Τέτοιες μέρες θυμόμαστε τη χούντα και την καταριόμαστε για τα δεινά που μας επιφύλαξε στην 7ετία. Φυλακίσεις, εξορίες, βασανισμοί ακόμα και δολοφονίες. Σήμερα, όμως, θα διατυπώσω μια πολύ πιο ακραία άποψη. Ακόμα πληρώνουμε πολύ ακριβά την αποφράδα εκείνη περίοδο. Δεν θα ήταν υπερβολή να λέγαμε ότι όλα τα σημερινά στραβά του τόπου γεννήθηκαν από την 7ετία. Ακούγεται υπερβολικό, αλλά σκοπεύω να τεκμηριώσω την άποψή μου με στοιχεία.
– Τρομοκρατία. Η τρομοκρατία στην Ελλάδα εμφανίστηκε αμέσως μετά τη μεταπολίτευση με τη δράση της «Ε.Ο. 17 Νοέμβρη». Η πρώτη ενέργειά τους ήταν η δολοφονία του σταθμάρχη της CIA στην Ελλάδα Ρίτσαρντ Γουέλς στις 23 Δεκεμβρίου 1975. Στην προκήρυξή τους που δημοσιεύθηκε αργότερα, έγραφαν:
«[…] Aρκετά. Φτάνει πια. Πρέπει να καταλάβουν οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές και οι ντόπιοι πράκτορές τους ότι ο ελληνικός λαός δεν είναι αγέλη από πρόβατα […]». Ενα χρόνο μετά, στις 12 Δεκεμβρίου 1976, ακολούθησε η δολοφονία του βασανιστή της χούντας Ευάγγελου Μάλλιου. Ετσι εμφανίστηκε η Ε.Ο. σαν τιμωρός της χούντας και έγινε αποδεκτή σε μερίδα του λαού. Ολοι γνωρίζουμε πώς εξελίχθηκε και πώς κατέληξε αυτή η οργάνωση. Δυστυχώς όμως βρέθηκαν πολλοί αυτόκλητοι «σωτήρες» / μιμητές που έχουν αναλάβει να τιμωρούν όσους αυτοί νομίζουν. Είμαστε η μόνη χώρα της Ευρώπης που ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζουμε θέμα τρομοκρατίας. Δεν νομίζω ότι έχει κανένας αμφιβολία ότι η γενεσιουργός αιτία της τρομοκρατίας ήταν η χούντα, χωρίς αυτό να δικαιολογεί με κανένα τρόπο την ύπαρξή της.
– Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι. Ηταν αναμενόμενο. Αφού η αστυνομία ήταν όργανο της χούντας, απαξιώθηκαν αυτομάτως οι αστυνομικοί και έτσι από τότε επικράτησε το αδικαιολόγητο μίσος προς την αστυνομία. Η «17 Νοέμβρη» και οι άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις που ακολούθησαν δολοφόνησαν πολλούς αστυνομικούς που δεν είχαν καμία σχέση με τη χούντα. Μόνο και μόνο γιατί ήταν αστυνομικοί. Οι συνέπειες από την απαξίωση της Αστυνομίας είναι καταστροφικές για μια χώρα.
– Νόμος και Τάξη. Είναι γεγονός ότι έπειτα από μια περίοδο καταπίεσης, οι καταπιεσμένοι αντιδρούν αρνητικά. Ετσι, η οποιαδήποτε παρανομία «θεωρείται» σαν αντίσταση στις Αρχές. Τρύπωσαν και αυτοί σαν «αντιστασιακοί» μέσα στους πραγματικούς αντιστασιακούς.
– Ανώτατη Παιδεία. Εδώ έγινε η πραγματική καταστροφή. Οι φοιτητές «εξαργύρωσαν» ή μήπως «εξαγόρασαν» τους αγώνες τους κατά της χούντας με πλήρη ασυδοσία τόσο στη φοίτηση όσο και στη συμπεριφορά τους μέσα στα πανεπιστήμια. Τα ΑΕΙ έγιναν χώροι παράνομης διακίνησης ναρκωτικών, πολιτικού ακτιβισμού αλλά και γενικής παρανομίας. Το χειρότερο όμως είναι ότι χαλάρωσαν οι σπουδές. Υπάρχουν αιώνιοι φοιτητές, η εισαγωγή γίνεται πολύ χαλαρά και επιπλέον κάνουν ό,τι θέλουν στους χώρους των πανεπιστημίων. Το επίπεδο της Ανώτατης Παιδείας μπορεί να κριθεί με μοναδικό κριτήριο την εμφάνιση των κτιρίων της. Είναι για κλάματα!
