H τραγική υπόθεση της σεξουαλικής κακοποίησης του 12χρονου κοριτσιού στον Κολωνό, με τη μητέρα να κατηγορείται για μαστροπεία, ανέδειξε το ερώτημα τι φταίει και δεν αντιμετωπίζονται εγκαίρως τα περιστατικά κακοποίησης παιδιών. Βέβαια, μετά τις αποκαλύψεις στον Κολωνό εστιάσαμε στην κακοποίηση, αλλά το βάρος θα πρέπει να δοθεί αρχικά στην παραμέληση των παιδιών. Και αυτό διότι η παραμέληση είναι ο «προθάλαμος» της κακοποίησης, άρα όταν γίνει αντιληπτή, μπορούν να προληφθούν κακοποιητικές συμπεριφορές προς το παιδί.
Ο ρόλος του σχολείου είναι σημαντικός, αλλά και δύσκολος. Οπως μου ανέφεραν εκπαιδευτικοί με πείρα σε διευθυντικές θέσεις σε μεγάλες σχολικές δομές του κέντρου της Αθήνας, η αναλογία των περιπτώσεων είναι συντριπτικά υπέρ της παραμέλησης παρά της κακοποίησης. Οι ενδείξεις παραμέλησης ενός παιδιού είναι εμφανέστερες στις μικρότερες ηλικίες του δημοτικού, επειδή τότε το παιδί έχει περισσότερο ανάγκη τα μέλη της οικογένειας, οπότε είναι πιο εύκολο να γίνει αντιληπτή τυχόν απουσία τους. Στο γυμνάσιο ή στο λύκειο είναι ευκολότερο τα σημάδια να μην ερμηνευθούν σωστά, καθώς μπορούν να αποδοθούν στην εφηβεία. Μάλιστα, ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι κρισιμότερος στα μεγάλα αστικά κέντρα σε σχέση με την περιφέρεια, όπου υπάρχει και το δίχτυ ασφαλείας της γειτονιάς.
Οι ψυχολόγοι στα σχολεία είναι απαραίτητοι, ωστόσο, για να πιάνει τόπο η βοήθειά τους στα παιδιά χρειάζεται να υποστηρίζονται από κοινωνικούς λειτουργούς. Είναι ενδεικτικό ότι σε περίπτωση που παρατηρηθούν προβλήματα σε κάποιο παιδί από τον ψυχολόγο, ο διευθυντής της σχολικής μονάδας πρέπει αρχικά να καλέσει τις κοινωνικές υπηρεσίες, οι οποίες κρίνουν εάν χρειάζεται δικαστική συνδρομή. Και αυτό μόνον όταν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις κακοποίησης. Η κλήση των εισαγγελικών αρχών από το σχολείο δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνεται με ευκολία, καθώς δηλητηριάζει τις σχέσεις γονέων και παιδιού με τους δασκάλους τους, ενώ και το παιδί μπορεί να εισπράξει την προληπτική κίνηση των εκπαιδευτικών αρνητικά, ως απόρριψή του.
Η αλυσίδα των αρμοδιοτήτων εμφανίζεται να είναι σαφής νομοθετικά, όμως, στην πράξη το σύστημα δυσλειτουργεί, καθώς το κοινωνικό κράτος περιορίζεται σε μια επιδοματική πολιτική χωρίς εξατομίκευση και εστίαση στα πρόσωπα. Ετσι, βέβαια, είναι πιο βολικό, όταν ουδείς θέλει να δει το πρόβλημα κατάματα.
