Καρπός της ασθενείας
Δεν είναι ψέμα· στα κοινωνικά δίκτυα είναι αναρίθμητοι εκείνοι που χρησιμοποιούν τις ασθένειες για να αποσπάσουν like και όλα όσα τα likes γεννούν παραπλεύρως, συν τω χρόνω (επιρροή, διασημότητα, φίλους, γνωριμίες). Σελίδες και προσωπικά προφίλ μάς παρακινούν να στείλουμε μια ευχή σε ένα παιδί που υποφέρει, διηγούνται δραματικές ιστορίες και φιλοξενούν δακρύβρεχτες εξομολογήσεις κακής υγείας, ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που η ασθένεια αποτελεί αποκύημα φαντασίας, με τις εικόνες των καταπονημένων ασθενών να αποδεικνύονται είτε κλεμμένες είτε πλαστές. Η βιομηχανία του οίκτου εμφιλοχωρεί και στις ψυχικές νόσους: υπάρχουν πρόσωπα, επώνυμα και μη, που δεν σταματούν να μιλάνε για την κατάθλιψή τους και να μας δίνουν αναλυτικό λογαριασμό του «αγώνα» και της «μάχης» τους· ο αγώνας και η μάχη γίνονται ολοένα πιο πληθωρικά, ολοένα πιο κραυγαλέα όσο η ανταπόκριση του κόσμου στο δόλωμα της ασθενείας δίνει σημάδια ενεργού ή ακόμη κι εμπορικού ενδιαφέροντος (κάποιοι έχουν και μια πραμάτεια να πουλήσουν κάτω από το πέπλο της προσωπικής τραγωδίας). Η αρρωστολογία στις ακραίες της εκφάνσεις προκαλεί ίσως αμηχανία ή και κάποια γέλια, αλλά προστατεύεται από μιαν άτυπη κοινή παραδοχή: καλύτερα να μιλάμε για τις ασθένειες παρά να τις κρύβουμε· καλύτερα να ερμηνεύουμε την επίδειξη της συμφοράς ως ενημέρωση παρά ως ψάρεμα συμπάθειας.
Η επωφελής δημοσιότητα
Πέρα, όμως, από εκείνους που μιλούν διαρκώς για ασθένειες (δικές τους ή άλλων) με ωφελιμιστικά κίνητρα, υπάρχουν και αυτοί που το κάνουν από ηθικό χρέος· χρέος προς μια κοινωνία που παραμένει ανεξοικείωτη με το άχθος ενός σώματος που ασθενεί· χρέος απέναντι σε μια νοοτροπία εχθρική προς το μη κανονικό, που ωθεί στην αποσιώπηση· χρέος προς τον εαυτό τους ως κοινωνικού και πολιτικού όντος. Ποιος αμφιβάλλει για τη γενναιότητα της Φώφης Γεννηματά όταν μίλησε για τον καρκίνο, αναλαμβάνοντας μάλιστα το ρίσκο των δόλιων επιθέσεων που δέχτηκε επί χρόνια γι’ αυτό; Ποιος αμφιβάλλει ότι η Ντόρα Μπακογιάννη και ο Σταύρος Θεοδωράκης έκαναν καλά που μίλησαν για την αρρώστια τους –χωρίς φυσικά να την κάνουν σίριαλ– εφιστώντας αποτελεσματικά την προσοχή του κόσμου στην πρόληψη; Υπάρχουν πολλά είδη δημοσιότητας και όποιος θέλει να διακρίνει ανάμεσα στη ναρκισσιστική και στην κοινωνικά επωφελή, δεν έχει παρά να εξετάσει κάτι απλό: ποιος ευνοείται από αυτήν;
Συγκαλυμμένη εμπάθεια
