Καλός φίλος που ζει εδώ και πολλά χρόνια σε μεγάλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα μου αφηγούνταν μελαγχολικά το τέλος της περιόδου τηλεργασίας τονίζοντας τη συλλογική… κατάθλιψη που έχει πλήξει τον ίδιο και τους συναδέλφους του στην προοπτική της οριστικής επιστροφής στο γραφείο. «Δεν είναι ότι σιχαινόμαστε την ιδέα του γραφείου», μου εξήγησε με ελαφρώς απολογητική διάθεση αλλά αποφασισμένα. «Το αντίθετο: σε πολλούς από εμάς έλειψε η διαπροσωπική επαφή, τα καλά της εργασιακής ρουτίνας, το ότι φεύγεις από το σπίτι σου για να πας να δουλέψεις και δεν είναι το καθιστικό το ένα και μοναδικό φόντο της καθημερινότητάς σου. Ολα αυτά είναι μια χαρά. Ομως η δυνατότητα να έχεις σχεδόν τον απόλυτο έλεγχο της ημέρας χωρίς να χάνεις τον χρόνο σου στους μποτιλιαρισμένους δρόμους ή στριμωγμένος στα βαγόνια του μετρό είναι παράμετροι που έφερε η νέα πραγματικότητα της πανδημίας και τους οποίους δεν μπορείς να αγνοήσεις».
Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Στη μεγάλη πλειονότητα των ερευνών που έχουν διεξαχθεί τους τελευταίους μήνες τα ευρήματα είναι κοινά: σε συντριπτικά ποσοστά οι εργαζόμενοι δεν επιθυμούν μια τελεσίδικη επιστροφή στο γραφείο σαν να μη συνέβη τίποτα τα προηγούμενα δύο χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει υποχρεωτικά ψήφο εμπιστοσύνης στην εργασία εξ αποστάσεως (remote work). Οι περισσότεροι εργαζόμενοι φαίνεται να επιλέγουν ένα υβριδικό σχήμα που να συνδυάζει και τα δύο μοντέλα. Παρά τη σχετική δυσκαμψία που παρατηρείται σε εταιρικές ηγεσίες λιγότερο συντονισμένες με τις διεθνείς τάσεις και τα νέα ρεύματα, η νέα τάξη πραγμάτων που φέρνει η εμπειρία της υγειονομικής κρίσης αποτυπώνεται με ένταση στον τρόπο που δουλεύουμε. Πηγαίνουμε δηλαδή ολοταχώς προς την καθιέρωση μιας νέας πραγματικότητας που θα επιτρέπει τη δυνατότητα της τηλεργασίας έναντι της εργασίας από το γραφείο στο 50-50. Ηδη, πολλές εταιρείες διεθνώς έχουν ήδη συνειδητοποιήσει πως για να δώσουν κίνητρο στους εργαζομένους τους να επιλέγουν σε μεγαλύτερο ποσοστό το γραφείο τους προχωρούν σε δραστικές αλλαγές, φέρνοντας ως προτεραιότητα την εμπειρία του χρήστη μέσα στον εργασιακό χώρο. Η ενεργειακή κρίση, απότοκος του πολέμου στην Ουκρανία, είναι το κερασάκι στην τούρτα. Αν έπρεπε να αλλάξουμε τη ζωή μας για μια πανδημία, γιατί να μη συνεχίζουμε να το κάνουμε όταν οι τιμές των καυσίμων έχουν εκτοξευθεί σε πρωτόγνωρα ύψη; Βαδίζουμε σε ένα δρόμο χωρίς επιστροφή: το «γραφείο» ως αναγκαία και ικανή συνθήκη εργασιακής κουλτούρας και παραγωγικότητας είναι κομμάτι ενός κόσμου που αποχαιρετάμε.
