Οποτε αυξάνεται η τουρκική επιθετικότητα και αναμένονται υψηλές θερμοκρασίες και πυρκαγιές, πληθαίνουν οι προβλέψεις για «θερμό καλοκαίρι». Με αυτό το κριτήριο, το φετινό πιθανότατα θα είναι ακόμη πιο καυτό από τα προηγούμενα. Θα χρειαστεί μεγάλη προσπάθεια για να αποφύγουμε επικίνδυνες εξελίξεις στα μόνιμα μέτωπα που αντιμετωπίζουμε και στις νέες απειλές της εποχής. Ομως, όσο δύσκολο και αν είναι το καλοκαίρι, ο χειμώνας θα είναι ακόμη πιο σκληρός και επικίνδυνος. Μια σειρά προβλημάτων που κορυφώνονται, και το γεγονός ότι το 2023 είναι εκλογική χρονιά για την Ελλάδα, την Τουρκία και την Κύπρο, θα αυξήσουν περαιτέρω την ένταση στην εσωτερική πολιτική σκηνή και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ετσι, αντί το καλοκαίρι να προσφέρει την ευκαιρία να προετοιμαστούμε για τον δύσκολο χειμώνα που κάθε χώρα θα αντιμετωπίσει, το πιθανότερο είναι οι πολιτικές δυνάμεις να κλιμακώσουν τη μεταξύ τους ένταση.
Στις διαχρονικές προκλήσεις της τουρκικής επιθετικότητας, της κλιματικής κρίσης και των υπέρογκων χρεών, προστίθενται η ακρίβεια, η ανασφάλεια στην προμήθεια ενέργειας και η επερχόμενη επισιτιστική κρίση. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επιδεινώνει την κατάσταση σε όλα αυτά τα μέτωπα. Στην Ελλάδα, τον Μάιο ο πληθωρισμός έφθασε στο 10,7%, ενώ στην Τουρκία (ο επίσημος) καταγράφηκε στο 73%. Ομως, ακόμη δεν έχουν φανεί οι σοβαρότερες επιπτώσεις της ταραχής στις αγορές ενέργειας και τροφίμων, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες ακόμη προμηθεύονται ρωσικά πετρέλαια και αέριο, ενώ μεγάλο μέρος της σοδειάς ουκρανικών και ρωσικών σιτηρών είχε φθάσει στις αγορές πριν από τον πόλεμο. Οσο περνάει ο καιρός θα φαίνονται ολοένα περισσότερο οι ελλείψεις, και οι τιμές θα ανεβαίνουν.
Το γεγονός ότι το 2023 είναι εκλογική χρονιά για την Ελλάδα, την Τουρκία και την Κύπρο, θα αυξήσει περαιτέρω την ένταση στην εσωτερική πολιτική σκηνή και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Οι πολιτικές επιπτώσεις της ακρίβειας είναι ήδη ορατές. Στην Ελλάδα, ο ΣΥΡΙΖΑ επενδύει στη δυσαρέσκεια που προκαλεί η οικονομική δυσχέρεια των πολιτών, ενώ στην Τουρκία κυβέρνηση και αντιπολίτευση ομονοούν στην επιθετικότητα εναντίον της Ελλάδας, με εξαίρεση μόνο το δημοκρατικό HDP, του οποίου η ηγεσία βρίσκεται στη φυλακή. Είναι εντυπωσιακή η ευκολία με την οποία η Τουρκία εξάγει τα προβλήματά της με στόχο οι πολιτικοί της, παρά τις διαφορές τους στο εσωτερικό, να συσπειρώνουν τους ψηφοφόρους τους. Στην Ελλάδα, προτεραιότητα της αντιπολίτευσης είναι να καταγγέλλει συνεχώς την κυβέρνηση για «ενδοτισμό», όποια και αν είναι η στάση της. Στην Τουρκία, όσο πλησιάζουν οι προεδρικές εκλογές, τόσο πιο επιθετικός θα γίνεται ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με την αντιπολίτευση να εμφανίζεται ακόμη πιο «πατριωτική» απ’ αυτόν, κατηγορώντας τον ότι δεν είναι αρκετά τολμηρός εναντίον της Ελλάδας. Στην Ελλάδα, οι βουλευτικές