Το επιρρεπές στους συναισθηματισμούς κοινό επιβραβεύει με κομπλιμέντα οποιοδήποτε ερεθιστικό θέαμα θωπεύσει τις ευαισθησίες του. Αυτή η τάση άκριτων συγχαρητηρίων προς ό,τι αισθητικοποιεί το ανθρώπινο δράμα έχει οδηγήσει κατά καιρούς σε αρκετές γελοιότητες: σε πολυδιαφημισμένη ελληνική σειρά της φετινής σεζόν, για παράδειγμα, ο δημιουργός αποθεώθηκε επειδή προέβαλε την ενδοοικογενειακή κακοποίηση. Δεν έχει σημασία πώς το έκανε· αρκεί που το έκανε. Στην πραγματικότητα, άλλωστε, οι υπερευαίσθητοι δεν συγκινούνται με αυτό που βλέπουν (δηλαδή με το έργο), αλλά με την επιβεβαίωση της προκατάληψής τους (δηλαδή με τον εαυτό τους). Αυτό όμως είναι ναρκισσισμός, όχι τέχνη. Τέχνη είναι το τρίτο επεισόδιο της νέας σειράς «The Last Of Us» του HBO, μιας σειράς επιστημονικής φαντασίας που συγκινεί ακριβώς επειδή δεν φτιάχτηκε για να συγκινήσει.
Συναίσθημα στους μύκητες
Η σειρά μάς παρουσιάζει μια μετα-αποκαλυπτική πανδημική συνθήκη, όπου ο κόσμος όπως τον ξέρουμε έχει καταστραφεί, εξαιτίας ενός μύκητα που μόλυνε εκατομμύρια άτομα, μετατρέποντάς τα σε φυτικά ζόμπι. Μέσα σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, τη γεμάτη όπλα, βία, αβεβαιότητα, κρατική καταστολή και αναρχία, οι άνθρωποι προσπαθούν να επιβιώσουν όπως μπορεί ο καθένας, διατρέχοντας διαρκώς κίνδυνο να δαγκωθούν από κάποιον μολυσμένο και να γίνουν μέρος του φρικώδους λοιμωξιακού ψηφιδωτού. Εμπνευσμένη από ένα video game και κουβαλώντας όλα τα εσχατολογικά κλισέ του κόσμου, η σειρά έχει ως καταστατικό στόχο να συναρπάσει· να μπολιάσει τα κλασικά συστατικά του τρόμου (το σοκ, τα τέρατα, την καταστροφολογία) με την επίκαιρη ανησυχία για τη φύση και τις προεκτάσεις των πανδημιών. Κι ενώ υπηρετεί με συνέπεια κι επιτυχία το είδος της, ξαφνικά αποφασίζει να μας ρίξει στα βαθιά υπαρξιακά νερά της ανθρώπινης κατάστασης, εστιάζοντας στο πιο απροσδόκητο ζευγάρι: δύο άντρες που συναντιούνται εν μέσω πανδημίας, ενώνονται, γίνονται ο ένας η ασπίδα του άλλου, ζουν μαζί, πεθαίνουν μαζί. Δύσκολα, συνειδητά, ευτυχισμένα.
Υπέρβαση ως ιδανικό
Η viral ιστορία του Μπιλ και του Φρανκ κατέπληξε το κοινό και τους κριτικούς με την τεχνική αρτιότητα (γράψιμο, ερμηνεία, σκηνοθεσία) αλλά και με τη σημειολογία της: το ζευγάρι που καταφέρνει να αντέξει τις αντιξοότητες και να χτίσει μια κοινή ζωή αυτάρκους ευφορίας –και όλα αυτά με εντελώς γήινο τρόπο, χωρίς δηλαδή στερεότυπες αφηγηματικές ενέσεις, αλλά με αυθεντικότητα και βάθος χαρακτήρα– είναι ένα υπερπανδημικό σύμβολο. H γενναία αρχή της σχέσης (ο Μπιλ και ο Φρανκ γνωρίστηκαν τυχαία σε μια εμπόλεμη εποχή – θα μπορούσε ο ένας να είναι επικίνδυνος για τον άλλο), η αρμονική πορεία και το υπολογισμένο τέλος δεν είναι απλώς μία δήλωση αγάπης, αλλά η υπέρβαση των περιορισμών που θέτει η ρευστή πραγματικότητα στην προσωπική ευτυχία. Οι άνθρωποι που ορίζουν τη ζωή τους τόσο αποφασιστικά και ανυποχώρητα, ώστε επιλέγουν μέχρι και τη λήξη της για να διασφαλίσουν την προστασία της από την εξωγενή φθορά, έχουν μιαν αλλόκοτη αξιοπρέπεια. Συμβιβάζουν τον ορθολογισμό και την τρέλα με ένα ρομαντισμό που εκπλήσσει με τη σοβαρότητά του, ενώ παράλληλα παρηγορεί, γεννώντας την ελπίδα πως δεν είναι όλα τυχαία και άγρια.
Μια γκέι ιστορία
Η πιο σημαντική παράμετρος, όμως, του επεισοδίου είναι ο παραβολικός του χαρακτήρας. Αυτό που η ανθρωπότητα αντιλαμβάνεται ως πανδημικό τρόπο ζωής είναι για ένα γκέι ζευγάρι η κανονικότητα. Η ειρωνεία είναι λεπτή, αλλά συγκλονιστική: ο αποκλεισμός, η διαρκής διακινδύνευση, το εχθρικό περιβάλλον, η διαφύλαξη του μυστικού, το «εμείς εναντίον όλων» είναι οι έκτακτες περιστάσεις μιας sci-fi συμφοράς, αλλά για τον Μπιλ και τον Φρανκ, όπως και για πολλά ακόμη ομόφυλα ζευγάρια ανά τα χρόνια, είναι ό,τι θα ζούσαν έτσι κι αλλιώς. Ισως αυτός είναι και ο λόγος που οι δυο τους τα βρήκαν· ίσως γι’ αυτό έζησαν μια ζωή τόσο υπέροχη, που τερματίστηκε για να μην εκπέσει σε κάτι υποδεέστερο. Οταν προορίζεσαι για τα δύσκολα, μαθαίνεις να χτίζεις γέφυρες που οι άλλοι δεν διανοούνται· και όταν έρθει η ώρα, τις ανατινάζεις.
