Η εισβολή οπαδών του τέως προέδρου της Βραζιλίας στο σύμπλεγμα κτιρίων που αποτελούν την καρδιά της εκτελεστικής, νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας της χώρας, δύο χρόνια και δύο ημέρες μετά την κατάληψη του Καπιτωλίου στην Ουάσιγκτον από οπαδούς του Ντόναλντ Τραμπ, είναι μια εκδοχή της απειλής που αντιμετωπίζει η δημοκρατία σήμερα από τη δράση ακραίων ομάδων. Η χρήση του όχλου στην προσπάθεια να ανατραπεί εκλογικό αποτέλεσμα, όμως, είναι μικρότερος κίνδυνος απ’ αυτόν που βλέπουμε να εξελίσσεται στις ΗΠΑ σήμερα, όταν δίνεται η ευκαιρία σε μικρή ομάδα να ανατρέψει το σύστημα εκ των έσω – να αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού ώστε να ευνοείται η ίδια εις βάρος του συνόλου.
Οι έφοδοι της 6ης Ιανουαρίου 2021 και της 8ης Ιανουαρίου 2023 ήταν και οι δύο αποτέλεσμα μακρόχρονης υπονόμευσης της εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
Οι απλοί οπαδοί που θέτουν τα κορμιά τους στην υπηρεσία ενός εξιδανικευμένου ηγέτη μπορούν να αντιμετωπιστούν από τα όργανα του νόμου και από τους κρατικούς θεσμούς. Οταν, όμως, αυτοί που τους παρακινούν παραμένουν ατιμώρητοι, μπορούν να υπονομεύσουν τους θεσμούς, ανοίγοντας τις πύλες για ολοένα πιο ακραίες συμπεριφορές, απειλώντας άμεσα τη σταθερότητα του πολιτικού συστήματος και της κοινωνίας.
Οι έφοδοι της 6ης Ιανουαρίου 2021 και της 8ης Ιανουαρίου 2023 ήταν και οι δύο αποτέλεσμα μακρόχρονης υπονόμευσης της εμπιστοσύνης στους θεσμούς από τον Τραμπ και τον Ζαΐρ Μπολσονάρο, και είχαν αφορμή τις καταγγελίες των δύο ότι η εκλογική διαδικασία ήταν στημένη. Στις ΗΠΑ αυτόν τον καιρό, τα δικαστήρια επιβάλλουν σοβαρές ποινές σε πρωταγωνιστές της ανταρσίας. Εκφράζονται επιφυλάξεις εάν οι Αρχές της Βραζιλίας θα επιδιώξουν την τιμωρία των στασιαστών με τον ίδιο ζήλο, καθώς ο Μπολσονάρο έχει πολλούς υποστηρικτές ακόμη σε ένα εκλογικό σώμα που μοιράστηκε στη μέση στις εκλογές. Για τις δημοκρατίες, ζητούμενο είναι να υπάρχει η επιβολή του νόμου, χωρίς υπερβολές ή εξαιρέσεις, ώστε να επικρατεί αίσθηση δικαιοσύνης. Στις ΗΠΑ μπορεί να διώκονται οι εισβολείς στο Καπιτώλιο, όμως το πολιτικό σύστημα άφησε ανοικτή την πόρτα για την υπονόμευση της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης από μέσα. Πολιτικά πρόσωπα που ενθάρρυναν (αν δεν βοήθησαν κιόλας) τους στασιαστές βρίσκονται στα έδρανα της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας. Ενώ οι Δημοκρατικοί διατήρησαν τον έλεγχο της Γερουσίας στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, οι Ρεπουμπλικανοί κατέκτησαν τη Βουλή, με 222 έδρες εναντίον των 212 των Δημοκρατικών. Ομως, χρειάστηκαν 15 ψηφοφορίες σε διάστημα πέντε ημερών για να εκλεγεί πρόεδρος του σώματος ο Κέβιν Μακάρθι, με 216 ψήφους, καθώς 20 σκληροπυρηνικοί Ρεπουμπλικανοί βουλευτές οπαδοί του Τραμπ αγνοούσαν την προτροπή και του τέως προέδρου να στηρίξουν τον υποψήφιο του κόμματός τους. Ο Μακάρθι εξελέγη μόνο όταν ενέδωσε σε ακραίες απαιτήσεις, συνάπτοντας σειρά συμφωνιών με τους αντάρτες. Παρότι κάποιες παραμένουν μυστικές, αυτές που γνωρίζουμε αφορούν αλλαγές στις διαδικασίες της Βουλής, παρέχοντας ακόμη μεγαλύτερη ισχύ στους ακραίους, εμποδίζοντας τη λειτουργία του Κογκρέσου και της κυβέρνησης με απρόβλεπτες, ίσως καταστροφικές, συνέπειες.
