Το διάγγελμα του μαχητικού προέδρου της εμπόλεμης Ουκρανίας ήταν ο καταλύτης για να δούμε με τον σαφέστερο τρόπο πόσο εύκολα η πολιτική μας κουλτούρα μάς τυφλώνει στα σημαντικά, οδηγώντας σε εσωτερικές συγκρούσεις την ώρα που οφείλουμε να είμαστε σε επαγρύπνηση και ενωμένοι. Εάν η αδυναμία αυτή ήταν απλώς μια γραφικότητα, όπως τα «μπλε» και «πράσινα» καφενεία περασμένων δεκαετιών, θα ήταν μικρό το κακό. Η επέτειος της Καταστροφής του 1922, όμως, θα όφειλε να μας θυμίζει τι χάνουμε όταν θέτουμε τα προσωπικά μίση και πολιτικά πάθη πάνω από το εθνικό συμφέρον, όταν δηλώνουμε αφοσίωση σε κάποιο ιδεώδες για να κρίνουμε ο ένας τον άλλον βάσει αυτού και, όλοι μαζί, να υποτιμούμε τον κίνδυνο.
Η κυβερνητική πρόσκληση στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να απευθύνει μήνυμα στον ελληνικό λαό μέσω τηλεοπτικής σύνδεσης με τη Βουλή ήταν μια σημαντική κίνηση αλληλεγγύης προς τον ουκρανικό λαό, τον οποίο η Ελλάδα στηρίζει από την αρχή του πολέμου. Η ομιλία, όμως, ανέδειξε περισσότερα. Ο Ζελένσκι είναι κωμικός ηθοποιός που εκλήθη από την Ιστορία να πολεμήσει για την ελευθερία της χώρας. Δεν είναι περίπτωση «του κλόουν που παίζει Αμλετ». Ο Ουκρανός ηγέτης δεν έχει χρόνο για φιλοσοφικές αναζητήσεις και αμφιβολίες για το τι πρέπει να κάνει. Η χώρα του κινδυνεύει με αφανισμό, αντιμετωπίζει έναν ισχυρότατο και αδίστακτο αντίπαλο. Ο Ζελένσκι πρέπει να αξιοποιεί κάθε στιγμή και κάθε μέσο στον αγώνα. Η επιλογή, όπως είπε στη Βουλή την Πέμπτη, είναι «Ελευθερία ή θάνατος». Δεν είναι το ερώτημα, «να ζει κανείς ή να μη ζει;», του Αμλετ. Οταν στο ζύγι βρίσκεται η τύχη ενός λαού, μόνον η νίκη μετράει, η επιβίωση, όχι οι προθέσεις, ούτε οι προσωπικές προτιμήσεις και δισταγμοί.
Η επέτειος της Καταστροφής του 1922 θα όφειλε να μας θυμίζει τι χάνουμε όταν θέτουμε τα προσωπικά μίση και πολιτικά πάθη πάνω από το εθνικό συμφέρον.
Σήμερα μαίνεται κοντά μας ένας πόλεμος που θα έχει σοβαρότατες επιπτώσεις στην ευρύτερη περιοχή και σε όλο τον κόσμο. Η σύγκρουση είναι μεταξύ της αυτοδιάθεσης και της εξάρτησης, μεταξύ δημοκρατίας και αυταρχισμού, μεταξύ ενός συστήματος που έχει τρελαθεί και των συλλογικών μηχανισμών διακυβέρνησης. Και όλα εξελίσσονται κάτω από τη σκιά ενός πυρηνικού πολέμου, που δεν μοιάζει απίθανος πια. Η Ελλάδα έχει πάρει ξεκάθαρη θέση υπέρ της Ουκρανίας και του διεθνούς δικαίου, παρέχοντας ανθρωπιστική και στρατιωτική βοήθεια, με τις δηλώσεις της Προέδρου, του πρωθυπουργού, του προέδρου της Βουλής, καθώς και με τις επισκέψεις του υπουργού Εξωτερικών στην Ουκρανία. Η οργή της Ρωσίας επιβεβαιώνει σε ποια πλευρά βρίσκεται η Ελλάδα.