εκλογές θα οξύνουν την πολιτική αντιπαλότητα, καθώς το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής ενθαρρύνει τις έριδες και τις υπερβολές. Κάθε κόμμα (και κάθε πολιτικός) θα επιχειρεί να ξεχωρίσει μέσα από την πιο ακραία στάση που μπορεί να τηρήσει, ώστε να διαθέτει ισχυρότερο χαρτί στη μετεκλογική διαπραγμάτευση για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Ο χειμώνας θα είναι δύσκολος, λόγω των επιπτώσεων του πολέμου στην Ουκρανία, της τουρκικής επιθετικότητας, της ακρίβειας και της οικονομικής δυσχέρειας που αυτή προκαλεί. Ο συνδυασμός της κλιματικής κρίσης και της έλλειψης τροφίμων σε περιοχές όπου καταστρέφονται οι σοδειές και άνθρωποι ήδη πεινούν, αναμένεται να προκαλέσει λιμό και νέους πολέμους, με συνέπεια νέα κύματα μετανάστευσης. Ακόμη δεν γνωρίζουμε όλες τις επιπτώσεις της αναστάτωσης στις αλυσίδες διανομής που προκαλεί η πανδημία. Ούτε διαφαίνεται διάθεση συνεργασίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, ώστε να περιοριστούν οι συνέπειες των προβλημάτων και να δώσουν το καλό παράδειγμα σε άλλες χώρες. Αντιθέτως, η ρωσική επίθεση στην Ουκρανία και η αντιπαλότητα ΗΠΑ – Κίνας προμηνύουν ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση διεθνώς τους ερχόμενους μήνες. Σε αυτή τη ρευστότητα, καλούνται λαοί να επιλέξουν με ποιους θα σταθούν. Η Ελλάδα έχει δείξει σαφώς πού βρίσκεται, με τα κέρδη και τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται. Η Τουρκία, από την άλλη, επιδιώκει με κάθε τρόπο να ευνοηθεί από έναν ιδιότυπο συνδυασμό ουδετερότητας, παραπόνου και επιθετικότητας. Αυτό πιθανώς να της επιφέρει κέρδη, τα οποία θα είναι εις βάρος των γειτόνων της.
Η εποχή απαιτεί σταθερότητα σε θέσεις και ευελιξία σε πολιτικές, συνεννόηση μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων στο εσωτερικό, και ισχυρό πλέγμα συμμαχιών με άλλες χώρες. Οσον αφορά την Ελλάδα, η δυναμική διπλωματία των τελευταίων χρόνων και οι εξοπλισμοί βελτιώνουν τις προοπτικές μας, χωρίς, όμως, να εξουδετερώνουν την τουρκική απειλή. Ο Ερντογάν είναι σαν τον ποδοσφαιριστή που κάνει σουτ απ’ όπου βρίσκεται στο γήπεδο και, εάν δεν μπει γκολ, διαμαρτύρεται ότι αδικήθηκε. Με τις συνεχείς αξιώσεις του, δημιουργεί τετελεσμένα, απαιτώντας ανταλλάγματα για τα «εγκλήματα» εις βάρος του. Ευτυχώς υπάρχει περιθώριο να ενημερωθούν άλλες χώρες για όσα οι Ελληνες και άλλοι γείτονες γνωρίζουν για την τουρκική τακτική. Παρά την επιθυμία τους να έχουν «από κοντά» την Τουρκία, οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Γερμανία, κ.ά., αναγκάζονται να καταλάβουν ότι όσο δεν τίθενται όρια στον Ερντογάν, τόσο θα προκαλεί ολοένα μεγαλύτερη αναστάτωση γύρω του. Οι επικείμενες επισκέψεις στην Ελλάδα του Γερμανού καγκελάριου και των υπουργών Εξωτερικών και Οικονομικών τις επόμενες ημέρες θα δείξουν τον βαθμό που αυτό το καλοκαίρι αξιοποιείται από την κυβέρνηση και την αντιπολίτευσή μας για να προετοιμαστούμε για όσα έρχονται.
