ήταν πριν στεριά. Και πνίγηκαν όσοι δεν πρόλαβαν να καταφύγουν στα υψώματα». Αντίθετα, να πώς αφηγήθηκε ο Αμμιανός Μαρκελλίνος, τον μεγάλο σεισμό στην Κρήτη το 365 μ.Χ., που ύψωσε το νησί, όπως θρυλούνταν, κατά εννέα μέτρα: «Λίγο μετά το ξημέρωμα, η γη πρώτα κλονίστηκε άγρια από απανωτά τρομερά αστραπόβροντα και μετά όλη μαζί άρχισε να σείεται και να τρέμει. Και η θάλασσα ξεμάκρυνε τρομακτικά, τα κύματά της μαζεύτηκαν πέρα· χάθηκε ολότελα, και φανερώθηκαν τα βάθη της αβύσσου της, κάθε λογής θαλάσσια πλάσματα κολλημένα στη λάσπη. Επειτα, με φοβερούς βρυχηθμούς, σαν να οργίστηκε πολύ με το αποτράβηγμά της, πυργώθηκε, χύμηξε μπροστά και έριξε βίαια, πυκνά κοπάδια ψαριών πάνω σε νησιά και στεριές γκρεμίζοντας αναρίθμητα κτίρια σε πόλεις και εξοχές». Κατεστραμμένες πόλεις της ΝΑ Μεσογείου ανέκαμψαν και τότε με τη βοήθεια μη πληγέντων. Οπως η μεγάλη συμφορά χρειάζεται απλόχερη αλληλεγγύη, έτσι και ο βαθύς πόνος θέλει από τους άλλους πρώτα καρδιά. Και αλήθειες.
