Κάθε χρόνο η επέτειος αποκατάστασης της Δημοκρατίας αποτελεί μια καλή αφορμή για αναστοχασμό, κάτι που σχεδόν ποτέ δεν συμβαίνει. Αντιθέτως φέτος, όπως και πέρυσι, αλλά και τις υπόλοιπες χρονιές, την τελετή ακολούθησε ένας ορυμαγδός λάσπης ο οποίος διαχύθηκε από πολιτικούς, πολιτευτές, δημοσιογράφους, «περσόνες» των κοινωνικών δικτύων και λοιπούς επιπλέοντες στα λιμνάζοντα νερά της επικαιρότητας, δημοσιολογούντες. Δεν περιορίζεται, όμως, αυτή η κατάσταση στα μικροπολιτικά των δεξιώσεων όπου στοιβάζονται λογής κυνηγοί δημοσιότητας.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η επιστροφή της ακραίας πολιτικής πόλωσης στην Ευρώπη, η αναταραχή των εφοδιαστικών αλυσίδων, ο πληθωρισμός, η ενεργειακή φτώχεια, το αυξανόμενο κόστος ζωής που απειλεί να τινάξει στον αέρα ακόμα και τις πιο στέρεες δημοκρατίες του δυτικού κόσμου, αποτελούν φαινόμενα που, προφανώς, δεν μπορεί να εξηγηθούν στις λίγες αράδες ενός ρεπορτάζ ή μιας ανάλυσης. Από όπου και αν προέρχονται, όπου και αν αναρτώνται ή τυπώνονται. Μπορούν όμως να παρουσιαστούν, να επιχειρηθεί η προσέγγισή τους με τη βοήθεια ειδικών, ίσως με κάποιες συνεντεύξεις (κατά προτίμηση όχι προετοιμασμένες και κατά παραγγελία, όπως πλέον κατά κόρον συμβαίνει).
Ωστόσο τα τελευταία 10 χρόνια, κάθε χρόνο και λίγο χειρότερα, δεν υφίσταται παρά ελάχιστη παραγωγή ειδήσεων και αναλύσεων που αποτελούν πρωτογενές αντικείμενο έρευνας και επαγγελματικής δουλειάς. Γι’ αυτό άλλωστε, όταν υπάρχει κάποια έρευνα ή είδηση που αποτελεί αντικείμενο δουλειάς, αυτή ξεχωρίζει… σαν τη μύγα μέσα στο γάλα. Αφού, βεβαίως, προηγουμένως ενταχθεί σε κάποια συνωμοσία ή στοχευμένη διαρροή.
Κάπως έτσι πορευόμαστε, με πυξίδα το ψεύδος, και η άποψη οποιουδήποτε έχει τη δυνατότητα να διατηρεί πρόσβαση σε κάποιο μέσο μαζικής ενημέρωσης ή, αν είναι «influencer» (το βλέπουμε και αυτό στη δημοσιογραφία πλέον), στα κοινωνικά δίκτυα, μπορεί να εκφράζεται ανεμπόδιστα και –κυρίως– αφιλτράριστα, με το μακρύ και το κοντό της. Πρόκειται για επαγγελματίες οι οποίοι ζουν πωλώντας σε όλους μας σκουπίδια και αποφάγια, καλυμμένα με πολλά πολλά φίλτρα.
Η δημοσιογραφία δεν είναι μια αφηρημένη τέχνη, ούτε βέβαια και λειτούργημα, όπως κάποιοι υποστηρίζουν. Αποτελεί ένα επάγγελμα το οποίο έχει περιγραφή, μεθοδολογία και τυποποίηση του παραγόμενου αποτελέσματος.
Για τα αίτια αυτής της θλιβερής κατάστασης έχουν γίνει επιστημονικές και μη αναλύσεις. Η «μετα-αλήθεια», η αποθέωση των κοινωνικών δικτύων, η επιστροφή της προπαγάνδας, οι «ψευδείς ειδήσεις», η κρίση της Δημοκρατίας, είναι όλα μέρος του προβλήματος. Ο πυρήνας του όμως είναι ένας: Η παραγωγή και διασπορά αξιόπιστων ειδήσεων (με τη μορφή της δημοσιογραφίας ή άλλη) αποτελεί χώρο επαγγελματικό, ο οποίος πρέπει να απασχολεί ανθρώπους που θα πληρώνονται και θα παράγουν κανονικό, αξιολογημένο έργο. Διαφορετικά η μετατροπή του σε αποθήκη ανειδίκευτων εργατών δεν αργεί.
