Το νέο σχίσμα στο σώμα της Ευρώπης ανάμεσα στη δημοκρατία και στον ολοκληρωτισμό είναι η νεότερη φάση σε μια μακρά εξελικτική διαδρομή που έχει ξεκινήσει εδώ και 150 χρόνια. Αυτό το μανιχαϊστικό σχίσμα το έχουμε ξαναδεί στον Μεσοπόλεμο, όπως το έχουμε ξαναδεί και στον Ψυχρό Πόλεμο. Μόνο που τώρα, η επαναφορά του σχίσματος με αυτόν τον τρόπο απηχεί μια νέα πραγματικότητα, μια εξέλιξη δυσμενέστατη, που απειλεί ευθέως την ισορροπία του κόσμου.
Το μίσος για τη φιλελεύθερη δημοκρατία είναι καταγεγραμμένο εδώ και δεκαετίες και η προέλευσή του πηγάζει από διάφορες αιτιολογίες. Στην ιστορία των ιδεών, η φιλελεύθερη κοινοβουλευτική δημοκρατία προκαλεί με τους θεσμούς της τους πάσης φύσεως ολοκληρωτισμούς.
Η Ελλάδα –παρά τις παρενθέσεις ολοκληρωτισμού στην ιστορία της– υπήρξε από τα νεαρά έθνη του 19ου αιώνα, που κινήθηκαν γοργά πάνω στον θεσμικό κανόνα του κοινοβουλευτισμού. Ιδίως μετά το 1974, η χώρα μας εμπέδωσε τη δημοκρατική κουλτούρα της και έχει συνδεθεί με το διεθνές σύστημα κατά τρόπο που της εξασφαλίζει ασφάλεια και ευημερία. Ωστόσο, αυτό που βιώνει η ανθρωπότητα με την εισβολή του παρανοϊκού καθεστώτος της Ρωσίας στο κυρίαρχο κράτος της Ουκρανίας αποτελεί ανατροπή ενός τρόπου ανάγνωσης του συσχετισμού δυνάμεων. Επί της ουσίας, ο Ψυχρός Πόλεμος ουδέποτε έληξε, απλώς βιώσαμε τη μακρά φάση χάραξης νέων ορίων στο σώμα της Ευρώπης.
Είναι σαφές πως χώρες με κουλτούρα χωρίς ιστορική δημοκρατική εμπειρία, όπως είναι η Ρωσία, μπορούν να απευθύνονται στο εσωτερικό ακροατήριό τους με τρόπο που δεν μπορεί να γίνει εύκολα κατανοητός στις δημοκρατικές χώρες της Δύσης. Αυτό που προκαλεί ανησυχία είναι η αναβίωση της δαιμονοποίησης της Δύσης από την Ανατολή. Και το σφυροκόπημα πάνω στις όποιες αντοχές των Ευρωπαίων.
Η δημοκρατική κουλτούρα της Ευρώπης θα πρέπει να παραμείνει αρραγής. Ηδη, από τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα έχει διαφανεί ο πόλεμος της διασποράς ψευδών ειδήσεων και της χειραγώγησης εκατομμυρίων ψηφοφόρων στη Δύση. Είδαμε την άνοδο του λαϊκισμού και την αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής κοινοβουλευτικής παράδοσης.
Η ελπίδα των θιασωτών του ολοκληρωτισμού είναι η διάσπαση και πάλι της Ευρώπης, η ψυχική της κόπωση, η άλωση εκ των έσω. Είναι ένας πόλεμος ιδεών.
