Τελευταία, τηλεοπτικές εκπομπές έχουν μετατραπεί σε άτυπα δικαστήρια, με αφορμή το στυγερό έγκλημα της Πάτρας, που έχει συγκλονίσει την κοινή γνώμη, αλλά και με άλλες εγκληματικές συμπεριφορές, που έχουν φθάσει στο εδώλιο και εκδικάζονται, όπως η υπόθεση με τη στυγερή δολοφονία της Καρολάιν Κράους στα Γλυκά Νερά ή οι δίκες των ηθοποιών Δημήτρη Λιγνάδη και Πέτρου Φιλιππίδη.
Πάντα στα εγκλήματα και στις ποινικές δίκες επικεντρώνεται το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για πολλούς λόγους, κάτι που ισχύει διεθνώς, και ως εκ τούτου η κάλυψη αυτών των γεγονότων από τα μέσα ενημέρωσης είναι λεπτομερής και συνεχής.
Ομως άλλο είναι η δημοσιογραφική κάλυψη ενός εγκλήματος ή μιας ποινικής δίκης και άλλο οι τηλεδίκες, δηλαδή η άτυπη, χωρίς κανόνες, εξέταση εγκληματικών συμπεριφορών και μάλιστα με τέτοιες και τόσες λεπτομέρειες, που πολλές φορές φθάνουν έως τη δευτερογενή θυματοποίηση, όπως χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς η συνέπεια τέτοιων αναφορών από μέσα ενημέρωσης. Οι λεγόμενες τηλεδίκες, πολύ συνηθισμένες εσχάτως, που εξαντλούν όλα τα μέσα, με λεπτομέρειες ακόμη και σε ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, αλλά και με τη μετάδοση πληροφοριών που δεν είναι επιβεβαιωμένες ή διαψεύδονται από τη μία ώρα στην άλλη, δημιουργώντας κλίμα στην κοινή γνώμη, η οποία παρακολουθεί τα τεκταινόμενα με εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Το πρόβλημα με τις λεγόμενες τηλεδίκες δεν είναι μόνον οι παραβιάσεις του τεκμηρίου αθωότητας, βασικής αρχής που προστατεύεται από την εθνική και την υπερεθνική νομοθεσία και συνιστά πυλώνα του νομικού μας πολιτισμού.
Τελευταία, μάλιστα, η χώρα μας ενσωμάτωσε στο δίκαιό της μία ευρωπαϊκή οδηγία, που θέτει πιο αυστηρούς κανόνες για την τήρηση του τεκμηρίου αθωότητας και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων όσων εμπλέκονται, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, σε εγκληματικές συμπεριφορές. Οι λεγόμενες τηλεδίκες και η δημιουργία κλίματος στην κοινή γνώμη, που δεν βασίζεται σε τήρηση βασικών αρχών ή σε δεδομένα που έχουν αποδειχθεί από τις έρευνες των Αρχών ή τις δημοσιογραφικές έρευνες, συμβάλλουν στη δημιουργία κοινωνικών στερεοτύπων, συμπεριφορών και παραδοχών που έχουν ποικίλες επικινδυνότητες.
Συνιστούν ωστόσο και μία ακόμη πιο απειλητική και επικίνδυνη συνέπεια. Την επιρροή που μπορεί να ασκούν στην ίδια τη δικαστική κρίση. Το πόσο δηλαδή μπορεί να επηρεάζονται δικαστές και εισαγγελείς που χειρίζονται συγκεκριμένες υποθέσεις και αποφασίζουν για την ενοχή ή μη κατηγορουμένων από το κλίμα που έχει διαμορφωθεί στην κοινή γνώμη, από τηλε- δικαστήρια και τους αφορισμούς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι δικαστές οφείλουν να αποφασίζουν με γνώμονα τη συνείδησή τους και το Σύνταγμα, όμως στην πράξη, η κρίση τους μπορεί να δοκιμάζεται από το κοινωνικό κλίμα, προϊόν ενός ιδιότυπου και πολύ επικίνδυνου δικαστικού λαϊκισμού…
