«Ως ανθρωπότητα αυτούς τους στόχους πρέπει να θέτουμε. Να ανοίγουμε δρόμους έτσι ώστε οι επόμενες γενιές επιστημόνων να έχουν περισσότερες απαντήσεις. Μη βλέπετε μόνο τις συγκλονιστικές εικόνες του Σύμπαντος που δημοσιοποιήθηκαν. Σκεφτείτε πόση νέα γνώση, πόση τεχνολογία έχει παραχθεί μέσα από αυτήν την προσπάθεια που τώρα αξιοποιείται στην Ιατρική και σε άλλα πεδία και επιστρέφεται με πολλούς τρόπους στην κοινωνία».
Αυτά μου είχε πει το περασμένο καλοκαίρι ο Πολυχρόνης Πατάπης. Ο Ελληνας ερευνητής, ως μέλος της επιστημονικής ομάδας του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb, της πιο τελειοποιημένης χρονομηχανής που έχει κατασκευαστεί, βρισκόταν στις αρχές Ιουλίου στην αίθουσα ελέγχου στη Βαλτιμόρη όταν… άνοιξαν οι πύλες του Σύμπαντος και έφτασαν οι πρώτες εικόνες από το τηλεσκόπιο. Να μια συγκλονιστική στιγμή του 2022, η βαθύτερη άποψη του Σύμπαντος που έχει καταγραφεί ποτέ, η στιγμή που είδαμε τους πιο παλιούς γαλαξίες, που «ταξιδέψαμε» 13,6 δισ. χρόνια πίσω στον χρόνο.
Σε μια χρονιά πολέμου στην καρδιά της Ευρώπης, με χιλιάδες νεκρούς και εκατομμύρια ξεριζωμένους, με εκτεταμένες καταστροφές, οδύνη και απαισιοδοξία, χρονιά ενεργειακής και επισιτιστικής κρίσης, είναι δύσκολο να σκεφτείς τώρα στην εκπνοή του έτους, πως το 2022 είχε πολλές καλές στιγμές· ο πόλεμος τα σκεπάζει όλα. Ομως το ’22 είχε φως, είχε στιγμές δημιουργίας, ελπίδας, αλληλεγγύης.
Σημειώθηκαν επιστημονικές νίκες που θα δώσουν απαντήσεις σε μεγάλα προβλήματα τα επόμενα χρόνια. Από τα εξατομικευμένα εμβόλια mRNA που αποτελούν τη μεγάλη ελπίδα για τη θεραπεία του καρκίνου μέχρι τις πρώτες ετερόλογες μεταμοσχεύσεις –μεταμόσχευση ζωικού οργάνου σε άνθρωπο– τεράστιο στοίχημα για την ιατρική και την κοινωνία τη στιγμή που η ανθρωπότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με το ζήτημα της έλλειψης οργάνων προς μεταμόσχευση. Χάρη στα όπλα της επιστήμης, η χρονιά που φεύγει ήταν η πρώτη με λιγότερο φόβο και μεγαλύτερη κινητικότητα. Αρχίσαμε να ζούμε πιο κανονικά, επιστρέψαμε στην αγία καθημερινότητα έπειτα από την πανδημική «ακινησία» των προηγούμενων ετών.
Η τεχνολογία, η επιστήμη, η ανθρώπινη σκέψη, μας πρόσφεραν και το 2022 εργαλεία να κοιτάξουμε το αδιανόητο, να θεραπεύσουμε το δύσκολο, να κατακτήσουμε το δυσπρόσιτο. Ομάδες ερευνητών και επιστημόνων από ολόκληρο τον κόσμο, ξεκίνησαν ή ολοκλήρωσαν μέσα στη χρονιά κολοσσιαία ερευνητικά έργα στη βιολογία, στην ιατρική, στις νευροεπιστήμες και στη γενετική, την τεχνητή νοημοσύνη, την αστροφυσική. Είναι συλλογικές προσπάθειες που δίνουν σπουδαίους καρπούς. Η πορεία προς τη γνώση είναι αδιάκοπη. Και είναι η φλόγα μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι.