Οι επιθέσεις που δέχτηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης πριν από λίγες ημέρες, όταν, με νηφαλιότητα, αισιοδοξία και χωρίς περιττή φανφάρα, δημοσιοποίησε το πρόβλημα υγείας της αδελφής του, δεν ήταν επιθέσεις ενάντια στην πράξη του, αλλά ενάντια στον ίδιο. «Εργαλειοποίησε το πρόβλημα της αδελφής του», «πουλάει την προσωπική του ζωή για λίγες ψήφους», είπαν κάποιοι, χωρίς να εξηγούν τι είδους εργαλείο είναι ο καρκίνος συγγενικού προσώπου για έναν πρωθυπουργό και πώς ακριβώς ευνοείται ο ίδιος από αυτόν. Θα κερδίσει ο Μητσοτάκης μία ψήφο που δεν θα κέρδιζε, επειδή νοσεί η αδελφή του; Μήπως θα υφαρπάξει τη συμπάθεια κάποιου που δεν θα τον συμπαθούσε διαφορετικά; Αραγε, πόσο κρατάει αυτή η εύνοια; Μέχρι τη θεραπεία της ασθενούς; Οσο η σχετική ανάρτηση μαζεύει like; Συνηθίζει ο συγκεκριμένος πολιτικός (ο οποίος δημοσκοπικά δεν έχει καν πρόβλημα) να χειραγωγεί το αίσθημα των ακολούθων του στα κοινωνικά δίκτυα; Η ιστορία, πάντως, έχει δείξει το αντίθετο: εκείνοι που τον εχθρεύονται είναι που παραμονεύουν κατά καιρούς κάτω από τις αναρτήσεις του για να τον πολεμήσουν με θυμωμένες φατσούλες.
Χαρακτηρολογικό δίλημμα
Οσοι προβληματίζονται από τη δημόσια εικόνα του Κυριάκου Μητσοτάκη, θα πρέπει να αποφασίσουν τι είδους πρωθυπουργό επιθυμούν. Θέλουν έναν απόμακρο πρωθυπουργό-ρομπότ, για τον οποίο δεν θα γνωρίζουν τίποτα πέρα από μύθους και κουτσομπολιά; Είναι δικαίωμά τους. Ωστόσο, αν τον αποκτήσουν, μετά θα είναι αντιφατικό να τον βρίσκουν ελιτιστή· δεν θα έχει νόημα να του καταλογίζουν την απόσταση που τους χωρίζει από αυτόν ως δικό του ηθικό ελάττωμα. Θέλουν έναν πρωθυπουργό πρόθυμο να γεφυρώσει διά της επικοινωνίας το ταξικό χάσμα που τον χωρίζει από το εκλογικό σώμα; Τότε θα πρέπει να δέχονται και τις οικογενειακές του αναφορές με λιγότερη καχυποψία· θα πρέπει να σταματήσουν να σκανδαλίζονται κάθε φορά που μαθαίνουν ότι πήγε στην παραλία· θα πρέπει να του αναγνωρίζουν το δικαίωμα να επισκέπτεται σαλονάκια ψυχαγωγικών εκπομπών και όχι μόνο αποστειρωμένα ειδησεογραφικά στούντιο.
Θεμιτές αφηγήσεις
Καθώς η επιστήμη εξελίσσεται και τα όπλα εναντίον του καρκίνου δυναμώνουν, είναι σημαντικό να αλλάξει σταδιακά και η πρόσληψη της ασθένειας από τον άνθρωπο. Κάθε ιστορία που μας φέρνει πιο κοντά στο δυσάρεστο ενδεχόμενο, ακόμη κι αν έχει τα σκοτεινά πολιτικά κίνητρα που ορισμένοι φαντάζονται, είναι μια χρήσιμη ιστορία – αν όχι για εμάς, ίσως για κάποιον διπλανό μας χωρίς τη δική μας ενημέρωση. Κάθε ιστορία που εισάγει την άβολη πλην αναγκαία αλήθεια στη συλλογική συνείδηση είναι μια θετική συμβολή στον αγώνα που ίσως κάποτε δώσουμε. Αν κάποιος θέλει να επιτεθεί στον πρωθυπουργό, έχει άπειρους λόγους να το κάνει· δεν χρειάζεται να εφευρίσκει νέους.