Η χώρα μας έχει την ευθύνη να στηρίζει κάθε λαό που μάχεται για την ελευθερία του. Εχει, επίσης, την υποχρέωση, αλλά και την ανάγκη, να στηρίζει το διεθνές δίκαιο. Οχι μόνον επειδή αντιμετωπίζουμε κι εμείς έναν ισχυρό και αδίστακτο γείτονα με έντονες επεκτατικές τάσεις, αλλά επειδή πρέπει πάντα να τιμούμε τη μνήμη του 1821. Την ίδια ώρα, δεν πρέπει να ξεχνάμε το 1922 και το αφόρητο τίμημα της τύφλωσης που προκαλούν τα εσωτερικά μας πάθη. Ο σημερινός πόλεμος ανατρέπει πολλά – τη σχέση μας με τη Ρωσία, τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, τις ισορροπίες μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος οικονομικής και πολιτικής διακυβέρνησης. Χρειάζεται ψυχραιμία και εθνική ενότητα για να διαχειριστούμε τον πόλεμο και τις συνέπειές του. Πρέπει να είμαστε παρόντες στη διευθέτηση που θα ακολουθήσει το τέλος των εχθροπραξιών. Η γεωγραφία, η μακραίωνη ελληνική παρουσία στον Εύξεινο Πόντο, τα εθνικά συμφέροντά μας, το απαιτούν. Οι σχέσεις μας με την Τουρκία, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία είναι πολύπλοκες, μπερδεμένες. Οταν, ωστόσο, είμαστε παρόντες, όταν ξέρουμε τι θέλουμε, όταν συνεργαζόμαστε με συμμάχους, μπορούμε να επηρεάσουμε τις εξελίξεις προς όφελός μας. Αυτό ποτέ δεν είναι εύκολο. Οταν, όμως, παραδιδόμαστε σε εσωτερικές έριδες είναι αδύνατο.
Το διάγγελμα Ζελένσκι την Πέμπτη έδειξε πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος της παράλυσης. Η ομιλία συμπεριέλαβε το μήνυμα δύο Ελλήνων που μάχονται στη Μαριούπολη. Ενας απ’ αυτούς δήλωσε ότι συμμετέχει στην ουκρανική άμυνα «μέσα από το Τάγμα Αζόφ». Αυτό ήταν αφορμή για να δηλώσουν δικαιωμένα τα τρία κόμματα που απείχαν από τη Βουλή, για να επιτεθεί ο ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση για «ιστορική ντροπή» και για να ταρακουνηθεί η κυβέρνηση. Γνώστες της κατάστασης στην Ουκρανία λένε ότι το Τάγμα Αζόφ δεν σχετίζεται πια με τους νεοναζί που το ίδρυσαν. Αποτελεί μέρος των ενόπλων δυνάμεων, έχει χρεωθεί την άμυνα της Μαριούπολης και συμπεριλαμβάνει στις τάξεις του ανθρώπους όλων των απόψεων και εθνικών ομάδων της χώρας. Το παρελθόν του, όμως, αρκεί για τη ρωσική προπαγάνδα να ανθεί όπου βρει γόνιμο έδαφος. Ετσι, οι φύλακες της ιδεολογικής καθαρότητας στην πολιτική σκηνή μας αισθάνονται δικαιωμένοι για μια στάση που ωφελεί την επιτιθέμενη Ρωσία, προκαλεί πολιτική θύελλα στην Ελλάδα και δυσχεραίνει τους χειρισμούς της κυβέρνησης. Αυτά, παραδοσιακά, είναι δευτερεύοντα για όσους επιδιώκουν πολιτικά οφέλη από την αποδυνάμωση της κυβέρνησης (όποια κι αν είναι). Οταν οι στιγμές είναι κρίσιμες, όταν τίποτα δεν είναι σίγουρο, είναι υπέρτατη ανευθυνότητα να συντηρούμε, με όποιο κόστος, τις εσωτερικές έριδες ως μόνιμη σταθερά της πολιτικής μας.