– Αριστερά. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η χούντα με την ακροδεξιά προέλευση και ιδεολογία της κυνήγησε, βασάνισε και εξόρισε στην πλειονότητα τους αριστερούς. Σύμφωνα με τους κανόνες της Φυσικής, η Δράση δημιουργεί Αντίδραση. Ετσι και έγινε. Μετά το τέλος της Δικτατορίας το 1974, επήλθε η πλήρης απενοχοποίηση της Αριστεράς. Και όχι μόνο. Στην πραγματικότητα έγινε και «αγιοποίησή» της. Ολοι έγιναν αριστεροί και αντιστασιακοί. Εκεί που μέχρι το 1967 η αναφορά στην Αριστερά γεννούσε συνειρμούς για τον αχρείαστο συμμοριτοπόλεμο, τα κονσερβοκούτια και το παιδομάζωμα, ξαφνικά ξεχάστηκαν όλα αυτά. Αυτοί που δεν τολμούσαν να εκδηλωθούν ήταν πλέον οι δεξιοί, οι οποίοι ένιωθαν ένοχοι για τις πράξεις της χούντας. Μπορώ να ισχυριστώ ότι χωρίς την περίοδο της χούντας, δεν θα είχαμε ποτέ κυβέρνηση της Αριστεράς. Θα είχαμε το απολιθωμένο ΚΚΕ και την εναλλαγή αστικών κομμάτων στην εξουσία. Η χούντα ήθελε να μας γλιτώσει από τον Κομμουνισμό, αλλά ουσιαστικά τον έφερε στην Ελλάδα, με την καταστροφική κυβέρνηση του Σύριζα.
– Συνδικαλισμός και Λαϊκοί Αγώνες. Στη μεταπολίτευση έγιναν όλοι «αγωνιστές». Αγωνιζόμαστε για όλα μικρά και μεγάλα. Για τυχαίο παράδειγμα αντιγράφω από τον «Ριζοσπάστη» της 5ης και 6ης Φεβρουαρίου 2022: «Με τα τρακτέρ στα μπλόκα οι βιοπαλαιστές αγρότες. Δίνουν μάχη για την επιβίωσή τους. Αλληλέγγυοι στο δίκαιο αγώνα τους». Ετσι καταλήξαμε να θεωρούμε όλους τους αγώνες δίκαιους και οι κυβερνώντες να διαγωνίζονται ποιος θα ικανοποιήσει περισσότερα από τα «δίκαια» αιτήματα αδιαφορώντας πότε και ποιος θα πληρώσει το μάρμαρο. Για τους συνδικαλιστές δεν χρειάζεται να πούμε πολλά. Ο καταστροφικός συνδικαλιστικός Νόμος του 1982, τους έκανε αφεντικά στις επιχειρήσεις, με ανυπολόγιστες ζημίες που ακόμα και σήμερα πληρώνουμε.
Η τρομοκρατία στην Ελλάδα εμφανίστηκε αμέσως μετά τη μεταπολίτευση με τη δράση της «Ε.Ο. 17 Νοέμβρη».
– Κρατικοποιήσεις. Δεν γνωρίζω αν είναι συμπτωματικό αλλά αμέσως μετά τη μεταπολίτευση έγιναν οι μεγαλύτερες κρατικοποιήσεις. Τα λεωφορεία της Αθήνας ήταν ιδιωτικά από το 1900 και ξαφνικά το 1978 κρατικοποιήθηκαν με όλα τα καταστροφικά επακόλουθα. Κρατικοποιήθηκε η Ολυμπιακή, η οποία είναι άγνωστο πόσο ακριβώς στοίχισε στον φορολογούμενο. Ολες οι επιχειρήσεις του Ανδρεάδη κρατικοποιήθηκαν επί Καραμανλή. Ακολούθησε η θύελλα του ΠΑΣΟΚ που κατέστρεψε όλη την ιδιωτική οικονομία. Εκτιμάται ότι «την περίοδο 1983-1988 πληρώσαμε 1,250 τρισεκατομμύρια δραχμές, από δικούς μας φόρους, για το τίποτα. Για να ανασυγκροτήσουμε 43 προβληματικές που είχαν 170 δισ. δραχμές χρέη. Πρόσχημα, οι εργαζόμενοι…» (πηγή: «Κεφάλαιο» 3/2/2022 «”Λουκούμι” στους κρατιστές οι ατυχίες στα ιδιωτικά έργα» του Γιώργου Κράλογλου).
