Θα μπορούσε να είχε εγκαταλείψει την πόλη της, όπως είχαν ήδη κάνει τόσοι άλλοι άμαχοι. Επέλεξε, όμως, να μείνει. Εδώ και δύο μήνες, η Ουκρανή Μαρία Αβντέεβα περιμένει το πρώτο φως της μέρας στο Χάρκοβο για να μετρήσει χαλάσματα και απώλειες. Επισκέπτεται σημεία που επλήγησαν, φωτογραφίζει και βιντεοσκοπεί τα συντρίμμια, προσπαθεί να μιλήσει με τραυματίες. Μεταδίδει ό,τι υλικό έχει συγκεντρώσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε ένα άτυπο ψηφιακό ημερολόγιο πολέμου. Προσπαθεί να παρουσιάσει σε ένα διεθνές κοινό το μέγεθος της καταστροφής.
Στα τέλη Μαρτίου, όταν μιλήσαμε τηλεφωνικά μέσω WhatsApp, η Αβντέεβα μετρούσε περισσότερους από 66.000 ακολούθους στο Twitter. Πλέον έχει ξεπεράσει τις 89.000. Η επιλογή της να μετατραπεί στην ψηφιακή φωνή αυτού του πολέμου από το Χάρκοβο, δεν είναι τυχαία. «Ηταν απαραίτητο να υπάρχει κάποιος εδώ για να ενημερώνει σχετικά με όσα συμβαίνουν, γιατί από τη ρωσική πλευρά διακινείται παραπληροφόρηση», λέει.
Πριν από τη ρωσική εισβολή εργαζόταν ως διευθύντρια ερευνών στο think tank European Expert Association. Οι αναλύσεις της εστίαζαν κυρίως στις εκστρατείες παραπληροφόρησης από την πλευρά της Ρωσίας. Μόλις πέντε ημέρες πριν από τις πρώτες επιθέσεις, οι New York Times επικαλέστηκαν μία έρευνα στην οποία συμμετείχε η Αβντέεβα. Σύμφωνα με εκείνα τα συμπεράσματα, η ρωσική πλευρά διακινούσε ανυπόστατους ισχυρισμούς για να δικαιολογήσει την επικείμενη στρατιωτική της επιχείρηση. Ενας εξ αυτών των ισχυρισμών ανέφερε ότι η Ουκρανία επρόκειτο να κάνει χρήση χημικών όπλων ενάντια σε αυτονομιστές στα ανατολικά εδάφη της.
Γνωρίζοντας ότι παράλληλα με τον πραγματικό πόλεμο διεξάγεται και μια υβριδική μάχη για τον επηρεασμό της κοινής γνώμης, η Αβντέεβα διάλεξε να αμυνθεί με το κινητό της τηλέφωνο. Στάθηκε στην πρώτη γραμμή του πολέμου της πληροφορίας. Αυτή η επιλογή δεν έγινε χωρίς τίμημα. «Δεν ξέρεις αν το σπίτι σου θα είναι ο επόμενος στόχος», λέει. Κατά τους βομβαρδισμούς παραμένει στο διαμέρισμά της, μακριά από τα παράθυρα, ενώ έχει μεταφέρει τις δραστηριότητές της στον διάδρομο, ελπίζοντας ότι οι διπλοί τοίχοι που τη χωρίζουν με τον έξω κόσμο θα λειτουργήσουν ως ασπίδα προστασίας. Μέσα σε μια νύχτα άλλαξε ριζικά η ζωή της. Επέλεξε όμως να μη μετακινηθεί, παρά το ρίσκο και την αβεβαιότητα. Εκτοτε δεν έχει σταματήσει να μεταδίδει. Οπως και άλλοι συμπατριώτες της είδε αναπάντεχα τη ζωή της να αλλάζει. «Ολο αυτό το διάστημα έχω δει τόσο πολύ θάνατο και πόνο», λέει. «Εχω δει την πόλη που αγαπώ να καταστρέφεται συθέμελα». Ας την ακούσουμε.
