Δεν υπάρχει στρατός σε εκστρατεία που να μην έχει προβεί σε θηριωδίες. Δεν υπήρξε και δεν πρόκειται ποτέ να υπάρξει τέτοιος «άγιος» στρατός.
Με το που μια πολιτική-στρατιωτική ηγεσία διατάσσει τα στρατεύματά της να εισβάλουν σε ξένη χώρα, οφείλει να γνωρίζει ότι τόσο οι ηρωικοί όσο και οι δειλοί άνδρες τους θα προβούν σε ωμότητες.
Το πιο τρομακτικό εδώ είναι ότι οι ηγεσίες όχι μόνο το γνωρίζουν αυτό, αλλά, σιωπηρά ή μη, συχνά το επιτρέπουν.
Οχι σπάνια, έκτροπα διαπράττει μια στρατιωτική μονάδα ακόμη και εντός της δικής της χώρας, όταν πρόκειται για εμφύλια σύρραξη: στις ΗΠΑ, έχουν γραφεί ολόκληρες σελίδες για τους βιασμούς και τις καταστροφές που διέπραξαν οι Βόρειοι όταν καταλάμβαναν περιοχές του Νότου κατά τον αμερικανικό εμφύλιο (1861-65).
Ολοι οι στρατοί έχουν βιάσει και σκοτώσει αμάχους. Ναι, και ο ελληνικός. Μπορούμε, αν θέλετε, να κάνουμε τον σχετικό «πρωταθλητισμό» ωμοτήτων («οι άλλοι έκαναν χειρότερα») ή να ακολουθήσουμε τον άθλιο συλλογισμό του συμψηφισμού. Υπάρχουν, πάντως, μαρτυρίες από τις πόλεις του Ουσάκ και της Φιλαδέλφειας, όπου οι Τούρκοι άμαχοι βίωσαν εμπειρίες με ομάδες φυγάδων του ελληνικού στρατού ανάλογες με εκείνες των χριστιανών όταν ο τακτικός και άτακτος τουρκικός στρατός κατέσφαξε και κατέκαψε τη Σμύρνη. Σχετικά με τις ελληνικές ωμότητες, «αι περιγραφόμεναι σκηναί είναι τοιαύτης αποκρουστικότητος ώστε αδυνατώ να μεταφέρω ταύτας», γράφει ο διευθυντής του 4ου Γραφείου Ανεφοδιασμού και Μεταφορών, αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Σπυρίδωνος («Η Μικρασιατική Εκστρατεία όπως την είδα», 1957).
Δεν θα έπρεπε, με άλλα λόγια, να πέφτουμε από τα σύννεφα με τη φρίκη που αποκαλύπτεται όσον αφορά τα αίσχη του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία.
Βεβαίως, μπορεί να υπάρξουν διαφοροποιήσεις κομβικής σημασίας. Η πιο σημαντική είναι: σε ποιο βαθμό η ανώτατη ηγεσία έχει δώσει, εμμέσως πλην σαφώς, το πράσινο φως ο στρατός να προβαίνει σε ωμότητες και πλιάτσικο και σε ποιο βαθμό οι ακρότητες είναι μεμονωμένα επεισόδια.
Γίνεται όλο και πιο φανερό ότι στην τωρινή ρωσική εισβολή, οι Ουκρανοί άμαχοι ήταν από την αρχή το μέσο προς την επίτευξη του αντικειμενικού σκοπού. Ουκρανοί αξιωματούχοι μιλούν για γενοκτονία, κάτι που ίσως να είναι υπερβολικό με τα έως τώρα δεδομένα. Είναι όμως εξαιρετικά ανησυχητικό το μήνυμα που δόθηκε αρχής εξαρχής από τον ίδιο τον Πούτιν: ότι η Ουκρανία δεν υπάρχει ή δεν έχει νόημα να υπάρχει εάν δεν αποτελεί κομμάτι της Ρωσίας.
Θα είναι αίσχος της Δύσης αν, για λόγους πολιτικής και διπλωματικής σκοπιμότητας, όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή δεν προβεί στις διώξεις των υπευθύνων της βαρβαρότητας που συντελείται αυτή τη στιγμή στην Ουκρανία.
