Πολλά έχουν γραφεί και ειπωθεί για τη δημόσια παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, ο οποίος ζήτησε πλήρη διαφάνεια για την υπόθεση των υποκλοπών. Ισως δεν αποτέλεσε έκπληξη ότι στο εσωτερικό σκηνικό η παρέμβασή του προκάλεσε αναταραχή καθώς ως ο μακροβιότερος ηγέτης της Νέας Δημοκρατίας και πρωθυπουργός επί 5,5 χρόνια, παραμένει δημοφιλής στις τάξεις του κυβερνώντος κόμματος και οι απόψεις του έχουν το δικό τους ειδικό βάρος. Υπήρξαν πολλές εικασίες για τα κίνητρα πίσω από την απόφασή του να μιλήσει ζητώντας «όλα να έρθουν στο φως» και η συνεχιζόμενη έρευνα να αποσαφηνίσει το «ποιος διέταξε κάτι τέτοιο και γιατί».
Ωστόσο, εάν πάρει κάποιος αποστάσεις από τους εσωτερικούς συσχετισμούς και τις ερμηνείες που οδήγησαν σε διαρροές, απαντήσεις και εκατέρωθεν εξηγήσεις, και σταθεί στην ουσία των λεγομένων του, θα συμπεράνει ότι αυτό που είπε δεν ήταν παρά το προφανές, ότι «διαύγεια και διαφάνεια είναι θεμελιώδη ζητούμενα για σύννομο και ομαλό δημόσιο βίο» και πως σε τέτοιου είδους καταστάσεις η κάθαρση επέρχεται μόνο εφόσον αυτές αποσαφηνιστούν πλήρως.
Υπάρχει, δε, και μια διάσταση με την οποία οι περισσότεροι, βυθισμένοι στα εσωτερικά, συχνά και εσωκομματικά, πάθη, λίγο ασχολούνται. Αφορά την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό η οποία έχει τη δική της μείζονα σημασία, όπως έδειξε και η ζημία που προκάλεσαν τα αρνητικά δημοσιεύματα σε έγκυρα ξένα μέσα ενημέρωσης (NY Times, Politico, Spiegel).
Για όσους εκτός Ελλάδας ασχολούνται ή παρακολουθούν τις εξελίξεις στη χώρα μας –θεσμούς, κυβερνήσεις, επενδυτές– αυτό που ίσως πρέπει να κρατήσουν είναι ότι οι διαφορετικές διαδικασίες έρευνας προχωρούν, και ότι όχι μόνον η αντιπολίτευση στο σύνολό της, αλλά και οι διαφορετικές τάσεις του κυβερνώντος κόμματος, έχουν δηλώσει την υποστήριξή τους στην ανάγκη να χυθεί άπλετο φως.
Οι σημερινοί τρόποι συμπεριφοράς σε μια σειρά από κρατικούς θεσμούς, συμπεριλαμβανομένου του ευαίσθητου τομέα των μυστικών υπηρεσιών, πρέπει να αλλάξουν. Να γίνουν πιο διαφανείς και αποτελεσματικοί. Αυτό που συνέβαινε στο παρελθόν, όπου κάποιοι ηγέτες έκαναν ό,τι ήθελαν, πρέπει να μην επαναληφθεί σε μελλοντικές κυβερνήσεις.
Υπό αυτό το πρίσμα, και για να διασφαλιστεί η συνέχεια, πρέπει όντως να καταβληθούν προσπάθειες να υπάρξει διακομματική συνεργασία για τη μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της λειτουργίας των μυστικών υπηρεσιών. Ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στην εξουσία, το κράτος πρέπει να ενεργεί με τρόπο που να εμπνέει εμπιστοσύνη στους πολίτες, κάτι που –όλοι συμφωνούν– δεν συμβαίνει σήμερα και πρέπει να αλλάξει.
Σε αυτή τη φάση τα μηνύματα, και προς τους έξω, είναι δύο: πρώτον, σε ό,τι αφορά την τρέχουσα υπόθεση των υποκλοπών, ένα ατόπημα που έπληξε την εικόνα της χώρας, η διερεύνησή του βρίσκεται σε εξέλιξη έχοντας ευρεία αποδοχή κομμάτων και κοινής γνώμης και, δεύτερον, δρομολογούνται βελτιώσεις στον τρόπο λειτουργίας φορέων και θεσμών ώστε να υπηρετούν το εθνικό συμφέρον, όχι ένα κόμμα ή ένα πρόσωπο.