– Διαφθορά στην εξουσία. Εμείς οι παλαιότεροι γνωρίζουμε πολύ καλά ότι στην 7ετία οι κυβερνώντες καθιέρωσαν τη διαφθορά. Πριν από την 7ετία η διαπλοκή ήταν εξαιρετικά περιορισμένη. Επιβεβαίωσαν απολύτως το ρητό: «Power corrupts and absolute power corrupts absolutely». «Η εξουσία διαφθείρει και η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα». Και επειδή το ταγκό χορεύεται από δύο, εκπαιδεύτηκαν οι διαφθορείς επιχειρηματίες και συνέχισαν τις πρακτικές τους με τους πολιτικούς που ακολούθησαν. Μπροστά στα άλλα εγκλήματα των χουντικών ο χρηματισμός τους ξεχάστηκε.
– Ισοτιμία δολαρίου δραχμής. Είμαι βέβαιος ότι θα διερωτάσθε τι δουλειά έχει το δολάριο με τη χούντα. Υπομονή. Σε οποιαδήποτε διερεύνηση ενός φαινομένου, η χρονοσειρά (time series), δηλαδή η διαχρονική εξέλιξη του φαινομένου, είναι πάντοτε εξαιρετικά αποκαλυπτική. Παρακαλώ την προσοχή σας στον πίνακα.
Η ισοτιμία του δολαρίου με τη δραχμή ήταν σταθερή μέχρι το 1953. Την 9η Απριλίου 1953, Μεγάλη Πέμπτη (για να είναι κλειστές οι αγορές για τις επόμενες 5 μέρες) ο τότε υπουργός Οικονομικών Σπύρος Μαρκεζίνης, με την έγκριση του Πρωθυπουργού Στρατηγού Παπάγου, ανακοίνωσε την υποτίμηση της δραχμής. Με ένα δολάριο αγόραζε κάποιος διπλάσιες δραχμές, δηλαδή 30. Φυσικά η υποτίμηση προέβλεπε και νέες ισοτιμίες με τα υπόλοιπα νομίσματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και ο Βασιλιάς δεν είχε ενημερωθεί για την υποτίμηση και το έμαθε εκνευρισμένος από τις εφημερίδες.
Μέχρι το 1974 η ισοτιμία ήταν σταθερή ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνούσε. Στη μεταπολίτευση άρχισε δειλά δειλά η υποτίμηση της δραχμής, η οποία όμως εξελίχθηκε ραγδαία στα επόμενα χρόνια. Είναι σύμπτωση; Νομίζω όχι. Μου είναι δύσκολο να παραδεχθώ ότι ο Καραμανλής που ήταν Πρωθυπουργός πριν από τη χούντα και κρατούσε μια αυστηρή νομισματική πολιτική, ξαφνικά μετά τη χούντα χαλάρωσε άνευ λόγου. Απλά η καταπίεση της χούντας εκτονώθηκε από τους πολιτικούς με συνεχείς παροχές, οι οποίες είχαν αρνητικό αντίχτυπο στην οικονομία. Με απλά λόγια, μετά τον «γύψο» της δικτατορίας οι πολιτικοί μας (όλων των παρατάξεων) άρχισαν να χαλαρώνουν και να ενδίδουν σε όλα σχεδόν τα αιτήματα. «Δώσε και σε μένα μπάρμπα»!
Δυστυχώς δεν είναι μόνο η υποτίμηση της δραχμής που ακολούθησε μετά τη δικτατορία. Το δημόσιο χρέος σαν ποσοστό του ΑΕΠ το 1981 ήταν 27%, όταν ενταχθήκαμε στην Ευρωζώνη το 2001 έγινε 106% και το 2020 έφτασε το 205%, σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ. Αλλη σύμπτωση; Δεν μου φαίνεται. Απλά, όταν όλος ο λαός «αγωνίζεται» για παροχές δυσανάλογες με την ανάπτυξη και οι πολιτικοί ενδίδουν, τότε η οικονομία ξεχειλώνει και φτάνουμε στα μνημόνια.
* Ο κ. Ανδρέας Δρυμιώτης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων.
