Αν θέλουμε να ερμηνεύσουμε ένα κορυφαίο γεγονός, όπως είναι η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967, θα πρέπει να ανατρέξουμε και στα γεγονότα-σταθμούς που οδήγησαν σε αυτό. Την τομή στη μετεμφυλιακή δημοκρατία αποτέλεσαν οι εκλογές της 11ης Μαΐου 1958, οι οποίες ανέδειξαν στην αξιωματική αντιπολίτευση έναν ευρύ συνασπισμό, που είχε ως κορμό την Αριστερά. Εννέα χρόνια μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου και με τον Ψυχρό Πόλεμο στην κορύφωσή του, αυτό το εκλογικό αποτέλεσμα σήμανε συναγερμό στο στρατόπεδο των νικητών. Ενεργοποιήθηκε ένα πλέγμα αντικομμουνιστικών ρυθμίσεων, ενώ τέθηκαν σε εφαρμογή σχέδια για τον περιορισμό, πάση θυσία, της δύναμης της ΕΔΑ. Ακόμη και με την άσκηση βίας και νοθείας, όπως έγινε στις εκλογές της 29ης Οκτωβρίου 1961.
Ενα σχεδιασμό στον οποίον, είναι πλέον αποδεδειγμένο, είχε συμφωνήσει και ο χώρος του Κέντρου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όταν απελευθερώνονται παρακρατικές δυνάμεις, η δράση τους καθίσταται ανεξέλεγκτη, με αποτέλεσμα τελικά να στραφούν και κατά της νεοσυσταθείσας Ενωσης Κέντρου.
Αμφισβητήθηκε το αποτέλεσμα των εκλογών και προέκυψε ο «ανένδοτος αγώνας» και η άνευ προηγουμένου όξυνση της πολιτικής ζωής, με αποκορύφωμα τη δολοφονία του Λαμπράκη και την πτώση της κυβέρνησης Καραμανλή. Η διπλή εκλογική νίκη της Ενωσης Κέντρου –ένας ετερόκλητος συνασπισμός οκτώ κομμάτων– δεν εκτόνωσε την κατάσταση. Απεναντίας, η κρίση στις σχέσεις του πρωθυπουργού με τα Ανάκτορα έφερε την αποκληθείσα «αποστασία», που οδήγησε στον πλήρη ευτελισμό των θεσμών. Προς στιγμήν –με τη σύναψη του πρωτοκόλλου μεταξύ Γ. Παπανδρέου και Π. Κανελλόπουλου τον Δεκέμβριο του 1966 για τον σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον Παρασκευόπουλο και τη διενέργεια εκλογών με απλή αναλογική– φάνηκε πως ομαλοποιείτο η πολιτική ζωή της Ελλάδας. Ο Π. Κανελλόπουλος, όμως, του οποίου η ηγεσία της ΕΡΕ τελούσε υπό διαρκή εσωκομματική αμφισβήτηση, διέπραξε δύο καθοριστικής σημασίας σφάλματα. Πρώτον, ανέτρεψε την κυβέρνηση Παρασκευόπουλου και σχημάτισε παρατύπως ο ίδιος κυβέρνηση και, δεύτερον, αρνήθηκε εμμέσως την ψήφιση της απλής αναλογικής, που θα καθιστούσε την αυτοδυναμία της Ενωσης Κέντρου ιδιαίτερα δύσκολη και θα καθησύχαζε τα κέντρα εξουσίας που φοβούνταν για την επόμενη ημέρα των εκλογών της 28ης Μαΐου 1967. Κάπως έτσι φτάσαμε στην 21η Απριλίου 1967.
