Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι πολύ χειρότερα. Ενώ ούτε η σύνοδος κορυφής των 20 ισχυρότερων οικονομιών στο Μπαλί της Ινδονησίας ούτε η διεθνής διάσκεψη για το κλίμα στο Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου κατέληξε σε θεαματική συμφωνία, και οι δύο παρείχαν στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να συζητήσουν τα φλέγοντα προβλήματα της εποχής, να αφήσουν περιθώρια για συνεργασία, να μην οδηγηθούν τα πράγματα σε αδιέξοδο. Τις ίδιες ημέρες, η είδηση ότι οι Δημοκρατικοί θα διατηρήσουν τον έλεγχο της Γερουσίας (αποτρέποντας την κυριαρχία των Ρεπουμπλικανών, οι οποίοι επικράτησαν στη Βουλή των Αντιπροσώπων) και η πρώτη συνάντηση μεταξύ Τζο Μπάιντεν και Σι Τζινπίνγκ αφήνουν περιθώρια για να υπάρξει συνεργασία μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία και για τον περιορισμό των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης. Απόλυτος έλεγχος του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς θα εμπόδιζε και τις δύο προσπάθειες.
Δεν γνωρίζουμε πολλά για το περιεχόμενο της κουβέντας Μπάιντεν – Σι, όμως, αρκούσε η περιγραφή της από την κινεζική κυβέρνηση ως «πλήρης, ειλικρινής και εποικοδομητική» για να μεταφερθεί το θετικό κλίμα στη σύνοδο. Το κοινό ανακοινωθέν καταδίκασε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και απαίτησε την άνευ όρων απόσυρση των ρωσικών δυνάμεων. Μετά την οπισθοχώρηση των Ρώσων από τη Χερσώνα, ο (απών από την Ινδονησία) Βλαντιμίρ Πούτιν είδε τα ισχυρότερα στηρίγματά του –την Κίνα και την Ινδία– να απομακρύνονται, εντείνοντας την απομόνωσή του. (Ετσι αυξάνεται και η εξάρτησή του από τον Ερντογάν, ο οποίος θα λογαριάζει πότε θα τον συμφέρει περισσότερο να στραφεί εναντίον του Ρώσου ομολόγου του.) Σαν σημάδι για το πόσο χειρότερα θα μπορούσαν να εξελιχθούν τα πράγματα ήταν η είδηση –κατά τη διάρκεια της συνόδου– ότι ρωσικός πύραυλος έπληξε την Πολωνία, σκοτώνοντας δύο πολίτες της χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ. Οταν διαπιστώθηκε ότι ο πύραυλος ήταν μέρος της αεράμυνας της Ουκρανίας, η ανακούφιση των συμμετεχόντων ήταν διάχυτη, καθώς αποφεύχθηκε κλιμάκωση της κρίσης. Η συνέχιση των εξαγωγών σιτηρών από την Ουκρανία (με τη θετική συμβολή της Τουρκίας) αμβλύνει τις επιπτώσεις της διεθνούς επισιτιστικής κρίσης, που είναι αποτέλεσμα και του πολέμου και της κλιματικής κρίσης.
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν είδε τα ισχυρότερα στηρίγματά του – την Κίνα και την Ινδία– να απομακρύνονται, εντείνοντας την απομόνωσή του.
Η ανάγκη για ουσιαστική συνεργασία μεταξύ όλων των χωρών, αλλά κυρίως των μεγάλων δυνάμεων, ήταν στο επίκεντρο των συζητήσεων για το κλίμα στη 15νθήμερη COP27 στην Αίγυπτο. Η διάσκεψη παρατάθηκε έως χθες το βράδυ (Σάββατο), σε μια τελευταία προσπάθεια να υπάρξει απόφαση. Εως την Παρασκευή το βράδυ το κύριο πρόβλημα ήταν η δυσκολία των πλουσιότερων χωρών, οι οποίες συμβάλλουν περισσότερο στη ρύπανση, να χρηματοδοτήσουν τις φτωχότερες, που πλήττονται περισσότερο. Για να περιοριστούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η θερμοκρασία δεν πρέπει να ανέβει ψηλότερα από 1,5 βαθμό Κελσίου απ’ ό,τι ήταν στην αρχή της Βιομηχανικής Επανάστασης. Ηδη, μόνο φέτος η Κίνα, οι ΗΠΑ, η Ευρώπη, το Πακιστάν, χώρες της Αφρικής κ.ά. επλήγησαν από πρωτοφανή, ακραία φαινόμενα. «Ο κόσμος καίγεται και πνίγεται μπροστά στα μάτια μας», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στην αρχή της διάσκεψης. «Παροτρύνω όλους να δείξουν ότι το βλέπουν – και ότι το καταλαβαίνουν».
Ο χειμώνας θα είναι δύσκολος, με τον πόλεμο και ακραία καιρικά φαινόμενα να εντείνουν τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, της πείνας, του πληθωρισμού, της μετανάστευσης. Ομως, οι πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ και οι συναντήσεις στην Ινδονησία και στην Αίγυπτο κράτησαν ζωντανή την ελπίδα πως ίσως αποφευχθούν τα χειρότερα.
