Τα φαινόμενα βίας με πρωταγωνιστές εφήβους είναι πολλά, ανησυχητικά και εγείρουν τους γνωστούς καλοπροαίρετους προβληματισμούς για το πού βαδίζει η νέα γενιά. Είναι όντως οι έφηβοι του 21ου αιώνα χειρότεροι από τους συνομηλίκους τους της δεκαετίας του ’50 και του ’60;
Θα μπορούσα να πω το απλουστευτικό, πως όσο καλύτερες ήταν αυτές οι δεκαετίες από την τρέχουσα, τόσο καλύτεροι ήταν και οι έφηβοι αυτών των δεκαετιών από τους σημερινούς. Επειδή όμως η σύγκριση εντελώς ανόμοιων καταστάσεων οδηγεί σε λάθος συμπεράσματα, ας αφήσουμε στην άκρη το τι «γινόταν στη δική μας την εποχή». Τους ανθρώπους και κυρίως τους εφήβους τους κρίνουμε με βάση το περιβάλλον στο οποίο κινούνται και κυρίως με βάση τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν. Εκεί δοκιμάζονται οι αντιστάσεις και οι αντοχές.
Στις δεκαετίες του ’50, του ’60 και του ’70 οι προκλήσεις ήταν ελάχιστες, γιατί οι κοινωνίες ήταν πολύ πιο συντηρητικές, με την αίσθηση της πειθαρχίας και της τιμωρίας αυξημένη. Αλλιώς ήταν το γυμνάσιο με το πηλήκιο με την κουκουβάγια και τους άρρενες μαθητές «εν χρω κεκαρμένους» και αλλιώς είναι τα σημερινά. «Λες τα αυτονόητα», θα μου πει ο αναγνώστης. Οντως λέω τα αυτονόητα, γιατί ζούμε σε μια κοινωνία από την οποία έχει εξοβελιστεί το αυτονόητο.
Και πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε τα συνεχή φαινόμενα της εφηβικής βίας; Οι έφηβοι σήμερα δεν ζουν μέσα σε στεγανά, όπως ζούσαμε εμείς τη δικιά μας την εφηβεία. Στα δικά μας τα χρόνια ελάχιστες ήταν οι φωλιές όπου μπορούσαμε, στον ελεύθερο χρόνο, να συναντηθούμε με τους συνομηλίκους μας. Και αν μπορέσουμε σήμερα να αξιολογήσουμε αυτή την κατάσταση, αποβάλλοντας τη νοσταλγία, θα την κρίνουμε αρνητικά.
Εμείς μεγαλώσαμε σε ένα προστατευμένο περιβάλλον, με ελάχιστες επιλογές και με αυστηρή οικογενειακή και εκπαιδευτική επιτήρηση. Σήμερα, όταν οι συναναστροφές είναι στο έπακρον ελεύθερες, η χρήση του Διαδικτύου διαρρηγνύει τα όρια της παρέας –προβάλλοντας παγκοσμίως διάφορα πρότυπα– είναι ερμηνεύσιμα τα πρόσφατα ανησυχητικά γεγονότα, που όμως δεν χαρακτηρίζουν μια ολόκληρη γενιά εφήβων. Γιατί δεν πρέπει να λησμονούμε πως οι χιλιάδες σημερινοί νέοι που διαπρέπουν στις σπουδές τους ή που εργάζονται για να ζήσουν, υπήρξαν και αυτοί έφηβοι.
