Τους τελευταίους μήνες υπήρξαν ενθαρρυντικές ενδείξεις ότι μπορεί να βρεθεί αυτό που ο Καβάφης ίσως θα ονόμαζε «μια κάποια λύσις» στο ακανθώδες ζήτημα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα στην Αθήνα. Από τα πιο ελπιδοφόρα προμηνύματα ήταν ότι ο πρόεδρος των Trustees του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Οσμπορν, πρώην πολιτικός των Συντηρητικών, είχε μυστικές συζητήσεις για το θέμα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Εχει διατυπωθεί η άποψη ότι ίσως βρισκόμασταν κοντά σε μια συμφωνία για το μέλλον των Μαρμάρων.
Ωστόσο, πριν από λίγες ημέρες, η Μισέλ Ντόνελαν, υπουργός Πολιτισμού της Βρετανίας, μιλώντας στο BBC Radio 4, φάνηκε αποφασισμένη να βάλει τέλος στις φημολογίες περί οποιασδήποτε επικείμενης συμφωνίας, η οποία θα συνεπαγόταν και την άρση της νομικής απαγόρευσης για τη διάθεση των θησαυρών του Βρετανικού Μουσείου. Κάτι τέτοιο, υποστήριξε, «θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου» και θα αποτελούσε «επικίνδυνο μονοπάτι» το οποίο θα άνοιγε «την κερκόπορτα για το ζήτημα ολόκληρου του περιεχομένου των μουσείων μας».
Πολλά έχουν γραφτεί τελευταία για την πιθανή τύχη των Μαρμάρων, αλλά δεν έχω δει ακόμη να γίνεται αναφορά στη σύντομη νύξη του Μπόρις Τζόνσον σχετικά με το θέμα στο βιβλίο του για τον Τσώρτσιλ που εκδόθηκε το 2014. «Ο παράγοντας Τσώρτσιλ: Πώς ένας άνθρωπος έγραψε ιστορία» είναι ένα αναμενόμενα ελλιπές έργο, που δίνει την εντύπωση ότι μάλλον υπαγορεύτηκε παρά γράφτηκε. Ορισμένοι μάλιστα θεωρούν ότι δείχνει πώς ο Τζόνσον βλέπει τον εαυτό του ως έναν σύγχρονο Τσώρτσιλ.
Στο βιβλίο, ο Τζόνσον αφιερώνει τρεις σύντομες παραγράφους στις πιθανές συνέπειες του «Unternehmen Seelöwe», της σχεδιαζόμενης από τον Χίτλερ εισβολής στη Βρετανία το 1940. Μας λέει ότι ο Χίτλερ σκόπευε να μεταφέρει τη Στήλη του Νέλσον από την πλατεία Τραφάλγκαρ στο Βερολίνο και ότι ο Γκέρινγκ σχεδίαζε να λεηλατήσει την Εθνική Πινακοθήκη και να στείλει τους πίνακές της στη Γερμανία. Αναφέρει ότι οι ναζί είχαν καταρτίσει μια λίστα επιφανών Βρετανών, γνωστών ως εχθρικών προς τους ναζί, οι οποίοι πιθανότατα θα είχαν εκτελεστεί, και ότι ο Χίμλερ πρότεινε να «σκοτώσουν ή να υποδουλώσουν» το ογδόντα τοις εκατό του βρετανικού πληθυσμού.
Το να υποστηρίζει κανείς ότι η επιστροφή των Μαρμάρων στην Ακρόπολη θα αποτελούσε εσχάτη ατιμία, χειρό- τερη από κάθε άλλη συνέπεια της Κατοχής, είναι επιπόλαιο και τερατωδώς ανάρμοστο.
Ο περαιτέρω ισχυρισμός του Τζόνσον ότι τα σχέδια των ναζί να επιστρέψουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα στην Ελλάδα θα ήταν «infamy of infamies» (εσχάτη ατιμία), χειρότερη από οποιαδήποτε από τις πολυάριθμες αναπόφευκτες θηριωδίες τους, είναι παράλογος. Το 1946, ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης εξέδωσε το βιβλίο «Αι θυσίαι της Ελλάδος στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο», το οποίο περιλάμβανε λεπτομερή καταγραφή –σε τέσσερις γλώσσες: ελληνικά, γαλλικά, αγγλικά και ρωσικά– της αλόγιστης καταστροφής που προκάλεσαν οι Γερμανοί, Ιταλοί και Βούλγαροι κατακτητές της Ελλάδας. Μια ναζιστική κατοχή της Βρετανίας θα είχε αναμφίβολα καταλήξει σε παρόμοια καταγραφή.
Το να υποστηρίζει κανείς, όπως ο Τζόνσον, ότι η επιστροφή των Μαρμάρων στην Ακρόπολη θα αποτελούσε εσχάτη ατιμία, χειρότερη από κάθε άλλη συνέπεια της Κατοχής, είναι ταυτόχρονα επιπόλαιο και τερατωδώς ανάρμοστο. Ο Μπόρις Τζόνσον έχει την τάση να γράφει άκομψα, κάτι που προφανώς τον διασκεδάζει, αλλά συχνά προσβάλλει χωρίς λόγο. Εχει, για παράδειγμα, χαρακτηρίσει γραπτώς τα παιδιά των ανύπαντρων μητέρων ως «κακοαναθρεμμένα, απαίδευτα, επιθετικά και νόθα». Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι αναφερόμενος στα σχέδια εισβολής του Χίτλερ σε ένα βιβλίο που υποτίθεται ότι είναι ένα σοβαρό πόνημα για τον Τσώρτσιλ, ο Τζόνσον συμπεριέλαβε ένα τόσο επιπόλαιο, προσβλητικό και άσχετο σχόλιο για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα.
Ο κ. Ρίτσαρντ Κλογκ είναι ιστορικός.
