Μια ταλαντούχα μαέστρος απολαμβάνει τη διεθνή ακτινοβολία της αχόρταγα, ζώντας μια πολυάσχολη ζωή γεμάτη σκληρή δουλειά, πολυτέλεια και λατρεία. Εχει τη σύντροφο και το παιδί της, τα όμορφα σπίτια της, την ορχήστρα και τα κοντσέρτα της, τη διδασκαλία της, το επερχόμενο βιβλίο της, τα αφιερώματα που την παινεύουν σαν ιδιοφυΐα· όλα στον κόσμο της μοιάζουν ιδανικά. Γύρω από την άψογη μεγαλοσύνη της, όμως, κάτι ύποπτο μετεωρίζεται. Η Lydia Tár διατηρεί περίεργες σχέσεις με τις ανερχόμενες, νεαρές μουσικούς του περιβάλλοντός της: τις ελκύει και τις απωθεί κατά βούληση, τις προβιβάζει, τις υποβιβάζει, τις ερωτεύεται, τις ξεπερνάει, αλλά σε κάθε περίπτωση τις εξουσιάζει. Μέχρι που η σιωπή σπάει, το πορσελάνινο προσωπείο της μαέστρου ραγίζει και η προβληματική αλήθεια ξεχύνεται ανεμπόδιστη προς πάσα κατεύθυνση. Ο λόγος που όλοι μιλούν για το «Tár» με πρωταγωνίστρια την Κέιτ Μπλάνσετ, δεν έχει να κάνει μόνο με την ασύλληπτη ερμηνεία της ηθοποιού· η ταινία συζητείται τόσο επειδή κάνει αυτό που καμία άλλη δεν έχει κάνει μέχρι τώρα: αντιμετωπίζει το #MeToo χωρίς κλαδικές καθηλώσεις και τα πρόσωπά του ως κανονικούς ανθρώπους αντί για ήρωες και αντιήρωες.
Η γυναίκα θύτης
Μπορεί μια γυναίκα να γίνει κακοποιητική; Μπορεί να προξενήσει στους γύρω της τραύματα και μπελάδες που πλέον αποδίδονται σχεδόν αποκλειστικά στην πατριαρχική κουλτούρα και σε όσους επωφελούνται από αυτήν; (Ναι, οι άντρες είναι αυτοί.) Ενας ή μία εκπρόσωπος του τέταρτου φεμινιστικού κύματος μάλλον δεν θα είχε αντίρρηση αν τον/τη ρωτούσαμε: φυσικά και μπορεί μια γυναίκα να γίνει κακοποιητική, πιθανόν να έλεγε, αλλά η συμπεριφορά της σχετίζεται, άμεσα ή έμμεσα, πάντα με την πατριαρχία· η κακότητά της, οσοδήποτε οδυνηρή, είναι από δεύτερο χέρι και δεν πηγάζει πρωτογενώς από την ίδια. Το «Tár» λέει κάτι άλλο: οι γυναίκες είναι πλασμένες από το ίδιο υλικό με τους άντρες· η διαφορά τους δεν είναι έμφυλη, βιολογική ή ηθική· είναι διαφορά συνθήκης. Μια γυναίκα με το προνόμιο και την εξουσία της Lydia Tár, που εισπράττει μόνο θαυμασμό και δεν λογοδοτεί πουθενά, είναι ένα δυνητικά επικίνδυνο άτομο, όπως είναι και ο αντίστοιχος άντρας. Οι πατριαρχικές μέθοδοι δεν είναι αντρικές μέθοδοι· απλώς οι άντρες έχουν κατά κύριο λόγο τη δυνατότητα να τις μετέλθουν.
Ανεπίγνωστα επικίνδυνη
Εχει εξαιρετικό ενδιαφέρον ότι η μεγάλη μαέστρος, που χρησιμοποιεί το φλερτ και το σεξ ως μέσα συναλλαγής, δεν δείχνει να καταλαβαίνει τι κάνει. Δεν έχει επίγνωση της αθέμιτης δύναμης που ασκεί στις ασθενέστερες γυναίκες, δεν συνειδητοποιεί ότι η συνάφεια που αναπτύσσει μαζί τους στην ουσία τις εκβιάζει. Είναι όσο διαυγής πρέπει για να αποδομήσει, σε μια απολαυστική σεκάνς, την Cancel Culture μπροστά στα έκπληκτα μάτια των μαθητών της στη σχολή Τζούλιαρντ, αλλά η δική της υποκρισία τής περνάει απαρατήρητη. Η τυφλότητά της είναι το προνόμιό της· η βεβαιότητά της πως δεν έχει κάνει τίποτα στραβό είναι αυτή που την καθιστά, με έναν ειρωνικό τρόπο, τραγικό πρόσωπο. Θυμίζει έντονα, δε, έναν άντρα, εδώ στην Ελλάδα, που αυτές τις μέρες δικάζεται για τα δικά του πατριαρχικά ανομήματα.
Ενας απαίσιος κόσμος
Η Tár είναι κατ’ ουσίαν ένα θηλυκό alpha male: έχει τον απόλυτο έλεγχο της ζωής της, πιστεύει αταλάντευτα στον εαυτό της, επηρεάζει καθοριστικά τους άλλους· φέρεται τερατωδώς, αλλά δεν είναι τέρας. Εκεί βρίσκεται και η ουσία του έργου: οι άνθρωποι που σφάλλουν κατ’ εξακολούθηση και «συστημικά» είναι πολλές φορές θύματα της ανοησίας τους· πράττουν με τον μόνο τρόπο που γνωρίζουν και αυτός ο τρόπος είναι προϊόν περιορισμένης εμπειρίας ή εθισμού σε ένα υπερβατικό κακό. Οταν, μετά το σκάνδαλο που ξεσπάει εις βάρος της, η μαέστρος ταξιδεύει στις Φιλιππίνες και κατά τύχη πέφτει πάνω σε ένα κραυγαλέο σύμπτωμα γυναικείας εκμετάλλευσης, δεν μπορεί να συγκρατηθεί: κάνει εμετό. Ο εμετός της είναι μια σπάνια επιφοίτηση· η αηδία της απέναντι στη φρίκη της ζωής, αλλά και στον ίδιο της τον φρικτό εαυτό.
